Mbi katër mijë persona morën pjesë në edicionin e tretë të “Natës së Yjeve”, aktivitet i organizuar nga Bashkia Librazhd, që tashmë është kthyer në një nga ngjarjet më të veçanta të verës në zonë.

Rruga e shtruar drejt Fushë-Studënit të çon larg zhurmës së qytetit, në një hapësirë ku muzika dhe natyra bëhen pjesë e së njëjtës atmosferë. Çadrat e ngritura nga vizitorët, familjet, të rinjtë dhe tingujt nga skena krijuan një pamje krejt ndryshe nga një koncert i zakonshëm.

Në skenë u ngjitën artistë të njohur, mes tyre Enida Tarifa dhe Olsi Bylyku, ndërsa festa vijoi nën qiellin e hapur. Por muzika nuk ishte e vetmja arsye që njerëzit zgjodhën këtë destinacion.

‹›

Një nga momentet më të veçanta ishte vëzhgimi i Hënës dhe yjeve përmes teleskopit. Shumë vizitorë zgjodhën gjithashtu të qëndronin gjatë natës në çadrat e tyre, duke e përjetuar Fushë-Studënin si një kamping të madh nën yje.

‹›

Për banorët e Librazhdit, aktiviteti është tashmë edhe një moment takimi mes familjeve, emigrantëve që rikthehen për pushime dhe vizitorëve nga qytete të ndryshme.

‹›

Përtej festës, “Festivali i Yjeve” po i jep vëmendje edhe potencialit turistik të Fushë-Studënit, një zonë me natyrë të pasur, temperatura të freskëta gjatë verës dhe një peizazh që mund të shijohet në çdo stinë.

Dhe kur muzika u shua, mbi Fushë-Studën mbeti ajo që e bëri këtë natë të veçantë: Hëna, yjet dhe qetësia e maleve.

Një natë ndryshe, që tashmë ka gjetur vendin e saj në verën e Librazhdit.

Përmes një reagimi në rrjetet sociale, Balza ka shprehur dhimbjen për humbjen e artistes dhe mikes së tij, duke e cilësuar lajmin si të pabesueshëm.

“Nuk më besohet, si ike shoqja ime dhe na le…”, shkruan Balza në mesazhin e tij të ndjerë.

Rezana ka ndërruar jetë pak ditë më parë në moshën 66-vjeçare.

Ndër rolet e saj më të spikatura ishin në filmat “Ata ishin katër”, “Shokë të një skuadre” apo “Një djalë dhe një vajzë”, ku interpretoi rolin e një centralisteje./ad

Ajo ka ndërruar jetë në moshën 66-vjeçare, ndërsa nesër familjarët, miqtë dhe dashamirësit do t’i japin lamtumirën e fundit.

Ndër rolet e saj më të spikatura ishin në filmat “Ata ishin katër”, “Shokë të një skuadre” apo “Një djalë dhe një vajzë”, ku interpretoi rolin e një centralisteje.

Çeliku u përfshi në botën e filmit dhe spektaklit krejt rastësisht. Edhe pse nuk kishte formim profesional si aktore, ajo tërhoqi vëmendjen e regjisorëve për pamjen simpatike, natyrshmërinë dhe elokuencën. Më herët kishte prezantuar disa festivale rinore në Televizionin Shqiptar.

Në kinematografi, Rezana Çeliku interpretoi në disa prej filmave të njohur të asaj periudhe. Ndër rolet e saj më të spikatura ishte ai i partizanes në filmin “Ata ishin katër”, me regji të Kujtim Çashkut, si dhe roli i mësueses në filmin “Shokë të një skuadre”.

Në vitin 1989, ajo u shfaq në filmin “Një djalë dhe një vajzë”, ku interpretoi rolin e një centralisteje. Personazhi i saj, që përfshihej në një lidhje me një djalë më të ri në moshë, u konsiderua për kohën një rol i guximshëm dhe ngjalli diskutime. Ky ishte edhe interpretimi i fundit i Rezana Çelikut në kinematografi.

Pas largimit nga aktrimi dhe nga puna si mësuese në fshatrat e Tiranës, Çeliku u diplomua në Ekonomi dhe Juridik dhe vijoi karrierën në administratën publike. Për vite me radhë ajo punoi në Drejtorinë për Marrëdhëniet me Publikun në Bashkinë e Tiranës.

Në një intervistë të vitit 2011 për “Unë Gruaja” të gazetës “Panorama”, Rezana Çeliku kishte folur edhe për jetën e saj personale.

Ajo kishte treguar se kishte qëndruar e pamartuar dhe se pengu më i madh i jetës së saj kishte qenë mungesa e një fëmije, të cilin e konsideronte si thelbin e vërtetë të një familjeje.

Me ndarjen e saj nga jeta, arti dhe televizioni shqiptar humbin një tjetër figurë të veçantë të një brezi që la gjurmë në ekran dhe në kujtesën e publikut.

Në kuadër të simbolikës së kësaj dite, shpalosëm për publikun kryeqytetas momente të jetës së përditshme të krahinës së Korçës në shek. XX-të, të përjetësuara në celuloid nga dy prej pionierëve të fotografisë shqiptare.

Përmes këtyre imazheve, që ruhen në Fototekën e DPA-së, e dyta më e madhe në vend për fotot para vitit 1944, paraqitëm portrete dhe aspekte të jetës urbane dhe në periferi, fiksuar në negativë xhami.

Krahas rreth 10,000 fotografive që u përkasin fotografëve Burda dhe Raci, Fototeka e DPA-së numëron rreth 135.000 fotografi origjinale. Prej tyre, rreth 41.000 i përkasin veprimtarisë politike, sociale dhe kulturore të shqiptarëve dhe Shqipërisë deri në vitet 1944. Ndërsa rreth 43.000 fotografi i përkasin fondit të Insitutit Luce gjatë periudhës së pushtimit fashist.

Falë procesit të digjitalizimit Fototeka e DPA-së garanton akses të menjëhershëm të qytetarëve, blerjen e imazheve të riprodhuara me rezolucion të lartë, si edhe ruajtjen e tyre afatgjatë në trajtën autentike.

Më poshtë fragmenti i plotë: 

Fatmira: Ndërsa po flisnit për identitetin, mua kujtua një titull libri i Zigmund Bajman, që flet për identitetin e lëngshëm, që tregon që shoqëritë modern, individët nuk kanë më një profil të përcaktuar, por ai është I luhatshëm, I lëngshëm dhe i përshtatshëm me nevojën e shoqërisë, me nevojën për mbijetesë, dhe duket sikur në rastin tonë ky identitet I lëngshëm na ka bërë pak të ikim nga rrënjët, por ende skemi gjetur rrënjë të reja ose ende nuk e kemi kuptuar sat ë rëndësishme janë rrënjët për të mbërritur te degët. Në këtë kuptim, sa e rëndësishëm është libri edhe për të na bërë të njohim rrënjët, origjinën, por edhe për të kërkuar botë dhe kultura të reja sepse e bukura e kulturë është pikërisht kjo, ky lloj diversiteti, ose kjo lloj shumëllojshmërie e ngjyrave, mendimeve e kulturave, për të vlerësuar edhe lahutën, por për të vlerësuar edhe polifoninë, për të vlerësuar edhe vallet edhe këngët, për të vlerësuar legjendat dhe historinë. Ne po shohim që edhe vepra të mëdha si Odisea mund të kenë lexime të reja për t’ju përshtatur kohëve moderne, për të na bërë ne ta lexojmë, po themi antikitetin edhe me gjuhën tonë, sepse duket se njerëzimi ripërsërit vetveten mbase në metoda të reja, por në forma të njëjta. Në këtë kuptim, sa i rëndësishëm është leximi pavarësisht moshës, pavarësisht brezave, pavarësisht ku jetojmë, pavarësisht sa të shtypur jemi ose sa të palirë jemi, ose sa e duam lirinë. Gjatë periudhës që ju keni qenë në Qendrën e Librit jeni marrë shpesh edhe me letërsinë që na përball me të shkuarën, me atë pjesë tonën për të cilën na vjen turp dhe e fshehim, me atë pjesë tonën, që shpesh e keqmenaxhojmë ose e keqpërdorim.

Alda: Pyetja juaj është shumë e bukur, pasi debatet dhe diskutimet për identitetin janë diskutime, që i mungojnë shoqërisë shqiptare. Janë diskutime, të cilat në qoftë se hidhemi në kohë dhe çështja e identitetit, është një çështje e rëndësishme, e lidhur fort me nyjet dhe fijet e një kombi dhe të kulturës. Në këtë kontekst libri ka pasur dhe ka një rol shumë të rëndësishëm, pikërisht në ruajtjet e fijes së këtij identiteti. Sot identiteti shqiptar ashtu si shumë identitete të tjera është përballë një sërë presionesh, përballë diversitetit, përballë komunikimeve të cilat shpesh e ndihmojnë këtë identitet, por nga ana tjetër e vendosin atë përballë një presioni të humbjes së vetes. Kështu që pyetja që shtrohet sot kur flasim për identitetin është që sa mundet identiteti shqiptar t’i përshtatet ndryshimeve të reja, por pa humbur vlerat edhe thelbin e tij. Me çështjen e identitetit janë marrë shumë filozofë, autorë të rëndësishëm. Ndoshta Kadare është një nga autorët apo mendimtarët që çështjen e identitetit e ktheu në një pamflet të mendimit kulturor, shqiptar, me librin e tij “Identiteti europian i shqiptarëve”, një libër, i cili është si një lloj testament le të themi për Shqipërinë e së shkuarës, por edhe Shqipërinë e së nesërmes, duke u ndalur pikërisht tek një element i rëndësishëm, te lidhja e Shqipërisë me Evropën, një lidhje që i ka rrënjët sipas Kadaresë në identitetin e thellë shqiptar, një lidhje e pandryshueshme, e patjetërsueshme, një lidhje që arriti t’i mbijetonte dhe një periudhe të gjatë pushtimi, siç ishte pushtimi otoman. Identiteti jonë europian mbeti I pandryshueshëm sipas shkrimtarit, dhe pikërisht fijet e këtij identiteti europian që kanë lidhje edhe me gjuhën shqipe tregojnë një Shqipëri shumë pranë Europës ku ne kërkojmë të aderojmë sot. Sigurisht që libri ka një rol të rëndësishëm në këtë progres, por ajo çka i mungon sot shoqërisë shqiptare, ajo çfarë i mungon sot diskursit, është dëshira dhe përpjekja për të elaboruar, pikërisht mendime të tilla, që kanë të bëjnë me identitetin, që janë mendime që e pasurojnë diskursin publik, dhe i japin një kah ideve, bindjeve, lëvizjeve për të cilat shoqëria shqiptare ka nevojë. Duke nisur nga Odiseja që është në qendër të vëmendjes për shkak të fuqisë që ka Hollivudi për të shkuar te publiku./ad

Nga: Christopher Harding 

Në një mbrëmje, në maj të vitit 1955, publiku amerikan pa në televizion zhvillimin e një momenti të jashtëzakonshëm. Kiyoshi Tanimoto, një pastor i krishterë nga Hiroshima i cili kishte kaluar një dekadë duke punuar mes viktimave dhe rrënojave të lëna nga bomba atomike, u bë i nderuari i emisionit This Is Your Life. Në një skenë të rregulluar si dhomë ndenjeje në studiot e NBC-së në Los Anxhelos, Tanimoto – i cili ndodhej në ShBA për të mbledhur fonde për viktimat japoneze të luftës – e gjeti veten të ulur me drejtuesin e emisionit, Ralph Edwards, ndërsa buçisnin tingujt e regjistruar paraprakisht të trumbetave dhe një varg të ftuarish befasues kalonin përmes harkut të famshëm të emisionit.

I pari që u shfaq ishte misionari metodist i cili shumë vite më parë e kishte njohur Tanimoton me krishterimin. Më pas erdhën gruaja dhe fëmijët e Tanimotos, të cilët kishin ardhur me aeroplan nga Japonia me pasaporta të rregulluara me ngut. Pastaj hyri një burrë për të cilin thuhej se kishte munguar në provën e programit dhe se ishte nxjerrë nga një bar pikërisht në kohë për paraqitjen e tij. Ai përpiqej, pa sukses, t’i përmbante lotët; shtrëngimi i dorës me Tanimoton, fytyra e të cilit mbeti e ngrirë, qe i shkurtër. Robert A. Lewis kishte qenë bashkëpiloti [i aeroplanit] Enola Gay.

Më shumë se 70 vjet më vonë, vajza e Tanimotos, Koko Kondo, e kujton këtë takim në parathënien e saj të Hiroshima, 8:15 – kujtimeve të humbura prej kohësh të babait të saj për bombardimin atomik. Libri jep në mënyrë intriguese një ide për ndërthurjen e pikëllimit dhe cinizmit që qëndroi në themel të rivendosjes së marrëdhënieve ShBA-Japoni pas luftës. Ai i çon lexuesit nga shkatërrimi dhe vuajtjet marramendëse që iu shkaktuan Japonisë – të dëshmuara nga Tanimoto – te pyetjet rreth domethënies morale dhe historike të asaj që bëri Amerika.

I lindur në vitin 1909 dhe i rritur si budist, Tanimoto u konvertua në krishterim kur ishte i ri. Studioi në Universitetin Emori në Shtetet e Bashkuara, zotëroi rrjedhshëm anglishten dhe u njoh mirë me vlerat e krishtera amerikane. Pasi u kthye në Japoni dhe po punonte si pastor në Hiroshimë, ai ndodhej rreth dy milje jashtë qendrës së qytetit kur bomba atomike ra në orën 8:15 të mëngjesit, më 6 gusht 1945. Tanimoto kujton se vështroi horizontin dhe pa një “vezullim të mprehtë drite që çau një re të zbehtë ngjyrë kafe”. Teksa u hodh përtokë, ndjeu një shpërthim të fuqishëm ere që kaloi pranë tij. Distanca dhe topografia ia shpëtuan jetën. Pjerrësia e një kodre aty pranë bëri që pjesa më e rëndë e valës së shpërthimit të kalonte mbi të.

 Një fotografi ajrore e Hiroshimës pak pasi u hodh bomba atomike “Little Boy”Foto: Universal History Archive/UIG via Getty Images

Të gjithë kishin pritur një sulm ajror amerikan: shumë qytete japoneze ishin bombarduar gjatë muajve të fundit dhe Hiroshima ishte qendër e rëndësishme industriale. Por, ndërsa Tanimoto nisi të kthehej drejt Hiroshimës, u bë e qartë se diçka nuk ishte aspak në rregull. Shumica e njerëzve me të cilët foli nuk kishin parë asnjë aeroplan në qiell atë mëngjes, ose kishin parë vetëm një. E, megjithatë, në tokë dukej sikur çdo pjesë e qytetit ishte goditur njëkohësisht dhe me një intensitet shkatërrues.

“A mos vallë kisha qenë duke ëndërruar më parë”, pyeste veten Tanimoto, “dhe nuk kisha ditur për një sulm të jashtëzakonshëm ajror që kishte goditur Hiroshimën? Fillova të vija në dyshim veten dhe madje të dyshoja në shqisat e mia … I gjithë qyteti ishte mbuluar nga re të errëta, ndërsa zjarret e mëdha po shpërthenin në drejtime të ndryshme … Isha tmerrësisht i frikësuar”.

 Pamje e pjesshme ajrore e rrënojave të Hiroshimës, disa ditë pas bombardimit atomik (gusht 1945)Foto: Mondadori Portfolio/Getty Images

Tanimoto nxitoi të shihte se çfarë kishte ndodhur me familjen dhe kishën e tij. Duke ardhur nga drejtimi i kundërt, hasi një kortezh të çuditshëm, makabër: njerëz që mezi ecnin, me rrobat dhe flokët djegur, të mbështetur në shkopinj ose te të afërmit, ndërsa arrinin të largoheshin ngadalë nga gjithçka që Tanimoto ishte gati të shihte. Lagje të tëra ishin zhdukur. Ushtarët ishin nëpër rrugë, duke derdhur gaz mbi pirgje trupash të pajetë dhe duke u vënë zjarrin. Ata që ishin ende gjallë thërrisnin për ujë dhe Tanimoto ndaloi të bënte çfarë mundej, përpara se të nxitonte më tej. Gjatë rrugës, gjeti gruan dhe vajzën e tij foshnjë. Të dyja kishin mbijetuar, megjithëse rrobat e së shoqes ishin të mbuluara me gjak dhe pamja e saj ishte “si e një fantazme”.

Shpejt, qytetarët e Hiroshimës e kuptuan se arma misterioze nuk e kishte përfunduar veprimin. Ajo e shndërroi çështjen e mbijetesës në një pyetje që nuk kërkonte një çast për të marrë përgjigje, por javë, muaj, madje edhe vite. Njerëz të panumërt që atë ditë pësuan vetëm lëndime të lehta, më vonë panë se flokët po u binin, mishrat e dhëmbëve po u gjakosnin, gjymtyrët po u mpiheshin dhe në trup po u shfaqeshin njolla kuqezi – shenjat e asaj që më vonë u quajt “sëmundja atomike”.

 Një burrë i plagosur në Hiroshimë, pas sulmit me bombë atomikeFoto: Dukas/Getty Images

Kujtimet e Tanimotos, të shkruara dy vjet më vonë, i rrëfenin të gjitha këto pa fraza të rëndomta apo pretendime letrare. Qoftë nëse kjo pasqyron personalitetin e tij, qoftë faktin se po shkruante në gjuhën e tij të dytë – anglishten – dhe jo në gjuhën e tij të parë, kjo është vetëm në të mirë të veprës. Disa çaste të historisë janë aq tronditëse, aq zemërthyese, saqë vetëm t’i përshkruash do të thotë t’i dënosh.

E, megjithatë, Tanimoto nuk i shmanget domethënies së asaj që i ndodhi qytetit dhe popullit të tij – përkundrazi. Në një nga pasazhet e tij më prekëse, ai madje argumenton se Hiroshima e kishte merituar atë që i ndodhi. Qyteti, vërente ai, ishte një “pikënisje për agresionin ushtarak kundër Koresë, Mançurisë dhe Kinës”:

Në çdo rast të tillë, qyteti fitonte në mirëqenie. Ai u bë qytet i industrisë dhe arsimit, por ishte i dënuar me fatin me të cilin duhet të përballet një qytet militarist. Hiroshima ishte e lidhur me vrasjet masive të kryera nga ushtria japoneze në Nanking, Kinë (1937), dhe Manila (1945). Ishte qytet i mallkuar. Dhe, këtu, Zoti kishte dhënë gjykimin e Tij.

Asgjësimi i Hiroshimës dhe Nagasakit, sipas Tanimotos, ishte një pikë kthese. Transmetimi i dorëzimit nga perandori më 15 gusht dhe humbja e autoritetit të tij politik sipas Kushtetutës së vitit 1947, e kishin përjashtuar atë si pikë qendrore për një Japoni të re. Ndërkohë, budizmi kishte rënë deri në atë pikë saqë shërbente thjesht si një shërbim funerali, i kontrolluar nga drejtues tempujsh që ishin më së shumti të interesuar t’u shërbenin klientëve të pasur. Përfundimi i Tanimotos, me të cilin disa prej arkitektëve të pushtimit aleat do të kishin qenë plotësisht dakord, ishte se Japonia duhej të përqafonte demokracinë dhe krishterimin.

Rëndësia e Tanimotos si dëshmitar okular në Hiroshimë nuk mund të nënvlerësohet, ashtu si edhe rëndësia e tij si dikush që punoi pa u lodhur – ndonjëherë ndërsa ishte në prag të vdekjes nga rraskapitja dhe sëmundja – për t’u kujdesur për njerëzit dhe për të rindërtuar qytetin. Në javët e para pas bombardimit, ai luftoi zjarret, transportoi fqinjët përtej një lumi drejt një vendi të sigurt dhe ofroi lutje e liturgji për të vdekurit. Më vonë, ai i ndihmoi njerëzit të orientoheshin në burokracinë e rrënuar të Japonisë, ndërsa kërkonin pagesat e sigurimit nga zjarri dhe të sigurimit të jetës nga të cilat varej rindërtimi i jetës së tyre.

Por, Tanimoto ka rëndësi edhe për dritën që jeta e tij hedh mbi përpjekjet amerikane për të kuptuar atë që kishte bërë vendi i tyre. Hiroshima, 8:15 na jep një pjesë të kësaj, veçanërisht takimin e Tanimotos me gazetarin John Hersey, libri i të cilit, Hiroshima (1946), i hapi sytë botës ndaj shkatërrimit të qytetit dhe potencialit shkatërrues të armëve atomike. Por, mësojmë relativisht pak për kritikat me të cilat u përball Tanimoto në Japoni kur, për shembull, dërgoi në Amerikë 25 gra të shpërfytyruara nga bomba atomike, në mënyrë që ato t’i nënshtroheshin kirurgjisë rindërtuese.

“Vajzat e Hiroshimës”, siç njiheshin ato, morën një mbulim të gjerë mediatik, duke bërë që kjo nismë të dukej disi si një veprim publicitar që synonte të qetësonte ndërgjegjen e amerikanëve, ndërkohë që i kujtonte botës se ata shkëlqenin në teknologjitë e paqes po aq sa edhe në ato të luftës. Një hyrje që do të thellohej më shumë në jetën e Tanimotos mund t’u kishte dhënë lexuesve një perceptim më të plotë të kësaj figure të veçantë, por vazhdimisht të debatueshme.

 “Vajzat e Hiroshimës” u dërguan në ShBA për operacione për dëmtimet e shkaktuara nga bomba atomikeFoto: Bettmann

Paraqitja e Tanimotos në This Is Your Life ndihmoi si në mbledhjen e fondeve për operacionet e “Vajzave”, ashtu edhe na kujton sot kotësinë e përpjekjes për t’i ndarë politikën, humanitarizmin dhe botën e spektaklit. Në pjesët e tij më të mira, ky libër i jashtëzakonshëm me kujtime, arrin t’i kapë këto marrëdhënie të mjegullta. Hibakushat e fundit të Japonisë – viktimat e bombave atomike – po i afrohen fundit të jetës së tyre, megjithatë bota nuk është aspak më pranë çarmatimit bërthamor për të cilin shumë prej tyre shpresuan dhe bënë fushatë. Tani, më shumë se kurrë, kemi nevojë për atë që na jep Tanimoto: një kujtesë të freskët dhe të gjallë të tragjedive që këto armë u shkaktojnë të pafajshmëve. /et

Një prej ekspozitave më të veçanta është “Schiaparelli: Fashion Becomes Art” në Victoria and Albert Museum në Londër, e cila mund të vizitohet deri më 8 nëntor. Ekspozita i kushtohet stilistes së njohur italiane Elsa Schiaparelli dhe përfshin krijime ikonike si varëse në formë boçe pishe, kapele në formë këpucësh dhe fustanin e famshëm me karavidhe. Ajo shtrihet nga veprat e saj të para në vitet 1920 deri te ndikimi i saj në modën bashkëkohore.

Në Berlin, Gropius Bau prezanton “Balkan Erotic Epic” të Marina Abramović, deri më 30 gusht. Me më shumë se 70 performues, vepra eksploron tema të trupit, spiritualitetit, seksualitetit dhe dhimbjes njerëzore, duke u mbështetur në rrënjët sllave të artistes së njohur të performancës.

Në Firence, Palazzo Strozzi sjell “Rothko in Florence”, një retrospektivë që bashkon më shumë se 70 vepra të Mark Rothkos nga koleksione private dhe muze të rëndësishëm në mbarë botën. Ekspozita, e cila mund të vizitohet deri më 23 gusht, eksploron lidhjen mes artit të Rothkos dhe ndikimit që pati Firence në vizionin e tij krijues.

Në Londër, Tate Modern prezanton “Tracey Emin: A Second Life”, deri më 31 gusht. Ekspozita sjell së bashku disa prej veprave më të njohura të artistes britanike, përfshirë “My Bed”, si dhe krijime që nuk janë ekspozuar më parë. Emin është e njohur për artin e saj të drejtpërdrejtë dhe emocional, që trajton dhimbjen, marrëdhëniet, trupin dhe përvojat personale.

Në Hamburg, Hamburger Kunsthalle prezanton “Maria Lassnig and Edvard Munch: Painting Flow = Life Flow”, deri më 30 gusht. Ekspozita vendos përballë dy artistë të ndarë nga dekada, por që ndajnë një interes të përbashkët për shprehjen e trazirave të brendshme përmes artit. Në ekspozitë janë rreth 200 piktura, skulptura, filma dhe fotografi.

Në Danimarkë, Louisiana Museum of Modern Art në Humlebæk prezanton “Lucian Freud: Everything is a Portrait”, deri më 27 shtator. Ekspozita fokusohet te portretet e Lucian Freud dhe përfshin piktura dhe vizatime që pasqyrojnë interesin e tij të gjatë për fytyrën, trupin dhe natyrën njerëzore.

Ndërkohë, Guggenheim Bilbao në Spanjë prezanton “Jasper Johns: Night Driver”, deri më 12 tetor. Retrospektiva i kushtohet një prej figurave më të rëndësishme të artit bashkëkohor amerikan dhe përfshin piktura dhe skulptura që eksplorojnë mënyrën se si perceptojmë simbolet dhe imazhet e njohura.

Por lista e ekspozitave të rëndësishme të vitit nuk përfundon këtu. Në muajt e ardhshëm priten edhe ekspozita të reja, ndërsa në shtator në British Museum në Londër do të hapet ekspozita për “Tapicerinë e Bayeux”, ndërsa Musée de l’Orangerie në Paris do të prezantojë “Monet, Painting Time”.

Për artdashësit, Europa ofron kështu një sezon të pasur ekspozitash, nga moda avangarde dhe performanca provokuese, te piktura moderne dhe retrospektivat e artistëve më të mëdhenj të shekujve XX dhe XXI.

Për më shumë se 40 vjet, Osman Buzo ishte pjesë e Teatrit të Kukullave në Gjirokastër, ku jo vetëm interpretoi dhe vuri në skenë vepra, por edhe drejtoi këtë institucion, duke dhënë një kontribut të vyer në jetën artistike të qytetit dhe në edukimin kulturor të brezave të fëmijëve.

Buzo nuk ishte vetëm njeri i skenës. Ai ishte edhe një kronikan i pasionuar, publicist dhe një njohës i thellë i historisë e traditave të trevës së tij. Një pjesë të rëndësishme të punës së tij ia kushtoi Libohovës, vendlindjes që e mbajti gjithmonë pranë zemrës dhe për të cilën shkroi, foli e punoi me përkushtim ndër vite.

Përmes shkrimeve dhe kujtimeve të tij, ai solli në vëmendje njerëz, ngjarje, histori e tradita të Libohovës dhe Gjirokastrës, duke lënë një dëshmi të çmuar për një pasuri që nuk duhet të humbasë në harresë. Ishte nga ata njerëz që nuk u mjaftuan vetëm me atë që morën nga vendi ku lindën, por u përpoqën t’i kthenin atij diçka përmes punës, dijes dhe dashurisë për vendlindjen.

Libohova do ta përcjellë për në banesën e fundit një nga bijtë e saj, njeriun që për dekada me radhë i kushtoi kohë dhe pasion historisë, kulturës dhe vlerave të saj. Dhe një nga amanetet e tij të fundit ka qenë që të prehet pikërisht në vendlindjen e tij./ad

Marrëveshja zyrtare për organizimin e eventit u nënshkrua nga kryetari i Bashkisë së Burgasit, Dimitar Nikolov, dhe drejtoresha e përgjithshme e televizionit publik bullgar BNT, Milena Milotinova. “Burgasi është përzgjedhur si qyteti mikpritës i Eurovision 2027”, deklaroi Milotinova, duke bërë të ditur se përgatitjet do të nisin menjëherë.

Kryebashkiaku Dimitar Nikolov u shpreh se organizimi i konkursit do të jetë një mundësi për të promovuar rajonin. “Do të prezantojmë bregdetin bullgar të Detit të Zi dhe zonën përreth Burgasit në mënyrën më tërheqëse dhe spektakolare të mundshme”, tha ai.

Sipas Nikolovit, konkursi do të zhvillohet në arenën më të re të qytetit. “Ajo ka kapacitet të madh dhe infrastrukturë që lejon vendosjen e pajisjeve të rënda teknike. Kjo fleksibilitet do të na ndihmojë të punojmë shpejt me ekipet e EBU-së për ta përgatitur ambientin në mënyrën më të mirë të mundshme”, deklaroi ai.

Autoritetet bëjnë të ditur se janë siguruar mbi 155 mijë vende akomodimi për vizitorët, ndërsa vetëm pak minuta pas shpalljes së Burgasit si qytet mikpritës, çmimet e hoteleve nisën të rriteshin.

Milena Milotinova tha se përzgjedhja u bë pas një vlerësimi të detajuar ndërkombëtar. “Vlerësimi përfshiu të gjithë parametrat dhe kërkesat e vendosura nga Unioni Evropian i Transmetuesve për organizimin e Eurovisionit, dhe Burgasi ishte zgjedhja e padiskutueshme”, u shpreh ajo.

Në qendër të qytetit do të ngrihet edhe “Eurovision Village”, ndërsa do të shtohen fluturimet nga Sofja dhe janë zhvilluar bisedime paraprake me Aeroportin e Stambollit për të përballuar fluksin e pritshëm të vizitorëve.

Bullgaria fiton për herë të parë të drejtën për të organizuar Eurovisionin, pasi këngëtarja Dara triumfoi në edicionin e këtij viti të mbajtur në Vjenë.

Nga viti 2027 do të hyjnë në fuqi edhe rregulla të reja të miratuara nga Unioni Evropian i Transmetuesve. Sipas tyre, vendi fitues nuk do ta ketë më automatikisht të drejtën të organizojë edicionin pasardhës nëse një konflikt i armatosur, një situatë e ndjeshme gjeopolitike ose rrethana të tjera përbëjnë rrezik serioz për sigurinë e rajonit./kb

Pesë nga tetë dhomat e ndërtesës janë gërmuar plotësisht në parkun Villa Celimontana, në kodrën Caelian, një nga shtatë kodrat historike të Romës. Parku ishte dikur pjesë e një rezidence fisnike të shekullit XVI.

Gjatë gërmimeve, arkeologët zbuluan një mozaik ku paraqiten një delfin, një peshk, një karavidhe dhe një gaforre rreth një vazoje të madhe me dy doreza. U gjetën gjithashtu mbetjet e një tavani të pikturuar, të zbukuruar me rrathë të mëdhenj të kuq dhe blu.

Sipas Zyrës Arkeologjike të Romës, dizajni i mozaikut është shumë i ngjashëm me një tjetër të zbuluar më parë në kazermat e zjarrfikësve në Ostia, porti i lashtë i Romës, rreth 30 kilometra larg kryeqytetit italian.

Kjo ngjashmëri ka ngritur dyshimet se ndërtesa mund të ketë qenë pjesë e kazermave të Kohortës së Pestë të Vigjilëve, trupës së zjarrfikësve të Romës së lashtë.

“Nëse kjo hipotezë konfirmohet, zbulimi do të ndihmonte në rivlerësimin e shtrirjes së njërit prej komplekseve më të rëndësishme ushtarake të Romës perandorake”, thuhet në deklaratën e autoriteteve arkeologjike.

Gjatë Perandorisë Romake, Vigjilët kishin për detyrë të shuanin zjarret dhe të ruanin rendin publik gjatë natës. Kazermat e tyre pranë Villa Celimontana furnizoheshin me ujë nga një ujësjellës aty pranë.

Megjithatë, arkeologët nuk e përjashtojnë mundësinë që ndërtesa të ketë qenë një rezidencë e pasur patriciane, e njohur si “domus”. Dekorimet e sofistikuara të zbuluara në të mund ta mbështesin edhe këtë hipotezë.

Autoritetet theksojnë se vetëm studimi i plotë i materialeve dhe strukturave të zbuluara do të përcaktojë funksionin e vërtetë të ndërtesës./ Reuters-ad