Konferenca e Potsdamit, si e futi në “kthetra” Gjermaninë

113 563 lexime

106,048FansaPëlqeje

Më në fund Gjermania ndodhej në fijen e perit, dhe udhëheqësit e mëdhenj të ShBA-së, Britanisë së Madhe dhe Bashkimit Sovjetik vendosën të takoheshin në Jaltë. Konferenca e Jaltës përfshiu presidentin e ShBA, Ruzvelt, liderin e pa diskutueshëm të Bashkimit Sovjetik, Josif Stalin dhe Ministrin e Parë të Britanisë së Madhe Uinston Çërçill. Konferenca filloi më 4 shkurt të 1945 dhe zgjati 7 ditë, deri në 11 shkurt. Më vonë, më 17 korrik, një tjetër konferencë do të zhvillohej midis fuqive të mëdha. Kjo konferencë do të zhvillohej në Potsdam, jashtë qytetit të Berlinit dhe do të zgjaste deri më 2 gusht të po atij viti.

Konferenca e Potsdamit
Ishte takimi i mbajtur midis udhëheqësve të Shteteve të Bashkuara, Britanisë së Madhe dhe Bashkimit Sovjetik për të diskutuar përmbajtjen dhe procedurat që do të ndiqeshin në marrëveshjet e paqes në Evropë, pas përfundimit të Luftës së Dytë Botërore. Ky takim u zhvillua në periferi të Berlinit në Potsdam, në Gjermani, midis 17 korrikut dhe 2 gushtit 1945. Presidenti i SHBA, Harry S. Truman; Kryeministri britanik Winston Churchill; dhe Kryeministri Sovjetik, Josef Stalin.
Me takimin në zhvillim, Kryeministri i sapozgjedhur i Britanisë së Madhe, Clement Attlee, zëvendësoi Churchill. Të tre udhëheqësit nuk u përpoqën të nënshkruanin traktate paqeje, pasi ajo detyrë iu delegua një Këshilli të Ministrave të Jashtëm, i cili u krye për atë qëllim.
Gjatë konferencës së Potsdamit u dakordua mënyra në të cilën do të administrohej Gjermania e mundur dhe përcaktimi i dëmshpërblimeve. Përveç kësaj, ata folën për vizatimin e kufijve të Polonisë, okupimin e Austrisë, rolin e BRSS në Evropën Lindore dhe ndjekjen penale të Japonisë. Objektivi kryesor i takimit të Potsdamit ishte arritja e zbatimit të marrëveshjeve të arritura disa muaj më parë në konferencën e Jaltës.

Sfondi
Ndryshe nga atmosfera miqësore dhe e relaksuar që mbretëronte në dy konferencat e mëparshme (Teherani dhe Jalta), në Potsdam kishte tension. Atmosfera e kompromisit midis udhëheqësve aleatë nuk ekzistonte dhe kushtet e negociatave ndryshuan. Kishte shumë pak optimizëm dhe mirësi. Secila prej tre fuqive ishte më shumë e interesuar për interesat e saj sesa për të mirën e përbashkët. Miqësia dhe vullneti i mirë, që karakterizuan takimet e mëparshme, munguan në Potsdam. Shqetësimet e tre udhëheqësve kishin në qendër administratën e Gjermanisë dhe caktimin e kufijve të Evropës. Për shembull, nga konferenca e Jaltës e mbajtur në shkurt 1945, Gjermania nuk ishte mundur ende. Nga ana tjetër, Kryeministri anglez Winston Churchill ishte dyshues ndaj Kryeministrit Sovjetik Josef Stalin dhe pozitës së tij të palëkundur. Shtetet e Bashkuara dhe Britania e Madhe ishin ende në luftë me Japoninë. Mungesa e një armiku të përbashkët në Evropë ishte një element që shkaktoi shumë vështirësi për të arritur marrëveshje në Potsdam. Ishte e nevojshme të arrihej një konsensus mbi rindërtimin territorial dhe politik të Evropës gjatë periudhës së pasluftës.

Ndryshimet që i bënë të vështira negociatat
Të dy Shtetet e Bashkuara dhe Britania e Madhe ndryshuan udhëheqjen. Presidenti Franklin D. Roosevelt, i cili mori pjesë në konferencën e Jaltës, vdiq papritur në Prill 1945. Ai u pasua nga Presidenti Harry S. Truman dhe Sekretari i tij i Shtetit, James Byrnes. Në rastin anglez, mu në mes të konferencës u njoftuan rezultatet e zgjedhjeve të përgjithshme në Britaninë e Madhe, të mbajtura më 5 korrik. Churchill humbi dhe u zëvendësua në konferencë nga Kryeministri i Punës, Clement Attlee dhe nga Ernest Bevin, sekretari i tij i jashtëm. Udhëheqja e Roosevelt dhe Churchill nuk mund të tejkalohej nga delegatët e rinj amerikanë dhe anglezë. Në vend të kësaj, dy negociatorët sovjetikë, Josef Stalin dhe Vyacheslav Molotov, ishin të njëjtët ata që ishin në konferencën e Jaltës.

Qëllimet
Objektivi kryesor i konferencës së Potsdamit ishte arritja e zbatimit të marrëveshjeve të arritura në takimin e Jaltës. Këto ishin që Gjermania do t’i paguajë dëmshpërblime lufte Bashkimit Sovjetik pas pushtimit të Hitlerit. Megjithëse kishte tensione mbi kufijtë e Polonisë, në konferencën e Jaltës Stalin, Roosevelt dhe Churchill ranë dakord të ndanin Gjermaninë në katër zona kryesore të okupimit. Po kështu, u mor një zotim për të lejuar zgjedhje të lira në vendet e Evropës Lindore. Bashkimi Sovjetik u ftua nga Aleatët për t’u bashkuar me Kombet e Bashkuara. Pasi Gjermania u mposht, BRSS premtoi se do të bashkohej me luftën kundër Japonisë, pasi që deri atëherë kishte mbetur neutrale.

Lexo edhe :  "Apollo 11”, suksesi i sondës kozmike që mbërriti në Hënë

Gjermania e pushtuar
Në Jaltë u vendos që Gjermania të mbetet e okupuar nga trupat Amerikane, Britanike, Franceze dhe Sovjetike. I gjithë vendi duhej çmilitarizuar dhe çarmatosur. Industria gjermane do të shpërbëhej për të shmangur përdorimin ushtarak. Arsimi dhe sistemi gjyqësor do të pastrohen nga ndikimi nazist, së bashku me ligjet racore. Stalini ishte shumë i vendosur të përfitonte jashtëzakonisht shumë nga dëmshpërblimet ekonomike të Gjermanisë, të përcaktuara si një masë kompensuese për shkatërrimin e shkaktuar nga nazistët në territorin Sovjetik pas pushtimit të Hitlerit. Churchill dhe Roosevelt pranuan kërkesat e Stalinit në Jaltë për të bërë që BRSS të bashkohej me luftën kundër Japonisë. Sidoqoftë, në Potsdam si Harry S. Truman dhe Sekretari i tij i Shtetit, James Byrnes, donin të zvogëlonin oreksin Sovjetik. Ata këmbëngulën që dëmshpërblimet e kërkuara nga forcat pushtuese të ishin vetëm në zonën e tyre të okupimit.

Marrëveshjet kryesore
Marrëveshjet më të rëndësishme të arritura në konferencën e Potsdamit ishin:

Gjermania
-Është rënë dakord që Gjermania duhet të çmilitarizohet, kjo përfshinte shkatërrimin e një pjese të infrastrukturës industriale të luftës; ata donin të parandalonin rimëkëmbjen e industrisë gjermane të luftës. Për më tepër, ishte përcaktuar që duhet të mbaheshin zgjedhje të lira që kombi të demokratizohet.
-Përpunimi i kriminelëve nazistë të luftës dhe kthimi i të gjitha territoreve të kapura dhe të okupuara nga Gjermania.
-Pushtimi ushtarak i Gjermanisë nga trupat amerikane, sovjetike, franceze dhe angleze.
-Ndarja e territorit gjerman në katër zona okupimi, si Berlini, kryeqyteti; megjithatë, Stalini kishte plane të tjera për pjesën lindore të Gjermanisë që sovjetikët pushtuan.

Kombet e tjera
Përveç Gjermanisë, çështje nga vendet e tjera u diskutuan në konferencën e Potsdamit:
-Problemi i Indokinës (Vietnami i sotëm), i cili shërbeu si një teatër aktiv i luftës, u diskutua. Trupat pushtuese japoneze dhe forcat indokineze po luftonin për pavarësi nga kontrolli perandorak francez.
-Truman, Stalin dhe Churchill (dhe Attlee në mungesë të Churchill) ranë dakord që Indochina gjithashtu do të ndahej në dy zona okupimi pas luftës. Jugu do të pushtohej nga fuqitë perëndimore nën komandën britanike dhe gjysma veriore do të pushtohej nga Kina si një komb aleat.
-Territore të ndryshme të pretenduara nga Gjermania iu caktuan Polonisë, e cila rriti shtrirjen e saj territoriale në perëndim. Meqenëse Polonia u çlirua nga Sovjetikët, Stalini imponoi një qeveri komuniste atje.

Japonia
Lufta kundër Japonisë nuk kishte përfunduar, kështu që më në fund në Potsdam u trajtua tema e Perandorisë Japoneze. Kishte frikë se lufta kundër atij vendi do të zgjaste për vite me radhë, sepse ai ishte i gatshëm të luftonte “deri në njeriun e fundit”. Të tre fuqitë më pas vendosën të lëshonin një ultimatum për Japoninë e shkatërrimit total, nëse nuk dorëzohej.
Truman përmendi në takim se Shtetet e Bashkuara kishin një armë shumë të fuqishme për të përdorur kundër Japonisë në rast se ishte e nevojshme por nuk zbuloi detaje; ai po i referohej bombës atomike. Sidoqoftë, Stalini tashmë e dinte nga unaza e tij e spiunimit në Shtetet e Bashkuara.
Krijimi i një Këshilli të Ministrave të Jashtëm për të vepruar në emër të qeverive të Shteteve të Bashkuara, Britanisë së Madhe, Bashkimit Sovjetik dhe Kinës u miratua. Ajo kishte misionin e hartimit të traktateve të paqes që do të nënshkruheshin me ish-aleatët e Gjermanisë.


Të fundit

Konferenca e Potsdamit, si e futi në “kthetra” Gjermaninë

Më në fund Gjermania ndodhej në fijen e perit, dhe udhëheqësit e mëdhenj të ShBA-së, Britanisë së Madhe dhe...

Festohet Kurban Bajrami, politika uron nga “Facebook”

Dje shqiptarët musliman kanë kremtuar festën e Kurban Bajramit. Gjatë faljes së Kurban Bajramit, klerikët muslimane bënë apel për me shume paqe, dashuri mes...

Qeni ka mësuar të flasë

Nga Frrok Çupi Një ditë prej ditësh, edhe PD- si qen roje i familjes Berisha, do të nisë të flasë. Amerika u dërgoi dje mesazhin...

Basha nuk i duhet më Ramës

Nga Plator Nesturi Basha nuk do i duhet më Ramës kur të vijë shtatori. Për qeverisje jo e jo. Për bashkëpunim për çështjet e rajonit...

Basha gozhdon PD-në, të përzgjedhurit e tij marrin drejtimin

Nga Fernada Cenko Kryetari i Partisë Demokratike pasi vuri nën sqetull Partinë Demokratike, po nxiton që të mbylle të gjitha “instutucionet” e partisë për t’a...

Lajme të tjera

Web TV