<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss version="2.0"
	xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
	xmlns:wfw="http://wellformedweb.org/CommentAPI/"
	xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
	xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom"
	xmlns:sy="http://purl.org/rss/1.0/modules/syndication/"
	xmlns:slash="http://purl.org/rss/1.0/modules/slash/"
	xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/">

<channel>
	<title>OP-ED &#8211; Gazeta Fjala</title>
	<atom:link href="https://fjala.al/category/opinion-editorial-analiza/feed/" rel="self" type="application/rss+xml" />
	<link>https://fjala.al</link>
	<description>Fjala është e lirë. Liria është fuqi!</description>
	<lastBuildDate>Wed, 19 Aug 2026 18:15:06 +0000</lastBuildDate>
	<language>en-US</language>
	<sy:updatePeriod>
	hourly	</sy:updatePeriod>
	<sy:updateFrequency>
	1	</sy:updateFrequency>
	<generator>https://wordpress.org/?v=7.0.4</generator>

<image>
	<url>https://fjala.al/wp-content/uploads/2025/10/cropped-unnamed-5-150x150.jpg</url>
	<title>OP-ED &#8211; Gazeta Fjala</title>
	<link>https://fjala.al</link>
	<width>32</width>
	<height>32</height>
</image> 
	<item>
		<title>20:15 Bëni urgjentisht ligjin e sponsorizimit!</title>
		<link>https://fjala.al/beni-urgjentisht-ligjin-e-sponsorizimit/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Monika]]></dc:creator>
		<pubDate>Wed, 19 Aug 2026 18:15:06 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Aktualitet]]></category>
		<category><![CDATA[Fjala Jone]]></category>
		<category><![CDATA[OP-ED]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://fjala.al/?p=902924</guid>

					<description><![CDATA[Nga ERVIN BAKU Video, e bërë tashmë virale, tregon pamjet e një festimi privat pas një fitoreje të madhe&#8230; Për mua personalisht, nuk duhej të dilte në treg. Pof, nejse&#8230; Dinamon, që është Notre Dame e sportit shqiptar, e asgjësuan. E nxorrën në mes të katër rrugëve&#8230; E lanë jetime. I morën shtëpinë dhe gjithçka&#8230; [...]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p>Nga ERVIN BAKU </p>
<p>Video, e bërë tashmë virale, tregon pamjet e një festimi privat pas një fitoreje të madhe&#8230; Për mua personalisht, nuk duhej të dilte në treg. Pof, nejse&#8230; Dinamon, që është Notre Dame e sportit shqiptar, e asgjësuan. E nxorrën në mes të katër rrugëve&#8230; E lanë jetime. I morën shtëpinë dhe gjithçka&#8230; Ky Zotëria në video e mori dhe për të dytin radhazi e çon në sofrën e madhe europiane, në Play-off-in e Conference League. Faleminderit Zoti Ard Bardhi!<br />
Nuk është ky problemi Zoti Braçe. Unë mendoj që ky është shembulli që duhet ndjekur. Dhe shembuj të tillë ka jo pak në sportin shqiptar në përgjithësi dhe futbollin në veçanti&#8230; Ju nga ana juaj (ju ligjvënësit) duhet të bëni urgjentisht, një orë e më parë, ligjin e sponsorizimit&#8230; Kështu, i gjithë sporti shqiptar merr oksigjenin e duhur. E dini ju që i gjithë buxheti vjetor i sportit shqiptar, i gjithi, është 1.5 Mln €??? Ky është problemi! Dhe është problem shumë i madh&#8230; Ky buxhet e ka kthyer sportin shqiptar në &#8220;lypës&#8221;. Bëjeni urgentisht ligjin e sponsorizimit! Çlirojeni sportin! Mos shkoni shumë larg, merrni shembull nga Kosova.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
		<enclosure url="https://fjala.al/wp-content/uploads/2026/08/cdb1e256-ab29-4dbc-b2aa-2e66cc7e6af3.jpeg" length="277844" type="image/jpeg"/><media:content url="https://fjala.al/wp-content/uploads/2026/08/cdb1e256-ab29-4dbc-b2aa-2e66cc7e6af3.jpeg" width="1348" height="1599" medium="image" type="image/jpeg"/>	</item>
		<item>
		<title>13:10 Bektashizmi nuk ka nevojë për një shtet që të jetë i madh</title>
		<link>https://fjala.al/bektashizmi-nuk-ka-nevoje-per-nje-shtet-qe-te-jete-i-madh/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Anisa]]></dc:creator>
		<pubDate>Wed, 19 Aug 2026 11:10:55 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Aktualitet]]></category>
		<category><![CDATA[Fjala Jone]]></category>
		<category><![CDATA[OP-ED]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://fjala.al/?p=902770</guid>

					<description><![CDATA[Nga Dr. Arben Ramkaj Si teolog, aktivist mysliman dhe intelektual i angazhuar në çështjet fetare e shoqërore, kam folur për projektin e të ashtuquajturit “Shtet Sovran Bektashi” që në ditën e parë kur lajmi u bë publik. Qëndrimin tim kundër kësaj nisme e konsideroj në interesin real kombëtar dhe fetar të Shqipërisë. Ai nuk drejtohet [...]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p><strong>Nga Dr. Arben Ramkaj</strong></p>
<p class="isSelectedEnd">Si teolog, aktivist mysliman dhe intelektual i angazhuar në çështjet fetare e shoqërore, kam folur për projektin e të ashtuquajturit “Shtet Sovran Bektashi” që në ditën e parë kur lajmi u bë publik. Qëndrimin tim kundër kësaj nisme e konsideroj në interesin real kombëtar dhe fetar të Shqipërisë. Ai nuk drejtohet kundër besimtarëve bektashinj, klerikëve apo trashëgimisë së tyre, por buron nga bindja se harmonia ndërfetare, barazia ndërmjet komuniteteve dhe karakteri unitar i shtetit janë vlera që duhet t’i mbrojmë së bashku.</p>
<p class="isSelectedEnd">Për ta kuptuar më mirë këtë qëndrim, duhet të kujtojmë se Urdhri Bektashi lindi në Anadoll dhe, gjatë historisë së tij, kaloi përndjekje, zhvendosje dhe riorganizime të shumta. Pas goditjes që pësoi nga Sulltan Mahmuti II më 1826 dhe ndalimit të tarikateve në Turqi më 1925, qendra botërore e bektashizmit u vendos në Shqipëri. Këtu Urdhri u zhvillua si bashkësi fetare dhe qendër shpirtërore botërore, jo si entitet shtetëror. Pikërisht kjo histori dëshmon se bektashizmi nuk ka nevojë për një shtet të ri për të treguar rëndësinë e tij; ai ka nevojë për liri, institucione të qëndrueshme, prona të garantuara dhe mbrojtje të trashëgimisë.</p>
<p class="isSelectedEnd">Mirëpo, në kundërshtim me këtë zhvillim historik, ndërsa nuk ekziston ende as shteti, as një ligj themelues dhe as një vendim kushtetues, kanë filluar të shfaqen funksione diplomatike. Kreshnik Grezda, një klerik protestant, është paraqitur në shkresa drejtuar ambasadave si “ambasador special”, ndërsa revista franceze “Intelligence Online” e identifikon tashmë si “ambasador të përgjithshëm”, nën drejtimin e të cilit po ndërtohet një rrjet përfaqësuesish jashtë vendit.</p>
<p class="isSelectedEnd">Kështu lind një paradoks që nuk kërkon zemërim për t’u kuptuar: një shtet që juridikisht nuk ekziston ka filluar të ketë ambasadorë, ndërsa një klerik i një tradite tjetër fetare merr rol drejtues në përfaqësimin ndërkombëtar të një tarikati shpirtëror mysliman me histori nëntëshekullore. Çështja, natyrisht, nuk është besimi personal i Grezdës dhe as e drejta e tij për të bashkëpunuar me këdo. Pyetja është se si mund të shpërndahen funksionet e një shteti përpara se ai të ekzistojë dhe përpara se të jenë konsultuar besimtarët, komunitetet fetare, shoqëria dhe Kuvendi.</p>
<p class="isSelectedEnd">Ndoshta as Dante Aligieri, gjatë udhëtimit të tij me Virgjilin, nuk do ta kishte përfytyruar një krijesë kaq të çuditshme të kohëve tona: një shtet pa shtet, një sovranitet pa atributet e sovranitetit dhe një diplomaci që lind përpara subjektit që pretendon të përfaqësojë.</p>
<p class="isSelectedEnd">Përtej këtij paradoksi, le të kthehemi te fjalimi i Kryeministrit në Kombet e Bashkuara. Fillimisht mendova se projekti ishte një ide publicitare, e konceptuar për ta paraqitur Shqipërinë si një model ndryshe në një kohë krizash të mëdha. E megjithatë, për shqetësimet e mia personale rreth këtij projekti, i jam drejtuar Kryeministrit si zyrtarisht, ashtu edhe privatisht.</p>
<p class="isSelectedEnd">Pikërisht në këtë periudhë mësova se edhe miku im, i ndjeri Gerti Bogdani, e shihte me interes këtë ide dhe ishte një prej promovuesve të saj. Dëshiroja ta takoja dhe të kuptoja arsyetimin e tij, por ai u nda nga jeta shumë shpejt dhe ajo bisedë nuk u bë kurrë. Për respekt ndaj kujtimit të Gertit, nuk dua t’i atribuoj mendime të tjera që nuk pata mundësi t’ia dëgjoja drejtpërdrejt.</p>
<p class="isSelectedEnd">Në të njëjtën kohë, nga disa pastorë miq më janë përcjellë rrëfime për interesimin e dy ish-zyrtarëve amerikanë. Njëri prej tyre është aq i lidhur me projektin, sa pretendon se e ka parë atë në formën e një imazhi vegues në ëndërr. Si teolog, nuk kam arsye ta përqesh përjetimin shpirtëror të askujt. Por një ëndërr, sado e sinqertë dhe domethënëse për personin që e ka parë, nuk mund të shndërrohet në themel për ndryshimin e rendit kushtetues të një vendi tjetër.</p>
<p class="isSelectedEnd">Të gjitha këto na sjellin te pyetja kryesore: a është krijimi i këtij shteti një nevojë reale e besimtarëve bektashinj apo një projekt i ardhur nga jashtë dhe i përqafuar për vlerën e tij publicitare, me pasoja të mundshme edhe mbi marrëdhëniet ndërmjet komuniteteve fetare të shqiptarëve në Ballkan?</p>
<p class="isSelectedEnd">Në Lindje dhe në Perëndim ka ish-zyrtarë që e shohin veten si bartës të ideve të mëdha, por pasojat e këtyre ideve nuk do t’i mbajnë ata. Ndërkohë, në një pjesë të jetës sonë publike ekziston prirja për t’u dhënë autoritet të tepruar ideve që vijnë nga zyrtarë ose ish-zyrtarë të huaj. Ky nuk është respekt, por heqje dorë nga gjykimi ynë. Për më tepër, politikanët në Shqipëri shpesh mjaftohen duke numëruar pikët që mund të fitojnë ose humbasin, pa matur gjurmët afatgjata që vendimet e tyre mund të lënë mbi shoqërinë dhe fenë.</p>
<p class="isSelectedEnd">Të gjithë e dimë se Kryeministri ynë tërhiqet nga simbolika e fortë dhe nga projektet që prodhojnë vëmendje ndërkombëtare. Ndoshta pikërisht këtu qëndron edhe një prej dobësive të tij në ushtrimin e lidershipit: ai priret nganjëherë t’u japë bindjeve dhe përfytyrimeve personale peshën e të vërtetave politike, përpara se ato t’i nënshtrohen një procesi të plotë konsultimi dhe diskutimi. Por shoqëria nuk është instalacion artistik dhe shteti nuk është skenografi; pas çdo vendimi qëndrojnë qytetarë realë, kujtime historike, bashkësi fetare dhe të drejta kushtetuese.</p>
<p class="isSelectedEnd">Pikërisht për këtë arsye, shteti nuk duhet të krijojë përshtypjen se ekziston një Islam më i pranueshëm dhe një tjetër që vetëm tolerohet. Bektashizmi është një traditë e lindur dhe e zhvilluar brenda historisë së Islamit, me veçoritë e veta shpirtërore dhe rituale. Bektashinjtë dhe myslimanët sunitë besojnë në të njëjtin Zot dhe ndjekin të njëjtin Profet, megjithëse kanë përvoja dhe mënyra të ndryshme në rrugëtimin e tyre shpirtëror. Kjo shumëllojshmëri duhet respektuar dhe jo përdorur për të ngritur njërën traditë kundër tjetrës.</p>
<p class="isSelectedEnd">Prandaj, problemi nuk qëndron te mënyra se si bektashinjtë e përshkruajnë traditën e tyre, por tek individët e papërgjegjshëm apo politikanët e nxituar që mundohen ta paraqesin traditën bektashiane si një formë më të pranueshme, më moderne ose politikisht më të përshtatshme të Islamit, duke i vendosur në të njëjtën kohë myslimanët shqiptarë sunitë tradicionalë nën lupën e së djathtës ekstreme evropiane. Një qasje e tillë është e padrejtë për të dyja traditat dhe përbën fyerje ndaj vetë shoqërisë shqiptare.</p>
<p class="isSelectedEnd">Myslimanët sunitë kanë qenë dhe janë ndër kontribuuesit kryesorë në shtetformimin modern shqiptar, krahas bektashinjve, të krishterëve dhe shqiptarëve të bindjeve të tjera. Ata nuk kanë nevojë ta justifikojnë përkatësinë e tyre përpara askujt dhe as të maten me standarde që nuk zbatohen në mënyrë të barabartë ndaj komuniteteve të tjera.</p>
<p class="isSelectedEnd">Kjo bëhet edhe më e qartë kur kujtojmë se, gjatë gati gjysmë shekulli nën regjimin komunist, myslimanët sunitë përjetuan shkatërrimin e institucioneve, mbylljen e xhamive, si dhe burgosjen, internimin dhe ekzekutimin e shumë klerikëve. Të njëjtin kalvar përjetuan edhe klerikët dhe besimtarët bektashinj.</p>
<p class="isSelectedEnd">Pas këtij kalvari, Haxhi Hafiz Sabri Koçi punoi për ringritjen e jetës fetare myslimane pa e ndarë atë nga përgjegjësia ndaj atdheut, ndërsa Haxhi Dede Reshat Bardhi e mbajti gjallë bektashizmin gjatë viteve të ndalimit të fesë dhe e ringriti Kryegjyshatën Botërore si institucion shpirtëror brenda Shqipërisë. Shembulli i tyre dëshmon se besimi mund të ringrihet dhe të fitojë njohje ndërkombëtare pa krijuar kufij të rinj shtetërorë.</p>
<p class="isSelectedEnd">Rrjedhimisht, nëse synimi është forcimi i Komunitetit Bektashian, rruga është më e thjeshtë: krijimi i një qendre akademike ndërkombëtare, restaurimi i teqeve, dixhitalizimi i dorëshkrimeve, zgjidhja e çështjeve të pronësisë dhe administrimi transparent i pasurive. Në këtë mënyrë, Shqipëria mund të jetë qendra botërore e bektashizmit pa krijuar një sovranitet të ri brenda territorit të saj.</p>
<p class="isSelectedEnd">Bektashizmi duhet të mbështetet, institucionet e tij duhet të fuqizohen dhe Kryegjyshata Botërore duhet të ketë hapësirën e nevojshme për të ushtruar misionin e saj. Por kjo duhet të realizohet brenda Republikës së Shqipërisë, në respekt të Kushtetutës, interesit kombëtar dhe barazisë ndërmjet bashkësive fetare.</p>
<p>Bektashizmi nuk ka nevojë për një shtet që të jetë i madh. Ndërkohë, Shqipërisë nuk i duhet një sovranitet i ri fetar; i duhet forcimi i shtetit të së drejtës, i kuadrit ligjor për fenë dhe i barazisë për të gjithë.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
		<enclosure url="https://fjala.al/wp-content/uploads/2026/08/bektazhizem.png" length="371531" type="image/png"/><media:content url="https://fjala.al/wp-content/uploads/2026/08/bektazhizem.png" width="605" height="341" medium="image" type="image/png"/>	</item>
		<item>
		<title>11:50 Saranda pa sarandjotë</title>
		<link>https://fjala.al/saranda-pa-sarandjote/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Anisa]]></dc:creator>
		<pubDate>Wed, 19 Aug 2026 09:50:59 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Aktualitet]]></category>
		<category><![CDATA[Fjala Jone]]></category>
		<category><![CDATA[OP-ED]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://fjala.al/?p=902712</guid>

					<description><![CDATA[Nga Fejzo Subashi Sarnda, me ndërtime pa fund, plot me njerz dhe ngjarje që nuk i dëshiron këtkush. Ku jeni, sarandjotë? Nuk ka më keq se kur kurora e bukurisë së Shqipërisë nuk mbahet më nga pronarët e saj. Nuk më çudisin edhe pse nuk mund të mos më mërzisin ndodhitë, episodet dhe fatkeqësitë që [...]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p><strong>Nga Fejzo Subashi</strong></p>
<p>Sarnda, me ndërtime pa fund, plot me njerz dhe ngjarje që nuk i dëshiron këtkush. Ku jeni, sarandjotë? Nuk ka më keq se kur kurora e bukurisë së Shqipërisë nuk mbahet më nga pronarët e saj. Nuk më çudisin edhe pse nuk mund të mos më mërzisin ndodhitë, episodet dhe fatkeqësitë që dëgjojmë e shikojmë çdo ditë nga Saranda. Ajo që më çudit më shumë është diçka tjetër: Saranda sot është Sarandë, por pa sarandjotë.<br />
Saranda i priti të gjithë. Të zinj e të bardhë, pa dallim feje, krahine apo prejardhjeje. I priti ata që erdhën për të jetuar, për të punuar, për të ndërtuar një jetë më të mirë. Dhe kjo nuk është e keqja. E keqja është se shumë prej atyre që erdhën nuk u mjaftuan vetëm duke shijuar bukurinë e Sarandës. Nuk pushtuan vetëm tokën. Pushtuan edhe qiellin e saj.</p>
<p>Morën hapësirat, bizneset, pronat, drejtimet. Dhe, pak nga pak, në jo pak raste, morën edhe pushtetin për të vendosur se çfarë do të bëhej me qytetin dhe gjithë Sarandën. Dhe sot kemi përfundimin përpara syve. Një Sarandë që ka gjithçka për të qenë një nga qytetet më të bukura të Mesdheut, por që shpesh na bën të pyesim: ku është Saranda që njohëm? Ku është qyteti i brishtë, i qetë, njerëzor, që dikur kishte fytyrë dhe shpirt? Ku është Saranda që nuk kishte qoftë dhe një krim? Nuk është fjala për të ndarë njerëzit në “të ardhur” dhe “vendas”. Saranda ka qenë dhe duhet të mbetet mikpritëse, mbi të gjitha me vlerat e mikëpritjes. Kjo është një nga vlerat e saj më të mëdha. Por mikpritja nuk do të thotë të humbasësh shtëpinë tënde. Një qytet mund të rritet pa humbur identitetin. Mund të zhvillohet pa u pushtuar. Mund të pasurohet pa varfëruar shpirtin e tij.</p>
<p>Dhe këtu qëndron pyetja që duhet t’ua bëjmë jo vetëm sarandjotëve, por edhe vetes: Ku ishit kur Saranda ndryshoi? Ku ishit kur toka u bë mall? Ku ishit kur betonizimi filloi të zëvendësonte qytetin? Ku ishit kur bukuria e natyrës filloi të matej vetëm me metra katrorë dhe euro? Ku ishit kur Saranda nisi të humbiste atë që nuk blihet me para: identitetin Ndoshta sarandjotët nuk janë larguar të gjithë nga Saranda. Ndoshta janë ende aty, por janë tërhequr. Janë lodhur. Janë dorëzuar përballë një realiteti ku shpesh duket sikur vendos ai që ka më shumë para, më shumë lidhje dhe më shumë pushtet. Por një qytet pa zërin e bijve të vet rrezikon të mbetet vetëm një destinacion turistik.. Saranda nuk është vetëm det, diell, hotele dhe apartamente. Saranda është histori. Është kulturë. Është njerëz. Është kujtesë. Është familje. Është ai qytet që duhet t’u lihet edhe fëmijëve të sarandjotëve, jo vetëm investitorëve të radhës. Prandaj sot pyetja nuk është vetëm: Çfarë po i bëhet Sarandës? Pyetja më e madhe është: Çfarë po bëjnë sarandjotët për Sarandën? Sepse nëse pronarët e shtëpisë heshtin, një ditë mund të zgjohen dhe të zbulojnë se shtëpia është ende aty, por nuk është më e tyre. Ku jeni, sarandjotë? Saranda po ju kërkon. Dhe ndoshta nuk ju kërkon për të luftuar kundër dikujt. Ju kërkon për të mos humbur Sarandën. Nuk kam frikë se Saranda do të ndryshojë. Kam frikë se do të ndryshojë aq shumë, sa një ditë sarandjotët do të kërkojnë Sarandën e tyre dhe nuk do ta gjejnë më.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
		<enclosure url="https://fjala.al/wp-content/uploads/2025/07/Fejzo-Subashi-1.jpg" length="31211" type="image/jpeg"/><media:content url="https://fjala.al/wp-content/uploads/2025/07/Fejzo-Subashi-1.jpg" width="665" height="502" medium="image" type="image/jpeg"/>	</item>
		<item>
		<title>10:30 Mbi kontrastin politik Kosovë &#8211; Shqipëri</title>
		<link>https://fjala.al/mbi-kontrastin-politik-kosove-shqiperi/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Anisa]]></dc:creator>
		<pubDate>Wed, 19 Aug 2026 08:30:57 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Aktualitet]]></category>
		<category><![CDATA[Fjala Jone]]></category>
		<category><![CDATA[OP-ED]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://fjala.al/?p=902667</guid>

					<description><![CDATA[Nga Artan Fuga Duket sikur gjendja politike në Kosovë dhe në Shqipëri është e kundërt, në Shqipëri çfardo skandalesh, krizash që të ndodhin, protestash, akuzash zyrtarësh të lartë për korrupsion, etj, nuk ka zgjedhje të parakohëshme. I bëtë një herë në katër vite ?- ikni tani, lëpini buzët, takohemi pas katër të tjerash: Kurse në [...]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<div class="xdj266r x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs x126k92a">
<div dir="auto"><strong>Nga Artan Fuga</strong></div>
</div>
<div class="x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a">
<div dir="auto">Duket sikur gjendja politike në Kosovë dhe në Shqipëri është e kundërt, në Shqipëri çfardo skandalesh, krizash që të ndodhin, protestash, akuzash zyrtarësh të lartë për korrupsion, etj, nuk ka zgjedhje të parakohëshme. I bëtë një herë në katër vite ?- ikni tani, lëpini buzët, takohemi pas katër të tjerash:</div>
</div>
<div class="x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a">
<div dir="auto">Kurse në Kosovë për çështjen e Presidentit, kush do ta zgjedhë, jo kush do të zgjidhet, (kjo s&#8217;diskutohet fare) ka zgjedhje cdo katër ose pesë muaj. U bë mot mot!</div>
</div>
<div class="x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a">
<div dir="auto">Kjo është dukja, por poshtë ka ngjashmëri të mëdha, fatkeqësisht.</div>
</div>
<div class="x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a">
<div dir="auto">E para, besoj se ne jemi dy vendet në Evropë që kemi të tilla bllokime institucionale, sidomos në nivelin e parlamentar dhe në hallkat e tjera të qeverisjes. Kemi krizë të zgjatur politike.</div>
</div>
<div class="x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a">
<div dir="auto">E dyta, në Kosovë nuk lëshon pe njeri për Presidentin, në Shqipëri deputetët, çfardo krize të ketë Kuvendi, nuk lëshojnë pe për postet e tyre: Nuk thonë ne nuk po e bëjmë punën, shpërndahemi dhe kalojmë në zgjedhje me kushte të negociuara. Pra e njëjta ngecje, ndryshon vendi ku ka ngecur peri i këputur.</div>
</div>
<div class="x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a">
<div dir="auto">E treta, mungesa e kalimit relativisht lehtë në zgjedhje në Shqipëri bllokon jetën politike sikurse ka me muaj e vite, kurse në Kosovë nga zgjedhja në zgjedhje lehtësisht, i mban në gjendje elektorale të gjithë kohës, pra edhe atje politika hyn në ngurtësim. Në Shqipëri në formën paranojake, nuk lëviz nga istikami, në Kosovë në formë skizofrenike, bëhem &#8211; prishem çdo katër pesë muaj.</div>
</div>
<div class="x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a">
<div dir="auto">E katërta, këtu akuzohet kryeministri se ka marrë të gjitha pushtetet, kurse në Kosovë opozita akuzon kryeministrin se do të mbajë të gjitha pushtetet, pra të kontrollojë edhe Presidentin.</div>
</div>
<div class="x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a">
<div dir="auto">E pesta, në Kosovë duan një president që të jetë kukull, pra të kontrollohet nga kryeministri, në Shqipëri është tashmë. Si andej si këndej ndarja e pushteteve është e pamundur.</div>
</div>
<div class="x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a">
<div dir="auto">Mund të ketë edhe të tjera, nuk dua të zgjatem në pika të tjera edhe më të nxehta, por ajo që dua të them është se kontrasti institucional Shqipëri &#8211; Kosovë është një dukje. Ne shqiptarët jemi në krizë politike të zgjatur, pra të destabilizuar në një farë kuptimi, edhe andej edhe këndej.</div>
</div>
<div class="x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a">
<div dir="auto">Eshtë në &#8220;tavë&#8221; legjitimiteti, funksionaliteti dhe dinamika e brendshme e pushtetit. E gjitha është bllokim, ngurtësim, ngrirje!</div>
</div>
<div class="x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a">
<div dir="auto">Pushteti bllokon shoqërinë!</div>
</div>
<div class="x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a">
<div dir="auto">Mbetet të arsyetohet se përse, kush e shkakton, për çfarë qëllimesh, dhe pse nuk mendojmë më thellë për t&#8217;u vënë në rrugën e një sistemi politik të qendrueshëm, funksional, të dobishëm.</div>
</div>
<div class="x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a">
<div dir="auto">Pse kemi ngecur në sistemin më të keq politik të kohës sonë që është republika kryeministrore?</div>
</div>
<div class="x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a">
<div dir="auto">E po kjo nuk bëhet pa i vënë gishtin kokës dhe menduar përtej sloganeve.</div>
</div>
<div class="x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a">
<div dir="auto">Ndërkohë kombi sfilitet, shkrihet, dobësohet!</div>
</div>
<div class="x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a">
<div dir="auto">Dhe sikur të mos mjaftojë kjo, dy klasat politike menaxhojnë një krizë marrëdhëniesh mes dy vendeve, as në Shqipëri nuk thonë, si jemi ftohur kështu me Kosovën, as në Kosovë nuk dëgjohen të thonë: More si jemi bërë si krushq të ngrirë me Shqipërinë!!!</div>
</div>
]]></content:encoded>
					
		
		
		<enclosure url="https://fjala.al/wp-content/uploads/2025/08/artan-fuga_sd_sd.jpg" length="48852" type="image/jpeg"/><media:content url="https://fjala.al/wp-content/uploads/2025/08/artan-fuga_sd_sd.jpg" width="1280" height="720" medium="image" type="image/jpeg"/>	</item>
		<item>
		<title>07:00 Nga Leonard Veizi/ 19 Gusht 1989: Kur liria e munguar çau Perden e Hekurt</title>
		<link>https://fjala.al/nga-leonard-veizi-19-gusht-1989-kur-liria-e-munguar-cau-perden-e-hekurt/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Leonard]]></dc:creator>
		<pubDate>Wed, 19 Aug 2026 05:00:23 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Aktualitet]]></category>
		<category><![CDATA[Fjala Jone]]></category>
		<category><![CDATA[OP-ED]]></category>
		<category><![CDATA[Speciale]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://fjala.al/?p=902474</guid>

					<description><![CDATA[Nga Leonard Veizi Më 19 gusht 1989, në një cep të qetë të Hungarisë pranë kufirit me Austrinë, një portë u hap për pak orë. Në pamje të parë, dukej si një ngjarje e vogël, një piknik simbolik mes fqinjëve. Por në realitet, ajo portë shënoi çastin kur njerëzimi i kujtoi diktaturës një të vërtetë [...]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p><strong>Nga Leonard Veizi</strong></p>
<p>Më 19 gusht 1989, në një cep të qetë të Hungarisë pranë kufirit me Austrinë, një portë u hap për pak orë. Në pamje të parë, dukej si një ngjarje e vogël, një piknik simbolik mes fqinjëve. Por në realitet, ajo portë shënoi çastin kur njerëzimi i kujtoi diktaturës një të vërtetë të pamohueshme: liria nuk është një dhuratë që jepet nga pushteti, është një instinkt i pashuar që herët a vonë e gjen rrugën për t&#8217;u shfaqur.</p>
<p>Ajo që ndodhi gjatë Piknikut Pan-Evropian nuk ishte thjesht një ngjarje e kalendarit historik; ishte një manifest moral dhe politik kundër mungesës absurde të lirisë që kishte mbërthyer Evropën për më shumë se katër dekada.</p>
<p><strong>Muri i pabarazisë</strong></p>
<p>Për dekada me radhë, Evropa kishte jetuar e ndarë nga një mur i padukshëm por vrasës: Perdja e Hekurt. Në njërën anë lulëzonin demokracitë dhe tregu i lirë, ndërsa në anën tjetër sundonte një arkitekturë frike, ku lëvizja e lirë konsiderohej tradhti dhe dëshirohej si një luks i paarritshëm.</p>
<p>Gjermania ishte shenja më e dhimbshme e kësaj ndarjeje. Qytetarët e Gjermanisë Lindore ishin të burgosur brenda kufijve të tyre, të privuar nga e drejta elementare për të lëvizur, për të zgjedhur dhe për të ëndërruar pa mbikëqyrjen e shtetit. Për ta, Perëndimi nuk ishte thjesht një vend tjetër gjeografik, por simboli i jetës së mohuar.</p>
<p><strong>Çarja e parë</strong></p>
<p>Ndryshimet që nisën nga Moska me perestrojkën e Gorbaçovit dhe reformat e guximshme në Hungari krijuan një çarje në strukturën e bllokut komunist. Por momenti i vërtetë i kthesës ndodhi kur qindra gjermanolindorë, të mbledhur për Piknikun Pan-Evropian, morën guximin të vrapojnë drejt portës së hapur.</p>
<p>Pika e kthesës psikologjike: Në atë sekondë vendimtare, rojet hungareze zgjodhën të mos qllonin. Ky gjest tregoi diçka jetike: sistemet totalitare nuk jetojnë vetëm te tanket dhe armët, por te frika që mbjellin tek njerëzit. Atë ditë, kur qindra veta kaluan kufirin dhe mbijetuan, frika ndërroi anë. Diktatura e kuptoi se nuk mund t&#8217;i vriste të gjithë, dhe qytetarët kuptuan se fuqia e tyre e bashkuar ishte më e madhe se ajo e regjimit.</p>
<p><strong>Zinxhiri i lirisë</strong></p>
<p>Ngjarja e 19 gushtit shërbeu si shkëndija që ndezi një zjarr të pashuar. Nga ky episod lindi një reaksion zinxhir i pandalshëm:</p>
<p>Mijëra qytetarë nga Lindja vërshuan drejt Hungarisë dhe ambasadave në Pragë, duke sfiduar hapur pushtetin e Berlinit.</p>
<p>Demonstratat e së hënës në Leipzig dëshmuan se populli nuk ishte më i gatshëm të uste kokën.</p>
<p>Muri i Berlinit ra, jo sepse politikanët vendosën ta fshinin me dashje, por sepse turmat e njerëzve e kishin bërë tashmë të pamundur ekzistencën e tij.</p>
<p><strong>Mesazh për kohën tonë</strong></p>
<p>Pikniku Pan-Evropian i 19 gushtit 1989 mbetet një nga leksionet më të fuqishme të historisë moderne. Ai na kujton se asnjë mur, sado i lartë të jetë, dhe asnjë regjim, sado i blinduar të duket, nuk mund t&#8217;i bëjë ballë dëshirës së njeriut për liri.</p>
<p>Atë ditë u hap një e çarë në Perden e Hekurt, por në të vërtetë u hap rruga e një epoke të re, duke dëshmuar se kur njerëzit vendosin të ecin drejt dritës, asnjë fuqi në tokë nuk mund t&#8217;i mbajë pas telave.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
		<enclosure url="https://fjala.al/wp-content/uploads/2026/08/5a861-1989-08-19-paneuropaeisches-fruehstueck.jpg" length="113860" type="image/jpeg"/><media:content url="https://fjala.al/wp-content/uploads/2026/08/5a861-1989-08-19-paneuropaeisches-fruehstueck.jpg" width="1023" height="575" medium="image" type="image/jpeg"/>	</item>
		<item>
		<title>18:07 A do protestojmë për vdekjen e turistit të huaj apo vetëm për ngordhjen e zogjve?</title>
		<link>https://fjala.al/a-do-protestojme-per-vdekjen-e-turistit-te-huaj-apo-vetem-per-ngordhjen-e-zogjve/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Monika]]></dc:creator>
		<pubDate>Tue, 18 Aug 2026 16:07:26 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Aktualitet]]></category>
		<category><![CDATA[Fjala Jone]]></category>
		<category><![CDATA[OP-ED]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://fjala.al/?p=902506</guid>

					<description><![CDATA[Nga Kreshnik Spahiu Vrasja e turistit portugez në Ksamil sapo ka mbushur titujt e mediave shqiptare. Pa dyshim, nesër mediat e huaja jo miqësore me Shqipërinë do të përhapin panikun në gjithë botën se në Shqipëri shkohet me rroba banje dhe kthehesh me arkivol. Në fakt, në shtetet e tyre ndodhin më shumë krime ndaj [...]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p>Nga Kreshnik Spahiu</p>
<p>Vrasja e turistit portugez në Ksamil sapo ka mbushur titujt e mediave shqiptare.</p>
<p>Pa dyshim, nesër mediat e huaja jo miqësore me Shqipërinë do të përhapin panikun në gjithë botën se në Shqipëri shkohet me rroba banje dhe kthehesh me arkivol.</p>
<p>Në fakt, në shtetet e tyre ndodhin më shumë krime ndaj turistëve sesa në Shqipëri, por, ndryshe nga Shqipëria, mediat e tyre kanë kode për mbrojtjen e interesave kombëtare dhe ruajtjen e imazhit të tyre.</p>
<p>Personalisht, kam përjetuar dy krime me viktima në Gjermani, por mediat gjermane nuk transmetuan asnjë lajm mbi ngjarjet. Kronika e zezë ka filtra etikë dhe përmbajtje profesionale.</p>
<p>Rrugët e Barcelonës janë më të pasigurta se rrugët e Tiranës.</p>
<p>Nata në Berlin është më e pasigurt se nata në Durrës.</p>
<p>Hajdutët dhe grabitësit në Paris janë më të rrezikshëm se në Vlorë.</p>
<p>Banditët në Napoli apo Sicili janë më të tmerrshëm se çdo halabak në Sarandë.</p>
<p>Stacionet e autobusëve në Bruksel janë më të frikshme se në Shkodër.</p>
<p>Turistët në Madrid grabiten më shumë se në Shëngjin.</p>
<p>Gjithsesi, askush nuk e thotë dhe nuk e krahason.</p>
<p>Nesër, pas vrasjes në Ksamil, të gjithë ne shqiptarët do të na shikojnë sërish në Europë me maskën e vitit 1997.</p>
<p>Mjafton një vrasje që ta thyejë imazhin e ndërtuar me vite.</p>
<p>Në fakt, vrasja e sotme na sjell si karakteristikë dy fenomene:</p>
<p> ● E para: Shqiptari vret pa motive dhe kryesisht për femra, për shkak të egos së sëmurë dhe provincialitetit. Vrasja s’ka të bëjë me turistin. Ai djalë do të vriste këdo, edhe nëse do të ishte shqiptar, kinez, rus apo portugez.<br />
 ● E dyta: Vrasja s’ka të bëjë me turizmin, sepse miliona turistë në Shqipëri as nuk vidhen dhe as nuk ngacmohen, por respektohen më shumë se në çdo shtet tjetër. Operatorët turistikë në Shqipëri i respektojnë të huajt më shumë se ne shqiptarët.<br />
 ● E treta: Vrasja është një fenomen në Shqipëri, një plagë që nuk po i gjejmë vaksinë.</p>
<p>Mijëra shqiptarë vrasin njëri-tjetrin.</p>
<p>Numri i vrasjeve në 36 vjet në Shqipëri po kalon numrin e vrasjeve të serbëve në Kosovë.</p>
<p>Bilanc lufte që duhet të na bëjë të turpërohemi.</p>
<p>Në Kushtetutën e Republikës së Shqipërisë, neni 21 thotë: “Jeta e personit mbrohet me ligj.”</p>
<p>Fatkeqësisht, jetën e shqiptarëve nuk e mbron as ligji, as shoqëria, as shteti.</p>
<p>Jeta është më e pasigurt se xhepat në autobus.</p>
<p>Në fakt, është shumë e dyshimtë pse shqiptarët nuk protestuan kurrë për vrasjet dhe humbjen e jetëve njerëzore, por filluan një revolucion për mbrojtjen e jetës së zogjve.<br />
Si ka mundësi një popull që nuk respekton jetën njerzore, qënka ndërgjegjësuar për rrezikun e ngordhjes së disa flamingove, shpend të cilat 99% të atyre që protestojnë i kanë parë vetëm në ekran?</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
		<enclosure url="https://fjala.al/wp-content/uploads/2026/08/IMG_0271.jpeg" length="105483" type="image/jpeg"/><media:content url="https://fjala.al/wp-content/uploads/2026/08/IMG_0271.jpeg" width="960" height="960" medium="image" type="image/jpeg"/>	</item>
		<item>
		<title>15:00 Pas bashkive, rajonet</title>
		<link>https://fjala.al/pas-bashkive-rajonet/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Anisa]]></dc:creator>
		<pubDate>Tue, 18 Aug 2026 13:00:20 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Aktualitet]]></category>
		<category><![CDATA[Fjala Jone]]></category>
		<category><![CDATA[OP-ED]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://fjala.al/?p=902382</guid>

					<description><![CDATA[Nga Eduard Zaloshnja PS-ja ka propozuar që Shqipëria të ketë 46 bashki, nga 61 që janë sot. PD-ja ka propozuar që të jenë 100 rrumbullak (mesatarisht 1 për çdo 280 kilometra katrorë, në një vend ku rreth 80% e sipërfaqes është kodrinore-malore, fare rrallë e banuar). Deri në nëntor, kur Presidenti i Republikës të shpallë [...]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p><strong>Nga Eduard Zaloshnja</strong></p>
<p class="isSelectedEnd">PS-ja ka propozuar që Shqipëria të ketë 46 bashki, nga 61 që janë sot. PD-ja ka propozuar që të jenë 100 rrumbullak (mesatarisht 1 për çdo 280 kilometra katrorë, në një vend ku rreth 80% e sipërfaqes është kodrinore-malore, fare rrallë e banuar).</p>
<p class="isSelectedEnd">Deri në nëntor, kur Presidenti i Republikës të shpallë zgjedhjet bashkiake sipas detyrimit kushtetues, gjasat janë që harta e re e bashkive të jetë miratuar në Kuvendin e Shqipërisë. Mund të mos miratohen 46 bashki (sa ç’i ka parashikuar paraprakisht PS-ja), por as 100 (sa ç’i ka propozuar PD-ja). Sidoqoftë, rëndësi ka që zgjedhjet bashkiake do të zhvillohen sipas hartës së re territoriale.</p>
<p class="isSelectedEnd">Dhe pas zgjedhjeve bashkiake, do të fillojë procesi i vështirë i përcaktimit të rajoneve dhe i funksioneve të tyre. Dhe aty duhet të mbahet mirë parasysh kriteri gjeografik dhe ekonomik!</p>
<p class="isSelectedEnd">Teksa bashkitë aktuale janë praktikisht ndërmarrje komunale, rajonet mund të luajnë një rol të rëndësishëm zhvëllimor. Me buxhete dhe burime njerzore të mjaftueshme, ato mund të bëhen motorë të zhvillimit ekonomik. Dhe për ndarjen e rajoneve, kriteri kryesor duhet të jetë gjeografik, për vetë relievin e thyer të Shqipërisë, si dhe ai ekonomik.</p>
<p class="isSelectedEnd">Kështu, nga Miloti deri në Vermosh, vlen të krijohet Rajoni Veriperëndimor, me qendër Shkodrën.</p>
<p class="isSelectedEnd">Nga Rubiku deri në Morinë, vlen të krijohet Rajoni Verilindor, me qendër Kukësin.</p>
<p class="isSelectedEnd">Nga Tuneli i Murrizit deri në Kalanë e Dodës, vlen të krijohet Rajoni Lindor, me qendër Peshkopinë.</p>
<p class="isSelectedEnd">Nga Rrogozhina deri në Kapshticë, vlen të krijohet Rajoni Juglindor, me qendër Pogradecin.</p>
<p class="isSelectedEnd">Në krahun tjetër, nga Rrogozhina deri në Qafë-Botë, vlen të krijohet Rajoni Jugperëndimor, me qendër Vlorën. (Qarku aktual i Beratit mund të bëhet ose rajon më vete, ose t’i bashkëngjitet rajonit Jugperëndimor).</p>
<p class="isSelectedEnd">Nga Ballshi deri në Kakavijë, vlen të krijohet Rajoni Jugqendror, me qendër Gjirokastrën.</p>
<p class="isSelectedEnd">Rajoni Qendror, më i rëndësishmi, kuptohet që duhet të ketë Tiranën në mes. Dhe ai mund të përfshijë territorin që kufizohet nga Miloti në veri, Rrogozhina në jug, Mali me Gropa në lindje dhe Deti Adriatik në perëndim.</p>
<p class="isSelectedEnd">Që vlera gjeografike e rajoneve të mësipërme të përkthehet në zhvillim ekonomik për banorët e tyre, duhet që drejtuesit të zgjidhen drejtpërdrejt nga banorët dhe që rajonet të kenë buxhete relativisht të pavarura nga buxheti qendror.</p>
<p>Sikur ndarja e rajoneve të realizohet deri në zgjedhjet e 2029-ës, mund të kemi njëkohësisht edhe zgjedhje parlamentare, edhe rajonale. Ka gjithmonë një herë të parë…/ad</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
		<enclosure url="https://fjala.al/wp-content/uploads/2026/07/zaloshnja.jpg" length="75015" type="image/jpeg"/><media:content url="https://fjala.al/wp-content/uploads/2026/07/zaloshnja.jpg" width="938" height="506" medium="image" type="image/jpeg"/>	</item>
		<item>
		<title>14:10 Shtazët duhen mbyllur urgjentisht në kafaz</title>
		<link>https://fjala.al/shtazet-duhen-mbyllur-urgjentisht-ne-kafaz/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Anisa]]></dc:creator>
		<pubDate>Tue, 18 Aug 2026 12:10:14 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Aktualitet]]></category>
		<category><![CDATA[Fjala Jone]]></category>
		<category><![CDATA[OP-ED]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://fjala.al/?p=902360</guid>

					<description><![CDATA[Nga Ilir Demalia Vrasja e turistit francez, pas gjithë zallamahisë së patriotizmit folklorik dhe banal në emër të revolucionit, të filluar me flamingot e përfunduar në një banalitet se kush do të marrë flamurin, kush qeleshet, kush shaminë e islamistit, kush brekushet e Dum Babës, për të drejtuar revolucionin e 46-ës e tradhtarët në litar, [...]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p><strong>Nga Ilir Demalia</strong></p>
<p class="wp-block-paragraph">Vrasja e turistit francez, pas gjithë zallamahisë së patriotizmit folklorik dhe banal në emër të revolucionit, të filluar me flamingot e përfunduar në një banalitet se kush do të marrë flamurin, kush qeleshet, kush shaminë e islamistit, kush brekushet e Dum Babës, për të drejtuar revolucionin e 46-ës e tradhtarët në litar, ishte një ngjarje e paralajmëruar.</p>
<p class="wp-block-paragraph">Vrasjes së francezit 20-vjeçar, Miguel Madnes, i parapriu klima me një fushatë pikërisht në fillimin e sezonit të turizmit, për të shkatërruar imazhin e Shqipërisë, që fillon nga vendet fqinje dhe shkon në Gjermani e deri në Ormuz, ku doli lajm i dyti pas flamingove.</p>
<p class="wp-block-paragraph">Ka kohë që shtazëria e rrugës ka mbytur zërin e qytetarit, në dhunimin që i bëhet për të mos folur, si forcë e shtazërisë që vjen nga mungesa e forcës së ligjit.</p>
<p class="wp-block-paragraph">Shteti ka detyrë emergjente të fusë në kafaz shtazët e rrugës dhe të lirojë qytetarët.</p>
<p class="wp-block-paragraph">Vrasja e 20-vjeçarit francez, Miguel Madnes, nuk është vetëm prerja e jetës në moshën 20-vjeçare nga një barbar i Hasit. Vrasja e tij është vrasje edhe për Shqipërinë. Kjo vrasje, sigurisht, do të ndikojë negativisht në imazhin e Shqipërisë dhe turizmin e saj.</p>
<p class="wp-block-paragraph">Policia e Shtetit veproi në mënyrë profesionale, operacionale, në kapjen e shtazës Sokrat Vata. Por, me këtë profesionalizëm dhe shpejtësi, Policia e Shtetit duhet të veprojë në mbylljen në kafaz të shtazëve të rrugës, për të liruar zërin e qytetarit.</p>
<p class="wp-block-paragraph">Forca e ligjit duhet të jetë e pamëshirshme në zbatimin e saj.<br />
Është emergjencë kombëtare mbyllja në kafaz e shtazëve të rrugës.</p>
<p class="wp-block-paragraph">Është emergjencë kombëtare eliminimi i të fortëve që mbrojnë bizneset e tyre me shtazë . Dhe pastaj vijmë këtu ke kjo ngjarjë e rëndë jo vetën për Miguel Madnes, por kujtdo..</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
		<enclosure url="https://fjala.al/wp-content/uploads/2026/07/800-0-1783235511xilir-demalia-468.webp" length="59772" type="image/webp"/><media:content url="https://fjala.al/wp-content/uploads/2026/07/800-0-1783235511xilir-demalia-468.webp" width="800" height="793" medium="image" type="image/webp"/>	</item>
		<item>
		<title>13:45 Pritjes i ka ikur koha…</title>
		<link>https://fjala.al/pritjes-i-ka-ikur-koha/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Anisa]]></dc:creator>
		<pubDate>Tue, 18 Aug 2026 11:45:14 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Aktualitet]]></category>
		<category><![CDATA[Fjala Jone]]></category>
		<category><![CDATA[OP-ED]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://fjala.al/?p=902396</guid>

					<description><![CDATA[Nga Majlinda Bregu Ka një batutë të vjetër në Bruksel, që përsëritet me më shumë dashamirësi nga sa e meriton: Europa nuk ndërton të ardhmen, por harton amendamentet. Dikur thuhej si thumbim, për një kontinent shumë të ngadaltë për të ofruar risi dhe të zotin vetëm për të hartuar ligje. Silicon Valley shkruan kodin; Kina [...]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<div class="x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a">
<div dir="auto"><strong>Nga Majlinda Bregu</strong></div>
</div>
<div class="x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a">
<div dir="auto">Ka një batutë të vjetër në Bruksel, që përsëritet me më shumë dashamirësi nga sa e meriton: Europa nuk ndërton të ardhmen, por harton amendamentet.</div>
</div>
<div class="x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a">
<div dir="auto">Dikur thuhej si thumbim, për një kontinent shumë të ngadaltë për të ofruar risi dhe të zotin vetëm për të hartuar ligje.</div>
</div>
<div class="x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a">
<div dir="auto">Silicon Valley shkruan kodin; Kina ndërton modelet; Europa shkruan rregullat. Kështu, pak a shumë, është përshkruar ndarja e roleve në garën globale për inteligjencën artificiale.</div>
</div>
<div class="x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a">
<div dir="auto">Por me Aktin e ri Europian për Inteligjencën Artificiale, rregullat kryesore të të cilit nisën të zbatohen më 2 gusht, duket se këtë herë Europa po i del së ardhmes përpara, në vend që t’i shkojë pas.</div>
</div>
<div class="x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a">
<div dir="auto">Akti për Inteligjencën Artificiale nuk është një gardh kundër inovacionit, por përpjekja e parë serioze për t’i dalë të keqes para.</div>
</div>
<div class="x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a">
<div dir="auto">Nuk është arritje e vogël, në fakt.</div>
</div>
<div class="x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a">
<div dir="auto">Dhe nuk u përket vetëm 27 vendeve që votuan për të. Çdo kryeqytet i këtij kontinenti ka interes që kjo përpjekje të mos dështojë.</div>
</div>
<div class="x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a">
<div dir="auto">Një brez i rritur brenda telefonit inteligjent, ai që Jonathan Haidt e quan “brezi i ankthit”, është “kavia” e eksperimentit më të madh të pakontrolluar që është kryer ndonjëherë me vëmendjen njerëzore.</div>
</div>
<div class="x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a">
<div dir="auto">Dhe të dhënat që po mësyjnë çdo ditë nuk lënë shumë vend për dyshim: rritja e ankthit, depresionit dhe vetëlëndimit tek adoleshentët përkon pothuajse pikërisht me vitet kur telefoni në xhep u kthye nga telefoni me të cilin flisnim, në telefonin që jeton me ne.</div>
</div>
<div class="x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a">
<div dir="auto">Mund të debatojmë sa të duam për shifrat e studimeve dhe si janë kryer ato. Por asnjë njeri serioz nuk vë më në dyshim që teknologjia na ka pak e nga pak robëruar të gjithëve.</div>
</div>
<div class="x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a">
<div dir="auto">Eksperimentin e bëmë me fëmijët tanë, përpara se të na lindte refleksi rregullator, që tashmë u bë ligj në Europë.</div>
</div>
<div class="x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a">
<div dir="auto">Çfarë ndodhi me rrjetet sociale dhe ndikimin e tyre në jetët tona ishte vetëm paralajmërimi.</div>
</div>
<div class="x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a">
<div dir="auto">Inteligjenca artificiale është i njëjti eksperiment, vetëm se shumë më i shpejtë dhe këtë herë mbi të gjithë, jo vetëm mbi të rinjtë.</div>
</div>
<div class="x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a">
<div dir="auto">Por këtë herë Europa duket se ka një zgjedhje që nuk e pati me rrjetet sociale: të vendosë rregulla përpara se dëmi të bëhet kala.</div>
</div>
<div class="x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a">
<div dir="auto">Kjo është ajo që ka vërtet rëndësi tek Akti Europian për Inteligjencën Artificiale. Ai nuk përpiqet të rregullojë çdo përdorim të IA-së në të njëjtën mënyrë. Niset nga rreziku. Disa praktika ndalohen. Sistemet me rrezik të lartë, që përdoren në fusha si arsimi, punësimi, shërbimet thelbësore apo zbatimi i ligjit, u nënshtrohen detyrimeve shumë më të forta. Dhe, që prej këtij gushti përvëlues, rregullat e transparencës kërkojnë që përmbajtje të caktuara të krijuara ose të manipuluara nga IA të mund të identifikohen, përfshirë deepfake-et.</div>
</div>
<div class="x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a">
<div dir="auto">Mund të jetë një ligj jo aq i përkorë për një teknologji që ecën më shpejt se aftësia jonë për ta kuptuar. Do të ndryshohet, do të kundërshtohet dhe, me shumë gjasë, teknologjia do të shpikë diçka tjetër që ligji sot ende nuk di ta emërtojë.</div>
</div>
<div class="x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a">
<div dir="auto">Por Europa ka vendosur një parim të rëndësishëm këtë herë:</div>
<div dir="auto">Jo çdo gjë që teknologjia mund të bëjë, njeriu duhet ta lejojë.</div>
</div>
<div class="x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a">
<div dir="auto">Kjo mund të jetë ideja më e eksportueshme që Europa ka prodhuar këtë dekadë. Në një garë ku të tjerët matin fuqinë e teknologjisë, Europa po përpiqet të vendosë kufijtë e saj. Risitë teknologjike nuk e përjashtojnë përgjegjësinë dhe të drejtat e njeriut nuk pezullohen vetëm sepse teknologjia ecën më shpejt se ligji.</div>
</div>
<div class="x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a">
<div dir="auto">Akti për IA-në, rregullat europiane për të dhënat dhe kuadri për përgjegjshmërinë e platformave do të përcaktojnë mjedisin digjital ku do të rriten adoleshentët e Europës, tanët përfshirë.</div>
</div>
<div class="x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a">
<div dir="auto">Nuk duhet një certifikatë anëtarësimi për të mbrojtur një katërmbëdhjetëvjeçare në Tiranë nga i njëjti mjedis digjital ku jeton një katërmbëdhjetëvjeçare në Paris apo Berlin.</div>
</div>
<div class="x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a">
<div dir="auto">IA mund ta ndihmojë një të ri të mësojë një gjuhë, të zgjidhë ushtrimet e matematikës apo të krijojë diçka që më parë nuk do të mund ta krijonte. Por mund edhe t’i thotë, me bindje të plotë, diçka që është e pavërtetë.</div>
</div>
<div class="x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a">
<div dir="auto">Të rinjtë s’kanë pse t’i druhen IA-së, por mund ta përdorin pa humbur zakonin për të menduar me kokën e tyre.</div>
</div>
<div class="x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a">
<div dir="auto">Katërmbëdhjetëvjeçarja për mirëqenien e së cilës shqetësohemi sot është votuesja e nesërme. Aftësia e saj për të dalluar një imazh të vërtetë nga një i fabrikuar, gazetarinë nga propaganda, bindjen nga manipulimi, do të përcaktojë edhe cilësinë e demokracisë që do të trashëgojë.</div>
</div>
<div class="x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a">
<div dir="auto">Të dish si t’i bësh pyetjen e duhur një chatbot-i nuk mjafton. Duhet të dish edhe kur ta vësh në dyshim përgjigjen e tij, pse një algoritëm të solli pikërisht atë përmbajtje përpara syve, nëse një imazh është i vërtetë dhe nëse privatësia jote është e sigurt.</div>
</div>
<div class="x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a">
<div dir="auto">Sa për hisen tonë të botës, mund ta nisim me diçka shumë më të thjeshtë: të zbatojmë që tani logjikën mbrojtëse të Aktit për IA-në aty ku bëhet fjalë për fëmijët.</div>
</div>
<div class="x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a">
<div dir="auto">Vendet që ende presin te dera e Europës kanë më shumë arsye se kushdo tjetër të mos presin leje për të mbrojtur të vetët. Jo për gjë, por pritjes i ka ikur koha.</div>
</div>
]]></content:encoded>
					
		
		
		<enclosure url="https://fjala.al/wp-content/uploads/2026/08/majlinda.jpg" length="55013" type="image/jpeg"/><media:content url="https://fjala.al/wp-content/uploads/2026/08/majlinda.jpg" width="780" height="440" medium="image" type="image/jpeg"/>	</item>
		<item>
		<title>12:40 Çfarë është zjarri i planifikuar?</title>
		<link>https://fjala.al/cfare-eshte-zjarri-i-planifikuar/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Anisa]]></dc:creator>
		<pubDate>Tue, 18 Aug 2026 10:40:56 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Aktualitet]]></category>
		<category><![CDATA[Fjala Jone]]></category>
		<category><![CDATA[OP-ED]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://fjala.al/?p=902329</guid>

					<description><![CDATA[Ekziston një praktikë e njohur në menaxhimin modern të zjarreve që quhet “djegie e planifikuar” apo e kontrolluar (në anglisht: prescribed burning). Ajo nënkupton përdorimin profesional të zjarrit në një sipërfaqe të përcaktuar, sipas një plani teknik dhe vetëm brenda parametrave të caktuar të temperaturës, lagështisë, erës dhe lagështisë së materialit djegës. Qëllimi nuk është [...]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<div class="xdj266r x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs x126k92a">
<div dir="auto">Ekziston një praktikë e njohur në menaxhimin modern të zjarreve që quhet “djegie e planifikuar” apo e kontrolluar (në anglisht: prescribed burning). Ajo nënkupton përdorimin profesional të zjarrit në një sipërfaqe të përcaktuar, sipas një plani teknik dhe vetëm brenda parametrave të caktuar të temperaturës, lagështisë, erës dhe lagështisë së materialit djegës.</div>
</div>
<div class="x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a">
<div dir="auto">Qëllimi nuk është të “digjet pylli”, por të reduktohet në mënyrë të kontrolluar sasia dhe vazhdimësia e lëndës djegëse, përpara periudhës së rrezikut maksimal (verës).</div>
</div>
<div class="x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a">
<div dir="auto">Problemi ynë: po grumbullohet karburant në pyjet dhe kullotat tona.</div>
<div dir="auto">Problemi i zjarreve të verës nuk fillon në korrik apo gusht. Në shumë zona ai zhvillohet gjatë gjithë vitit dhe për vite me radhë.</div>
<div dir="auto">Një pjesë e madhe e pyjeve tona kanë mungesë të menaxhimit aktiv silvikulturor. Rrallimet, krasitjet dhe trajtimet e tjera nuk kryhen fare. Si rezultat, në shumë pyje akumulohen bar i thatë, gjethe e hala, shkurre, degë të rrëzuara dhe dru i thatë.</div>
<div dir="auto">Problemi nuk është vetëm sasia e kësaj biomase, por edhe vazhdimësia horizontale dhe vertikale e saj.</div>
<div dir="auto">Kur bari dhe gjethet e thata lidhen me shkurret, shkurret me degët e ulëta dhe këto me kurorat e drurëve, krijohen të ashtuquajturat “zjarr i kurorave”. Zjarri mund të kalojë nga sipërfaqja e tokës te shkurret dhe prej tyre në kurorën e pyllit, duke u shndërruar nga një zjarr sipërfaqësor në një zjarr shumë më intensiv dhe të vështirë për t’u kontrolluar.</div>
</div>
<div class="x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a">
<div dir="auto">Reduktimi i kullotjes po ndryshon peizazhin.</div>
<div dir="auto">Një faktor tjetër shumë i rëndësishëm për Shqipërinë është reduktimi i kullotjes dhe i numrit të bagëtive në shumë territore rurale e malore.</div>
<div dir="auto">Historikisht, kullotja konsumonte një pjesë të konsiderueshme të prodhimit barishtor dhe vegjetacionit të ulët. Sot, në shumë zona, kjo biomasë nuk konsumohet më. Bari rritet në pranverë, thahet gjatë verës dhe krijon një shtresë të vazhdueshme materiali të imët, shumë të ndezshëm.</div>
<div dir="auto">Pra, çdo vit prodhojmë biomasë, por gjithnjë e më pak prej saj largohet ose konsumohet.</div>
<div dir="auto">Në shumë territore shqiptare kemi krijuar gradualisht një rezervuar të madh karburanti biologjik.</div>
<div dir="auto">Pikërisht këtu mund të përdoret “djegia e kontrolluar”</div>
</div>
<div class="x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a">
<div dir="auto">Ideja është relativisht e thjeshtë: një zjarr me intensitet të ulët, kur mund ta kontrollojmë, për të zvogëluar potencialin e një zjarri shumë më intensiv kur nuk mund ta kontrollojmë.</div>
<div dir="auto">Djegia kryhet jashtë sezonit kritik dhe vetëm kur temperatura, lagështia, era dhe lagështia e materialit djegës janë brenda një “dritareje” të përcaktuar teknikisht.</div>
</div>
<div class="x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a">
<div dir="auto">Zjarri konsumon një pjesë të materialit të imët sipërfaqësor dhe ndërpret vazhdimësinë e tij. Kur vjen vera, sipërfaqja e trajtuar ka më pak material të disponueshëm për të ushqyer zjarrin dhe mund të krijojë kushte më të favorshme për ndërhyrjen e zjarrfikësve.</div>
</div>
<div class="x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a">
<div dir="auto">Jo çdo pyll duhet djegur</div>
<div dir="auto">Djegia e kontrolluar nuk është një recetë universale.</div>
<div dir="auto">Ka habitate dhe specie ku zjarri mund të jetë i papërshtatshëm ose dëmtues. Veçanërisht në zonat e mbrojtura duhet të vlerësohen paraprakisht biodiversiteti, periudhat e riprodhimit të faunës, toka, rreziku i erozionit dhe objektivat e ruajtjes.</div>
<div dir="auto">Në disa zona zgjidhja mund të jetë djegia e planifikuar; në të tjera kullotja e kontrolluar, kositja, menaxhimi mekanik i shkurreve, rrallimet dhe trajtimet silvikulturore.</div>
</div>
<div class="x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a">
<div dir="auto">Edhe druri i thatë nuk duhet larguar në mënyrë sistematike, sepse është një komponent i rëndësishëm i biodiversitetit pyjor.</div>
</div>
<div class="x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a">
<div dir="auto">Pra objektivi nuk është “pastrimi” i pyllit, por menaxhimi profesional i ngarkesës dhe vazhdimësisë së lëndës djegëse në tokë.</div>
</div>
<div class="x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a">
<div dir="auto">Zjarri i planifikuar ka një “recetë”</div>
<div dir="auto">Çdo ndërhyrje duhet të ketë një plan teknik që përcakton sipërfaqen, objektivin, llojin dhe sasinë e materialit djegës, temperaturën, lagështinë, shpejtësinë dhe drejtimin e erës, topografinë, sjelljen e pritshme të zjarrit, linjat e kontrollit, personelin, pajisjet dhe burimet e ujit.</div>
</div>
<div class="x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a">
<div dir="auto">Nëse kushtet dalin jashtë parametrave të përcaktuar, zjarri nuk duhet të ndizet.</div>
</div>
<div class="x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a">
<div dir="auto">Një operacion i tillë mund të shërbejë njëkohësisht edhe për trajnimin praktik të specialistëve pyjorë dhe zjarrfikësve në interpretimin e sjelljes së zjarrit.</div>
</div>
<div class="x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a">
<div dir="auto">Shqipërisë i duhen zona pilot</div>
<div dir="auto">Nuk duhet kaluar menjëherë në përdorim të gjerë. Mund të fillohet me disa zona pilot të vogla dhe të monitoruara shkencërisht, ku të krahasohen djegia e planifikuar, kullotja e kontrolluar, trajtimet mekanike dhe ndërhyrjet silvikulturore.</div>
<div dir="auto">Duhet matur biomasa para dhe pas trajtimit dhe të monitorohen vegjetacioni, toka, biodiversiteti dhe efekti mbi rrezikun e zjarrit.</div>
</div>
<div class="x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a">
<div dir="auto">Çështja nuk duhet të jetë vetëm: “Si ta shuajmë zjarrin?”</div>
<div dir="auto">Por:</div>
<div dir="auto">“Si ta menaxhojmë territorin që zjarri i ardhshëm të ketë më pak karburant dhe më pak fuqi?”</div>
</div>
<div class="x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a">
<div dir="auto">Në djegien e planifikuar ne zgjedhim vendin, kohën, kushtet dhe objektivin e zjarrit. Në një zjarr të pakontrolluar, këto kushte nuk i kontrollojmë më ne.</div>
</div>
<div class="x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a">
<div dir="auto">Zjarri i planifikuar është një praktikë që aplikohet në Evropë, veçanërisht në vendet mesdhetare si Portugalia dhe Spanja, si pjesë e menaxhimit parandalues të zjarreve në pyje. Ai konsiston në djegien e kontrolluar të vegjetacionit dhe biomasës së grumbulluar, në sipërfaqe të përcaktuara dhe vetëm në kushte të përshtatshme të motit, lagështisë dhe erës, nën drejtimin e personelit të specializuar. Qëllimi kryesor është reduktimi i ngarkesës së lëndës djegëse, në mënyrë që zjarret që mund të shfaqen gjatë sezonit të thatë të kenë më pak material për t’u ushqyer dhe, rrjedhimisht, intensitet dhe përhapje më të vogël. Pra, zjarri i planifikuar nuk është një zjarr i pakontrolluar, por një instrument profesional i menaxhimit të territorit dhe parandalimit të zjarreve katastrofike.</div>
</div>
<div class="x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a">
<div dir="auto">Veçanërisht Australia, SHBA dhe Kanadaja janë shembuj shumë të mirë në këtë drejtim. Atje, politikat nuk mbështeten vetëm te fikja e zjarrit pasi ai ka filluar, por edhe te menaxhimi paraprak i lëndës djegëse, ku zjarri i planifikuar është një nga instrumentet kryesore.</div>
</div>
<div class="x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a">
<div dir="auto">Pikërisht këtu fillon ndryshimi ndërmjet menaxhimit të zjarrit dhe vrapimit pas tij.</div>
</div>
<div class="x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a">
<div dir="auto">Na mbeten katër opsione gjithsej;</div>
<div dir="auto">1. Të punojmë fort për parandalimin në të gjitha skenarët.</div>
<div dir="auto">2. Të ri-nisim menanxhimin e pyjeve dhe kullotave</div>
<div dir="auto">3. Të aplikojmë djegien e planifikuar (në zona të caktuara)</div>
<div dir="auto">4. Të vuajmë pasojat siç po bëjmë…</div>
</div>
<div class="x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a">
<div dir="auto">Në foto: zjarrfikës që po ushtrojnë zjarrin e planifikuar në një zonë pyjore, në periudhën e vjeshtës (pushimit të vegjetacionit)</div>
</div>
<p><iframe style="border: none; overflow: hidden;" src="https://www.facebook.com/plugins/post.php?href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2Fdikua%2Fposts%2Fpfbid025CvTMqswsCJunCEC2vUUCt4NoGEFFNLc3VkJ7BTTVMKasiATxg8AoeevdDJao1hWl&amp;show_text=true&amp;width=500" width="500" height="806" frameborder="0" scrolling="no" allowfullscreen="allowfullscreen"></iframe></p>
]]></content:encoded>
					
		
		
		<enclosure url="https://fjala.al/wp-content/uploads/2026/08/zjarr-4.jpg" length="253087" type="image/jpeg"/><media:content url="https://fjala.al/wp-content/uploads/2026/08/zjarr-4.jpg" width="1640" height="1025" medium="image" type="image/jpeg"/>	</item>
	</channel>
</rss>
