Rezultatet sjellin disa surpriza, me vende të vogla që kryesojnë listën, ndërsa disa prej ekonomive më të fuqishme të botës renditen më poshtë se

Estonia renditet e para me 72.8 pikë, duke kaluar me një diferencë shumë të vogël Singaporin me 72.6 pikë dhe Malajzinë me 72.0 pikë.

Pozicionimi i Estonisë në vendin e parë është veçanërisht i rëndësishëm për një vend me vetëm rreth 1.3 milionë banorë. Ajo merr rezultate veçanërisht të larta në treguesit e sigurisë dhe të mundësive për t’u shpërngulur në vend, të mbështetura nga sundimi i fortë i ligjit, një ekosistem i zhvilluar i startup-eve dhe papunësia e ulët te të rinjtë.

Edhe dy shtetet e tjera baltike, Lituania me 71.0 pikë dhe Letonia me 68.7 pikë, renditen mes 20 vendeve të para.

Tabela e mëposhtme rendit 20 vendet më të mira në botë për të jetuar në vitin 2026:

Europa përbën saktësisht gjysmën e 20 vendeve me renditjen më të lartë në botë, ku përfshihen Portugalia me 71.6 pikë, Çekia me 69.9 pikë dhe Malta me 69.8 pikë.

Vendet europiane përfitojnë nga cilësia e lartë e kujdesit shëndetësor dhe rezultatet e mira në treguesit e përgjithshëm të cilësisë së jetesës.

Ndërkohë, kostot relativisht më të përballueshme në vendet e Europës Jugore dhe Lindore u japin Bullgarisë dhe Qipros, të dyja me 69.7 pikë, avantazh ndaj disa vendeve më të njohura të Europës Veriore dhe Perëndimore.

Edhe Azia Lindore dhe Juglindore paraqiten mirë. Tajvani, me 71.4 pikë, renditet i pesti në botë, ndërsa Brunei me 69.3 pikë dhe Japonia me 69.1 pikë janë gjithashtu mes 20 vendeve më të mira.

Vendet më të këqija në botë për të jetuar

Afrika përfaqëson 13 nga 20 vendet me renditjen më të ulët në botë. Sudani i Jugut, me 42.3 pikë, renditet më keq ndër vendet afrikane, ndërsa dy pozicionet e fundit në rang global i zënë Afganistani me 39.5 pikë dhe Jemeni me 41.4 pikë.

Shumë nga vendet me renditjen më të ulët në botë përballen me regjime autoritare, paqëndrueshmëri politike ose institucione të dobëta shtetërore.

Afganistani dhe Koreja e Veriut, kjo e fundit me 44.4 pikë, marrin rezultate të dobëta në disa tregues, ndërsa Haiti, me 47.3 pikë, vazhdon të përballet me një krizë të rëndë të autoritetit shtetëror.

Të drejtat e dobëta të pronësisë dhe rezultatet e ulëta për sigurinë, shëndetin dhe stabilitetin rëndojnë ndjeshëm mbi vendet që ndodhen në fund të renditjes.

Renditja e ulët e SHBA-së

Shtetet e Bashkuara renditen në vendin e 107-të nga 184 vende, me 60.0 pikë, duke u pozicionuar në gjysmën e poshtme të indeksit.

SHBA renditet pas Kanadasë, e cila ka 66.8 pikë, dhe Mbretërisë së Bashkuar me 65.8 pikë, si edhe pas vendeve të tilla si India, me 60.6 pikë, dhe Brazili.

Shtetet e Bashkuara vazhdojnë të marrin rezultate të larta në arsim, mundësi biznesi dhe sipërmarrje. Megjithatë, kostot e larta të jetesës ndikojnë negativisht në rezultatet më të moderuara të vendit për shëndetin, cilësinë e jetesës, sigurinë dhe stabilitetin.

Pavarësisht renditjes relativisht të ulët, SHBA tërhoqi më shumë se 1.3 milionë emigrantë të rinj nga jashtë gjatë vitit 2025./mxh

Në kryeqytetin japonez ka rënë shi çdo ditë që nga 27 gushti ndërsa tajfunet që po afrohen, një front i qëndrueshëm i reshjeve të vjeshtës dhe një zonë me presion të ulët kanë kontribuar në motin e zgjatur me reshje, raportoi “Kyodo News”, duke cituar agjencinë.

Rekordi i mëparshëm ishte 33 ditë radhazi me reshje, i regjistruar nga 27 qershori deri më 29 korrik 2019. Reshjet më të dendura gjatë periudhës aktuale u regjistruan më 21 shtator, kur në Tokion qendrore ranë 156 milimetra shi.

Sasia totale e reshjeve në Tokion qendrore arriti në 629 milimetra deri të hënën, rreth trefishi i mesatares së reshjeve për të gjithë muajin shtator. Reshjet përfshinë sot pjesë të mëdha të Japonisë lindore dhe perëndimore.

Echizen, në prefekturën Fukui të Japonisë qendrore, regjistroi më shumë se 30 milimetra reshje brenda një ore sot herët në mëngjes. Periudha e zgjatur me reshje nuk pritet të përfundojë menjëherë.

Sipas raportit, reshjet pritet të vazhdojnë kryesisht në Japoninë lindore deri rreth të enjtes, pjesërisht për shkak të frontit të reshjeve të vjeshtës që vazhdon të qëndrojë mbi vend.

Fronti i reshjeve të vjeshtës në Japoni zakonisht sjell periudha të zgjatura me mot të paqëndrueshëm, pasi masat ajrore sezonale ndërveprojnë mbi vend./ad

“Gjatë më shumë se gjysmës së jetës së tij ai vuante nga dhimbje fizike. Seksi ishte mënyra e JFK-së për t’u rebeluar kundër sëmundjeve të tij të pafundme dhe ai u bë i varur nga seksi”, tha Leamer për People.

Në biografinë e re, Leamer, i cili ka shkruar edhe “The Kennedy Women” dhe “The Kennedy Men”, trajton lidhjet e shumta të Kennedy-t dhe problemet e tij shëndetësore, duke pretenduar se mes tyre kishte një lidhje të drejtpërdrejtë.

Sipas një interviste për People, Leamer njohu tri prej grave me të cilat JFK kishte pasur lidhje: Gunilla Von Post, Judith Exner dhe Diana de Vegh.

Leamer tregoi gjithashtu për trajtimet mjekësore që merrte Kennedy. “Dr. Max Jacobson, i njohur si ‘Dr. Feelgood’, i bënte injeksione që, sipas tij, përmbanin deri në 20 miligramë amfetaminë, katër herë më shumë se doza mjekësore. Endokrinologu i presidentit, Dr. Eugene Cohen, ishte aq i shqetësuar sa i shkroi Jack-ut një letër ku i thoshte: ‘Kjo terapi… nuk është e përshtatshme për njerëz me përgjegjësi, të cilëve në çdo moment mund t’u duhet të vendosin për fatin e universit.’ Jack e hodhi letrën në koshin e mbeturinave.”

Duke folur për shëndetin e Kennedy-t, Leamer shtoi: “Ai ishte një politikan i shkëlqyer, por një njeri me probleme dhe seksi dhe droga ishin një nga mënyrat me të cilat ai përpiqej të jetonte përtej problemeve të tij të pafundme dhe të rënda shëndetësore.”

JFK ishte i martuar me Jacqueline Kennedy Onassis nga viti 1953 deri në vrasjen e tij, më 22 nëntor 1963. Çifti kishte dy fëmijë, John F. Kennedy Jr. dhe Caroline Kennedy.

Në një fragment ekskluziv nga “Ladies’ Man”, të publikuar nga People, Leamer shkroi edhe për mënyrën se si Jackie “i toleronte” lidhjet jashtëmartesore të JFK-së.

“Gjatë një udhëtimi nga jugu i Francës drejt Kaprit me Jackie-n, ai i kërkoi Von Post-it të fluturonte atje”, shkroi Leamer, duke iu referuar Gunilla Von Post-it, me të cilën JFK ishte njohur përpara martesës.

“Jackie i toleronte lidhjet e të shoqit, por edhe për të, kjo mund të kishte qenë e tepërt. Të paktën Von Post kishte mjaftueshëm arsye për të thënë jo. Von Post tregoi se Jack e kishte telefonuar për t’i thënë se i ati i kishte bërtitur në telefon: ‘Je çmendur. Një ditë do të bëhesh president. Kjo do të shkatërronte gjithçka.’”/k.m

Por çfarë merr konkretisht fëmija nga nëna dhe çfarë nga babai?

Fëmija merr rreth gjysmën e kromozomeve nga secili prind

Njeriu zakonisht ka 46 kromozome, të organizuara në 23 çifte. Për secilin çift, një kromozom vjen nga nëna dhe tjetri nga babai. Në këtë mënyrë, fëmija merr gjysmën e kromozomeve nga nëna dhe gjysmën nga babai, raporton MedlinePlus.

Kjo do të thotë se të dy prindërit kontribuojnë në mënyrë të rëndësishme në karakteristikat gjenetike të fëmijës. Megjithatë, mënyra se si këto gjene shfaqen nuk është gjithmonë e thjeshtë. Disa variante gjenetike janë dominante, disa recesive, ndërsa shumë tipare ndikohen nga një kombinim i shumë gjeneve dhe faktorëve të mjedisit.

Ngjyra e syve dhe flokëve

Ngjyra e syve, flokëve dhe shumë karakteristika të tjera fizike ndikohen nga gjenet që fëmija trashëgon nga të dy prindërit.

Për këtë arsye, një fëmijë mund të ketë sy të ngjashëm me nënën, por flokë të ngjashëm me babain, ose anasjelltas. Nuk ekziston një rregull që përcakton se një karakteristikë fizike duhet të vijë patjetër nga njëri prind.

Edhe gjatësia ndikohet nga shumë gjene dhe jo nga një gjen i vetëm. Përveç trashëgimisë gjenetike, në zhvillimin fizik ndikojnë edhe faktorë të tjerë, përfshirë ushqyerjen dhe mjedisin.

Kush përcakton seksin kromozomik të fëmijës?

Në shumicën e rasteve, nëna ka dy kromozome X (XX), ndërsa babai ka një X dhe një Y (XY).

Veza e nënës kontribuon me një kromozom X. Spermatozoidi i babait mund të mbartë një kromozom X ose Y. Nëse spermatozoidi që fekondon vezën mbart X, kombinimi zakonisht është XX; nëse mbart Y, kombinimi zakonisht është XY. Për këtë arsye, kromozomi seksual i ardhur nga babai përcakton në shumicën e rasteve kombinimin XX ose XY të fëmijës.

Fëmijët marrin një kromozom X nga nëna

Nëna u transmeton fëmijëve një kromozom X. Babai, nga ana tjetër, u transmeton vajzave kromozomin X, ndërsa djemve kromozomin Y.

Kjo ka rëndësi për disa sëmundje dhe karakteristika që lidhen me kromozomet seksuale. Për shembull, disa çrregullime të lidhura me kromozomin X mund të trashëgohen në mënyra të ndryshme te djemtë dhe vajzat.

ADN-ja mitokondriale vjen nga nëna

Këtu ekziston një ndryshim i rëndësishëm.

Përveç ADN-së që gjendet në kromozomet e bërthamës, qelizat kanë edhe një sasi të vogël ADN-je brenda mitokondrive. Kjo quhet ADN mitokondriale.

Në procesin e fekondimit, mitokondritë që kontribuojnë në embrion vijnë nga qeliza vezë. Për këtë arsye, ADN-ja mitokondriale trashëgohet nga nëna dhe jo nga babai.

Kjo është edhe arsyeja pse disa sëmundje të shkaktuara nga ndryshime në ADN-në mitokondriale mund të transmetohen vetëm përmes nënës.

Po sëmundjet dhe predispozita për to?

Fëmija mund të trashëgojë nga të dy prindërit variante gjenetike që ndikojnë në rrezikun për sëmundje të caktuara.

Megjithatë, të kesh një variant gjenetik nuk do të thotë gjithmonë se personi do të zhvillojë një sëmundje. Për shumë sëmundje të zakonshme, si diabeti, sëmundjet e zemrës dhe disa lloje kanceri, rreziku ndikohet nga një kombinim i shumë gjeneve dhe faktorëve mjedisorë e të stilit të jetesës.

Në rastin e sëmundjeve recesive, për shembull, fëmija mund të ketë nevojë të marrë një variant të caktuar nga të dy prindërit që gjendja të shfaqet.

Pra, çfarë merr fëmija nga secili prind?

Në mënyrë të thjeshtuar:

Nga nëna: rreth gjysmën e kromozomeve të tij bërthamore, një kromozom X dhe ADN-në mitokondriale.

Nga babai: rreth gjysmën tjetër të kromozomeve bërthamore; ai mund të japë kromozomin X ose Y.

Nga të dy prindërit: variante gjenetike që ndikojnë në pamjen fizike, zhvillimin, disa karakteristika biologjike dhe predispozitën për shumë sëmundje.

Megjithatë, nuk mund të thuhet në mënyrë të prerë se “inteligjencën e merr nga nëna”, “gjatësinë nga babai” apo “bukurinë nga njëri prind”. Shumica e tipareve komplekse janë rezultat i ndërveprimit të shumë gjeneve të trashëguara nga të dy prindërit, së bashku me ndikimin e mjedisit.

Në fund, fëmija është një kombinim unik i informacionit gjenetik të të dy prindërve. Edhe pse trashëgon afërsisht gjysmën e kromozomeve nga secili, kombinimi i varianteve gjenetike është i veçantë për çdo fëmijë./ET

Ndër temat më të zakonshme janë ëndrrat ku personi bie, ndiqet ose sulmohet, fluturon, humbet kontrollin e makinës, vonohet në një ngjarje të rëndësishme, dështon në një provim, humb dhëmbët ose nuk arrin të vrapojë.

Ëndrra nuk ka nevojë të jetë identike çdo herë për t’u konsideruar e përsëritur mjafton që tema kryesore të jetë e njëjtë.

 Foto ilustruese

Sipas kërkimeve, nuk ka prova që ëndrrat e përsëritura kanë një kuptim universal apo parashikojnë të ardhmen.

Megjithatë, ato mund të pasqyrojnë gjendjen emocionale të një personi dhe çështje që e shqetësojnë.

Ekspertët i lidhin këto ëndrra me nevoja të paplotësuara, frustrime, frikën nga dështimi, konflikte të brendshme ose trauma të së kaluarës.

Për shembull, një ëndërr ku ndiheni të bllokuar mund të shoqërohet me ndjesinë se nuk po arrini të largoheni nga një situatë e vështirë në jetën reale.

Edhe ngjarjet aktuale mund të ndikojnë në ëndrra.

Periudhat me shumë ankth, lajme shqetësuese ose pasiguri mund të shfaqen gjatë gjumit përmes skenarëve të pazakontë apo të frikshëm.

Nëse ëndrrat e këqija përsëriten, përmirësimi i mënyrës se si përballeni me stresin mund të ndihmojë.

Në raste më të vështira, një psikolog ose terapist mund të ndihmojë në identifikimin e shkaqeve të ankthit dhe mënyrave për ta menaxhuar atë.

Një tjetër teknikë e përmendur është ëndërrimi lucid, gjatë të cilit personi e kupton se është duke ëndërruar dhe, në disa raste, mund të ndikojë në rrjedhën e ëndrrës. /et

“Piramida nuk u ndërtua për të zgjatur përgjithmonë sepse përmbante diçka të vlefshme. U ndërtua për të zgjatur përgjithmonë sepse ajo vetë ishte diçka e çmuar”, shkruan Levy në studimin e saj. Në përfundimet e punimit, ajo shkon edhe më tej, duke argumentuar se piramida nuk është një “enë” që ruan dijen, por vetë dija e shndërruar në gur.

Për të ndërtuar teorinë e saj, Levy ka analizuar dimensionet e Piramidës së Madhe dhe ka përdorur thyesa të njohura nga matematika e lashtë egjiptiane. Sipas saj, disa prej llogaritjeve prodhojnë numra që i afrohen vlerave të rëndësishme për astronominë. Një prej shembujve është numri 27.5, të cilin ajo e lidh me periudhën prej rreth 27.55 ditësh ndërmjet dy perigjeve të njëpasnjëshme të Hënës, pra momentet kur sateliti natyror i Tokës ndodhet më pranë planetit tonë. Një tjetër rezultat është numri 70, të cilin Levy e lidh me periudhën prej rreth 70 ditësh gjatë së cilës Sirius nuk ishte i dukshëm në qiell për shkak të afërsisë së tij të dukshme me Diellin, përpara se të rishfaqej.

Ajo vëren gjithashtu se rreth 70 ditë lidhen në traditën egjiptiane me procesin e mumifikimit. Megjithatë, kjo përputhje nuk është provë se ndërtuesit e piramidës kishin synuar një lidhje të tillë. Sipas teorisë, llogaritje të tjera prodhojnë përputhje me cikle të lidhura me Saturnin, Jupiterin, Venusin dhe Marsin. Levy pretendon gjithashtu se disa nga përmasat e monumentit lidhen me vlerat e π dhe raportit të artë.

Për të testuar nëse këto përputhje mund të shfaqeshin edhe rastësisht, Levy krijoi 100 mijë piramida hipotetike të modeluara sipas stilit të Mbretërisë së Vjetër. Në simulim u ndryshuan gjerësia e bazës dhe pjerrësia e anëve, brenda intervaleve që studiuesja i konsideronte të mundshme për arkitekturën e lashtë egjiptiane. Sipas rezultateve të paraqitura prej saj, 2,419 modele, ose rreth 2.4%, shfaqën të paktën po aq përputhje numerike sa Piramida e Madhe. Levy e interpreton këtë rezultat si një argument se përputhjet mund të mos jenë thjesht rastësi. Megjithatë, vetë analiza mbetet pjesë e modelit të saj dhe nuk përbën një konfirmim të pavarur shkencor.

Teoria e numrave është vetëm një pjesë e hipotezës më të gjerë të Levy-t. Ajo e lidh Piramidën e Madhe edhe me mitologjinë e lashtë egjiptiane të krijimit të botës. Në mitin heliopolitan, toka e parë përshkruhet si një kodër që doli nga ujërat fillestare. Kjo kodër njihet si Benben. Levy argumenton se Piramida e Madhe mund të jetë ndërtuar si një përfaqësim simbolik i kësaj kodre të lashtë të krijimit. Më tej, ajo propozon një lidhje shumë më spekulative me Syrin e Saharasë, një formacion i madh gjeologjik rrethor në Mauritani, i njohur edhe si struktura Richat.

Sipas saj, mijëra vjet më parë, kur Sahara ishte shumë më e gjelbër dhe më e lagësht, zona përreth mund të ketë pasur ujë dhe të ketë qenë e banueshme. Levy hipotezon se popullsi të lashta mund të jenë larguar gradualisht nga ajo zonë për shkak të tharjes së Saharasë dhe të kenë lëvizur drejt lindjes, drejt luginës së Nilit. Në këtë interpretim, kujtesa e një vendi të lashtë të origjinës mund të jetë ruajtur më pas në kompleksin e Gizës. Megjithatë, nuk ka prova të drejtpërdrejta që lidhin Syrin e Saharasë me ndërtimin e Piramidës së Madhe apo që vërtetojnë një migrim të tillë të popullsisë.

Interpretimi mbizotërues në egjiptologji është se Piramida e Madhe u ndërtua rreth 4,500 vjet më parë, gjatë mbretërimit të faraonit Khufu, si pjesë e kompleksit të tij funeral. Sarkofagu i granitit, kompleksi monumental dhe elementet e tjera funerare mbështesin interpretimin e saj si monument mbretëror, edhe pse nuk ekziston një provë përfundimtare se vetë Khufu është varrosur brenda saj. Për më tepër, nuk njihet ndonjë tekst i lashtë egjiptian që të thotë se dimensionet e piramidës janë përdorur për të koduar informacione astronomike. Studimi i Levy-t është publikuar në platformat SSRN dhe Zenodo, por nuk i është nënshtruar një procesi të pavarur shqyrtimi shkencor nga kolegët. Vetë studiuesja ka pranuar gjithashtu se disa prej korrespondencave numerike u identifikuan pasi matjet dhe vlerat që synoheshin ishin tashmë të njohura. Për këtë arsye, pretendimi se Piramida e Madhe është një “kod astronomik” mbetet aktualisht një hipotezë spekulative, dhe jo një përfundim i pranuar nga komuniteti shkencor./k.m

Bëhet fjalë për numrin e shtatorit të vitit 1894 të revistës The Century Illustrated Monthly Magazine, i cili u kthye javën e kaluar në Concord Public Library, në New Hampshire.

Biblioteka kishte njoftuar më herët një periudhë faljeje për gjobat e librave dhe materialeve të kthyera me vonesë. Pikërisht ky njoftim duket se e bindi personin që e kishte revistën në shtëpi prej dekadash ta kthente atë.

Sipas bibliotekës, revista ishte kthyer 48,220 ditë me vonesë. Nëse do të zbatohej gjoba për vonesën, shuma do të arrinte në rreth 12,055 dollarë.

Personi që e ktheu revistën, i identifikuar vetëm si John, tha se ajo kishte “qëndruar” në shtëpinë e tij për dekada, por ai nuk e kishte idenë se si kishte përfunduar aty.

Vendimin për ta kthyer e mori pasi lexoi në gazetën lokale për pezullimin e gjobave nga biblioteka.

Biblioteka Concord e përshkroi rastin me humor, duke thënë se që nga njoftimi për faljen e gjobave kishte parë shumë njerëz të lumtur që po kthenin materiale të vjetra.

“Sigurisht, prisnim që të ktheheshin libra me vonesa të mëdha, por padyshim jo diçka nga fundi i shekullit XIX!”, shkroi biblioteka në Facebook.

Që nga 1 shtatori 2026, institucioni ka shpallur një amnisti njëvjeçare për gjobat e vonesave, në kuadër të një periudhe prove për të parë efektet e një biblioteke pa gjoba.

Pavarësisht kthimit të saj, revista nuk pritet të rikthehet në qarkullim për huazime. Biblioteka sugjeroi se ajo mund të vendoset në Concord Room, një hapësirë e dedikuar historisë lokale.

Në fund, John mund të konsiderohet me fat: në vend që të përballej me një faturë prej 12,055 dollarësh, ai thjesht e riktheu revistën pas 132 vitesh.

Një vonesë e tillë, me sa duket, është aq e rrallë sa biblioteka vendosi ta shndërrojë në një histori për arkivin e saj. /et

Artistët e Rilindjes që punonin në Firence, midis viteve 1430 dhe 1530, ishin “punëtorë të bukurisë”

Të gjithë e nisnin karrierën në bottegë, një lloj punishteje artizanale, ku puna ndahej mes çirakëve, mjeshtërve dhe ndihmësve. Kushdo që donte të provonte dorën në art, duhej t’i “ndynte duart”.

Edhe një gjeni si Leonardo da Vinçi kaloi disa vite i mbyllur në një punishte fiorentine: në atë shumë të famshmen e Andrea del Verrocchio-s. Dhe ai nuk ishte ylli i vetëm që doli prej andej: nga atelieja më e rëndësishme e Signoria-s së Mediçëve dolën artistë të kalibrit të Pietro Perugino-s, Domenico Ghirlandaio-s dhe Sandro Botticelli-t.

A ishte fitimprurëse puna e artistit?

Mjeshtrit më të famshëm fitonin mirë dhe bënin një jetë të rehatshme. Në Firence, Mikelanxhelo mori 3 mijë florinj për afreskun (të humbur) të Betejës së Cascina-s në Sala del Gran Consiglio: një shumë njëqind herë më e lartë se ajo që u paguhej emrave më pak të njohur. Dhe nuk ishte rast i izoluar: Donatello merrte 15 deri në 25 për qind më shumë se kolegët e tij skulptorë.

Si ta sillje bukën në shtëpi

Kishte mënyra të ndryshme pagese: disa e merrnin shpërblimin me këste mujore, të tjerë pranonin pagesa të vogla të rregullta. Shumë prej tyre pranonin ushqim, strehim dhe veshje në vend të një pjese të parave. Gjatë punës në Certosa di Firenze më 1506, asistentët e rinj të piktorit Mariotto Albertinelli e kompensuan ushqimin e pamjaftueshëm duke bastisur qilarin e manastirit.

Të penalizuar nga korporatat

Në Firence, për të punuar, artistët detyroheshin të bashkoheshin me një korporatë, por fatkeqësisht nuk kishin një të tyren. Për këtë arsye ndaheshin sipas specializimit, duke iu bashkuar profesioneve me të cilat kishin diçka të përbashkët.

Piktorët ishin të regjistruar në korporatën e mjekëve dhe farmacistëve, pasi këta të fundit u shisnin pigmentet e nevojshme për përzierjen e ngjyrave; argjendarët ishin pjesë e Artit të Mëndafshit, së bashku me rrahësit dhe tjerrësit e arit, sepse konsideroheshin si lidhja midis argjendarisë dhe mëndafshit. Mjeshtrit dhe punishtet e shumta ku punohej druri, guri dhe mermeri formuan Artin e Mjeshtërve të Gurit dhe të Drurit, që përfaqësonte skulptorët dhe zdrukthëtarët figurativë.

Focus.it

Zbulimi nisi kur studiuesja boliviane Paola Nogales-Ascarrunz vuri re diçka të pazakontë te një mace 10-vjeçare që jetonte në një strehë shpëtimi. Kafsha ishte gjetur në pyll nga një banor vendas, i cili fillimisht kishte menduar se bëhej fjalë për një mace shtëpiake.

Për të zbardhur identitetin e saj, studiuesit analizuan ADN-në e maceve të gjalla dhe të ekzemplarëve të ruajtur në muze. Rezultatet treguan se kafsha i përket një linje gjenetike të veçantë.

Studimi, i publikuar në revistën Current Biology, sjell gjithashtu të dhëna se grupi i të ashtuquajturave mace tigër mund të përbëhet nga pesë lloje, dhe jo nga tre sa mendohej më parë. Shkencëtarët theksojnë se zbulimi ka rëndësi edhe për ruajtjen e biodiversitetit. Macet tigër, të përhapura në Amerikën Qendrore dhe Jugore, përballen me kërcënime si shpyllëzimi, humbja e habitatit dhe gjuetia e paligjshme.

Studiuesit thonë se identifikimi i një specieje është vetëm hapi i parë, pasi ende nuk dihet me saktësi se sa individë të Leopardus tilcayo jetojnë në natyrë dhe në cilat zona të Bolivisë janë të përhapur. Zbulimi tregon gjithashtu se edhe gjitarë me përmasa të vogla dhe të ngjashëm me kafshët e njohura mund të mbeten të pazbuluar në disa prej zonave më pak të studiuara të botës./k.m

Evropa përbën 44 qytete, 30 janë në SHBA dhe katër janë në Kanada.

Renditja vlerëson se sa mirë qytetet më të mëdha në botë kombinojnë mundësitë ekonomike me cilësinë e jetës, punëtorët e kualifikuar, qëndrueshmërinë mjedisore dhe qeverisjen e qëndrueshme.

Londra renditet e dyta në nivel global, Parisi i treti, Dublini i gjashti dhe Cyrihu i dhjeti. Pesë qytete amerikane – Nju Jorku, Seattle, San Francisco, Bostoni dhe San Jose – përfshihen në 10 vendet e para globale.

Qytetet me renditjen më të lartë të Evropës përfshijnë gjithashtu Oslon, Stokholmin dhe Kopenhagenin.

Për ata që i japin përparësi cilësisë së jetës, performancës mjedisore dhe qeverisjes së qëndrueshme, qytetet kryesore të Evropës dallohen. Parisi shënoi veçanërisht fuqishëm në cilësinë e jetës, ndërsa Dublini performoi mirë si për mjedisin ashtu edhe për qeverisjen. Qeverisja ishte gjithashtu forca kryesore e Zyrihut dhe Oslos, me këtë të fundit që mori rezultatin më të lartë në këtë kategori midis qyteteve kryesore evropiane dhe amerikane.

Për bizneset që kërkojnë forcë ekonomike dhe qasje në talent, qytetet amerikane në përgjithësi kanë avantazhin. Nju Jorku mori rezultatin maksimal të indeksit në ekonomi, ndërsa Seattle, San Francisco dhe San Jose gjithashtu u renditën veçanërisht lart në këtë kategori. Los Angelos gjithashtu kombinoi një rezultat të fortë në ekonomi me një renditje relativisht të lartë të cilësisë së jetës.

Londra është përjashtimi i dukshëm evropian: ajo arriti rezultatin më të lartë të kapitalit njerëzor në të gjithë indeksin, duke reflektuar universitetet e saj, mjedisin e biznesit dhe aftësinë për të tërhequr punëtorë të kualifikuar. Megjithatë, cilësia e jetës ishte kategoria e saj me rezultatin më të ulët, me 77.

Oxford Economics zgjodhi pesë qytete evropiane për t’u ndjekur: Varshavën, Talinin, Eindhovenin, Mançesterin dhe Tuluzën./k.m