Ajo u nis nga zona e Radhimës në drejtim të Ishulli i Sazanit, ku po zhvillon një notim sfidues përreth ishullit më të madh të Shqipërisë. Fillimisht e shoqëruar nga anëtarë të stafit mbështetës, Buzo vijoi më pas e vetme rrugëtimin e saj sportiv në ujërat e Jonit.

Sfida përfshin përshkimin e vijës bregdetare të Sazanit, e cila shtrihet në rreth 15 kilometra, duke vënë në provë qëndrueshmërinë dhe përgatitjen e saj fizike në kushte të hapura detare.

Kjo nuk është hera e parë që sportistja zgjedh Vlorën si destinacion për sfidat e saj. Dy vite më parë, Eva Buzo tërhoqi vëmendjen e publikut me një arritje të veçantë, kur realizoi një notim të gjatë nga brigjet e Italia drejt Gadishulli i Karaburunit./a.d

Si e dini nëse po paguheni drejt?

Në pjesën më të madhe të Evropës, punëtorët ende kanë informacion të kufizuar në lidhje me punët që paguhen dhe si krahasohen pagat e tyre me të tjerët që bëjnë punë të ngjashme.

Direktiva e BE-së për Transparencën e Pagave synon ta ndryshojë këtë duke u kërkuar punëdhënësve të bëhen më transparentë në lidhje me pagat dhe duke ndihmuar në forcimin e parimit të pagës së barabartë për punë të barabartë.

Direktiva synon të ndihmojë në uljen e hendekut gjinor në paga në BE, i cili është 11%, që do të thotë se të ardhurat bruto orare të grave janë, mesatarisht, 11% më të ulëta se ato të burrave, sipas Eurostat.

Për shumë gra, moszbatimi i direktivës mund të ketë një ndikim të drejtpërdrejtë në të ardhurat e tyre çdo vit.

Konfederata Evropiane e Sindikatave (ETUC) vlerëson se moszbatimi i transparencës së pagave do t’u kushtonte grave të paktën 4.8 miliardë euro në vit në BE, duke arritur potencialisht në 7.2 miliardë euro – ekuivalente me midis 465 dhe 700 euro për grua në vit.

Vendet e BE-së duhet t’i zbatojnë rregullat deri më 7 qershor 2026, por shumica prej tyre pritet të humbasin afatin pas një periudhe zbatimi tre-vjeçare.

Pra, cilat vende të BE-së e kanë zbatuar Direktivën për Transparencën e Pagave? Cila është situata më e fundit për ata që kanë mbetur prapa? Dhe në të gjithë Evropën, cilat vende kanë normat më të larta të transparencës së pagave në njoftimet e punës?

Gjashtë vende të BE-së nuk kanë ndërmarrë ende asnjë veprim

Sipas monitoruesit të zbatimit të firmës ndërkombëtare ligjore Addleshaë Goddard, që nga maji 2026, gjashtë nga 27 vendet e BE-së ende nuk kanë ndërmarrë ndonjë veprim për zbatimin e direktivës. Ato janë Austria, Bullgaria, Kroacia, Hungaria, Luksemburgu dhe Portugalia.

Në shtator të vitit 2025, kjo shifër ishte në 10 vende.

Ndërsa Suedia publikoi një propozim, qeveria e pezulloi atë për një kohë të pacaktuar në mars 2026, duke përmendur barrën e rëndë administrative të direktivës mbi punëdhënësit.

Gjermania pritet të përditësojë legjislacionin e saj në vitin 2026. Në Çeki, Finlandë, Greqi, Slloveni dhe Spanjë, pritet të miratohen projektligje.

Dhjetë vende kanë publikuar drafte legjislacioni

Dhjetë vende të BE-së kanë publikuar drafte legjislacioni, megjithëse janë në faza të ndryshme të procesit. Ato janë Qiproja, Danimarka, Estonia, Franca, Irlanda, Italia, Letonia, Lituania, Holanda dhe Rumania.

Tre vende, Belgjika, Malta dhe Polonia, e kanë zbatuar pjesërisht direktivën.

Në Sllovaki, Parlamenti miratoi Aktin për Paga të Barabarta më 15 prill 2026, i cili do të hyjë në fuqi më 7 qershor 2026.

Pasiguri e vërtetë në Francë

“Në Francë, ka shumë të ngjarë që afati i 7 qershorit të mos respektohet. Kjo krijon pasiguri të vërtetë, edhe pasi të miratohet ligji, elementët kryesorë do të duhet të përcaktohen me dekrete të veçanta zbatuese, pa një afat kohor të qartë”, tha për Euronews Business Jérémie Paubel, Partner i Punësimit në Francë në Addleshaw Goddard.

Ai theksoi se parashikimi është vendimtar, kompanitë duhet të ndërmarrin tashmë hapa të tillë si hartëzimi i kategorive të tyre të punës, auditimi i sistemeve dhe strukturave të tyre të pagave dhe identifikimi i çdo boshllëku ekzistues, por më e rëndësishmja, monitorimi nga afër i procesit legjislativ.

Çfarë do të ndodhë në Gjermani?

“Afatet e humbura të zbatimit nuk krijojnë një pauzë të qartë ligjore. Ato krijojnë një periudhë të ndërmjetme në të cilën kompanitë mund të mos kenë ende rregulla të qarta vendase, por gjykatat, punonjësit dhe këshillat e punës tashmë po shqyrtojnë drejtimin e përcaktuar nga Direktiva”, tha për Euroneës Business Marijke Van der Most, Partnere e Punësimit në Gjermani në Addleshaë Goddard.

Ajo theksoi se pika e vështirë për punëdhënësit nuk është thjesht vonesa e ligjit gjerman. Është se ata mund të duhet të marrin vendime për pagat, t’u përgjigjen pyetjeve të punonjësve dhe të përgatiten për padi në një periudhë kur standardi i ardhshëm është i dukshëm, por rregullorja vendase nuk është ende e plotë.

Transparenca e pagave në njoftimet e punës

Sipas platformës globale të punësimit Indeed, transparenca e pagave në njoftimet e punës është rritur vazhdimisht në shumë vende evropiane.

Që nga marsi i vitit 2026, Mbretëria e Bashkuar kishte normën më të lartë prej 56%, megjithëse kjo ishte 65% në maj të vitit 2025.

Holanda (48%) dhe Franca (43%) e kalojnë këtë shifër. Irlanda (39%) dhe Italia (36%) janë shumë afër, me Italinë që shënon përmirësim të ndjeshëm nga 23% në maj 2025.

Megjithatë, Spanja dhe Gjermania renditen në fund të listës, me informacionin mbi pagat të përfshirë në vetëm 17% dhe 12% të njoftimeve për punë, përkatësisht.

Të dhënat e Indeed tregojnë gjithashtu se shumica e vendeve të BE-së janë të destinuara të humbasin afatin e transparencës së pagave. Të dhënat nga Indeed Hiring Lab përshkruajnë pasojat reale për punëtorët dhe ekonomitë, duke përfshirë vazhdimësinë e hendekut gjinor në paga.

Punëtorët po aplikojnë të verbër

Indeed nënvizon se vonesat bëjnë që shumica e punëtorëve evropianë të vazhdojnë të aplikojnë për punë pa e ditur se sa paguhen.

“Paga është faktori më i rëndësishëm pse njerëzit kërkojnë një punë të re. Megjithatë, në të gjithë Evropën, kjo është ajo që shumica e njoftimeve të punës nuk e marrin në konsideratë. Punëtorët po aplikojnë verbërisht dhe hulumtimi ynë zbuloi se pasojat e kësaj janë më të thella dhe më të larmishme nga sa mendonim”, tha Lisa Feist, Ekonomiste e Tregut të Punës të BE-së në Indeed Hiring Lab.

“Pavarësisht këtyre implikimeve negative, ekziston një mundësi për punëdhënësit që zgjedhin të jenë transparentë. Ata që veprojnë tani mund të forcojnë besimin me kandidatët, të përmirësojnë cilësinë e aplikimit dhe të përgatisin strategjitë e tyre të punësimit për të ardhmen.”/kb

Kjo është shifra më e lartë në kontinent, duke lënë pas me një diferencë të thellë mesataren e Bashkimit Evropian, e cila luhatet tek 36 orët në javë. Zgjohen herët, kthehen vonë dhe shpesh, e diela nuk është ditë pushimi.

Por përtej statistikave ekonomike, fatura më e rëndë po paguhet në aspektin social dhe psikologjik. Sociologët dhe ekspertët e shëndetit mendor raportojnë një rritje shqetësuese të asaj që njihet si sindroma e burnout-it, apo djegies profesionale.

Kjo lodhje kronike vjen si pasojë jo vetëm e orarit të zgjatur, por edhe e pasigurisë në punë, presioneve për të mbajtur pozicionin dhe pagave që shpesh nuk mbulojnë kostot bazë të jetesës, duke i detyruar shumë individë të bëjnë dy punë.

Ndikimi në strukturën familjare është i drejtpërdrejtë. Të dhënat nga studimet e ndryshme sociale në vend tregojnë se koha cilësore që prindërit kalojnë me fëmijët është reduktuar në mënyrë drastike.

Rraskapitja fizike dhe mendore i lë individët pa energji për socializim, për aktivitete kulturore apo rekreative. Kjo mungesë e balancës mes jetës dhe punës po krijon një shoqëri më të izoluar, më pak tolerante dhe me një nivel të lartë stresi të përditshëm.

Institucionet ndërkombëtare, si Organizata Ndërkombëtare e Punës, kanë theksuar vazhdimisht se orët e gjata nuk sjellin domosdoshmërisht produktivitet më të lartë, por shtojnë rrezikun e aksidenteve në punë dhe rënies së performancës.

Sfida e vërtetë për shoqërinë tonë nuk është thjesht gjetja e një vendi pune, por ndërtimi i një tregu që respekton kohën dhe mirëqenien e individit. Nuk mund të ketë zhvillim të qëndrueshëm kur motori i tij është një shoqëri e stërmunduar.

Nëse nuk ndryshojmë qasje, do të vazhdojmë të thyejmë rekorde evropiane për orët e punës, por duke faturuar kosto të parikuperueshme në shëndetin dhe në familjet tona./ Kb

Të dhënat “Barometrit të Ballkanit 2025” nga Këshilli i Bashkimit Rajonal tregojnë se një pjesë e konsiderueshme e banorëve të rajonit 22% nuk kanë vizituar kurrë asnjë nga ekonomitë fqinje për shkak të barrierave politike, mungesës së infrastrukturës etj.

Rezultatet e Anketës tregojnë se Bosnja dhe Hercegovina është vendi më pak i vizituar nga vendet e tjera të rajonit, ku mesatarisht 46% e të anketuarve deklarojnë se nuk kanë shkelur kurrë atje. Ajo ndiqet nga Maqedonia e Veriut 38%, Shqipëria dhe Kosova me nga 37% secila.

Në kahun tjetër, Mali i Zi rezulton vendi më i eksploruar, me vetëm 21% të qytetarëve të rajonit që nuk e kanë vizituar asnjëherë.

Shqiptarët dhe Kosova: Një urë e fortë, por Bosnja dhe Serbia mbeten “tokë e panjohur”

Për qytetarët e Shqipërisë, Kosova mbetet destinacioni më i afërt dhe më i vizituar. Vetëm 20% e shqiptarëve të Shqipërisë thonë se nuk kanë qenë kurrë në Kosovë. Ky raport është edhe më i fortë në kahun e kundërt, ku vetëm 4% e qytetarëve të Kosovës nuk e kanë vizituar kurrë Shqipërinë, duke konfirmuar lidhjet e ngushta kulturore, etnike dhe turistike.

Megjithatë, lëvizshmëria e shqiptarëve zbehet ndjeshëm kur bëhet fjalë për pjesën tjetër të rajonit:72% e shqiptarëve të Shqipërisë nuk kanë vizituar kurrë Serbinë. 66% e tyre nuk kanë qenë kurrë në Bosnjë dhe Hercegovinë.

Për Kosovën, izolimi me këto dy vende është edhe më ekstrem, kryesisht për shkak të barrierave politike dhe regjimit të vizave me Bosnjën. 79% e qytetarëve të Kosovës nuk kanë vizituar kurrë Bosnjën dhe 67% nuk kanë qenë kurrë në Serbi.

Fqinjësi pa komunikim

Të dhënat nxjerrin në dritë edhe hendeqe të tjera të thella ndërmjet vendeve që ndajnë kufij të përbashkët. Për shembull, 68% e qytetarëve të Serbisë nuk kanë vizituar kurrë Shqipërinë, ndërsa 60% e qytetarëve të Bosnjë-Hercegovinës nuk kanë shkelur kurrë në Shqipëri apo Kosovë.

Maqedonia e Veriut dhe Mali i Zi shfaqen si vendet më neutrale dhe më të aksesueshme për të gjithë. Mali i Zi është veçanërisht i vizituar nga serbët (vetëm 7% nuk e kanë vizituar dhe nga boshnjakët, vetëm 8% nuk e kanë vizituar, kryesisht për shkak të turizmit bregdetar dhe lidhjeve historike.

Një e pesta e rajonit nuk lëviz fare

Një tjetër tregues negative për integrimin rajonal është se 22% e qytetarëve në nivel rajoni deklarojnë se nuk kanë vizituar asnjë nga vendet e Ballkanit Perëndimor. Kjo shifër shkon deri në 36% për qytetarët e Malit të Zi dhe 30% për ata të Maqedonisë së Veriut, duke dëshmuar se për një pjesë të madhe të popullsisë.

Anketa e Barometrit 2025 tregon se pa heqjen definitive të barrierave politike dhe pa përmirësimin e infrastrukturës rrugore e hekurudhore, integrimi i Ballkanit do të mbetet më shumë një projekt në letër sesa një realitet i jetuar nga qytetarët e tij./ Monitor/kb

“Gjetjet tregojnë se një pjesë e konsiderueshme e individëve, ndonëse mund të mbulojnë shpenzimet e përditshme, nuk zotërojnë rezerva likuide të mjaftueshme për të administruar luhatjet e papritura negative”, thotë Banka e Shqipërisë.

Më tej, theksohet se “brishtësia financiare” nuk lidhet vetëm me nivelin e të ardhurave, por arsimi është një faktor kryesor me ndikim, pasi niveli i ulët arsimor shton rrezikun për mos-përballimin e goditjeve të papritura: “Këto rezultate sugjerojnë se politikat duhet të fokusohen në forcimin e edukimit financiar, zgjerimin e përfshirjes financiare dhe orientimin e remitancave drejt kanaleve formale, me qëllim rritjen e qëndrueshmërisë ekonomike të familjeve”.

Ndihmë për familjet shqiptare evidentohen remitancat, pasi në studim është dalë në konkluzionin se familjet që përfitojnë dërgesa nga emigrantët shfaqin një probabilitet më të ulët brishtësie, duke konfirmuar funksionin e tyre si një mekanizëm mbrojtës ndaj goditjeve ekonomike. E kundërta ndodh me beqarët: “Sa i përket statusit martesor, rezultatet tregojnë se të qenit i martuar redukton statistikisht probabilitetin për të qenë financiarisht i brishtë, krahasuar me kategoritë e tjera martesore. Ky efekt mund të lidhet me ndarjen e rrezikut brenda familjes dhe stabilitetin më të madh të burimeve financiare në njësitë familjare të konsoliduara”.

Nga ana tjetër 31% e familjeve konsiderohen financiarisht të qëndrueshme, ndërsa rreth 10% përballen me mungesë të parave për nevojat e përditshme. /et

Projektligji përcakton se Urdhri i Agronomit do të jetë një “ent publik jobuxhetor, me personalitet juridik, i pavarur në ushtrimin e funksioneve të tij”, me detyrën për të administruar regjistrin profesional, për të lëshuar, pezulluar ose hequr të drejtën e ushtrimit të profesionit, si dhe për të mbikëqyrur respektimin e etikës dhe standardeve profesionale.

Në relacionin shoqërues, Ministria e Bujqësisë argumenton se sektori bujqësor kontribuon me mbi 18% të Prodhimit të Brendshëm Bruto dhe siguron punësim për rreth 40% të popullsisë aktive, ndërsa profesioni i agronomit ka mbetur deri më sot pa një kuadër të posaçëm rregullues.

Dokumenti shoqërues evidenton se aktualisht nuk ekziston një bazë e detyrueshme të dhënash për agronomët, nuk ka mekanizma të posaçëm për sanksionimin e praktikave joprofesionale dhe mungon një sistem i detyrueshëm i zhvillimit profesional të vazhdueshëm.

Sipas relacionit, mungesa e rregullimit institucional ka ndikuar edhe në sigurinë ushqimore. Ministria referon raste të dokumentuara të keqpërdorimit të pesticideve, plehrave kimike dhe produkteve fitosanitare nga persona pa formim profesional, duke sjellë produkte me ngarkesë kimike mbi kufijtë e lejuar të Bashkimit Europian dhe raste të kthimit të mallrave në eksport.

Çfarë synon Urdhri

Projektligji parashikon gjithashtu që agronomët të dokumentojnë rekomandimet teknike që japin, të garantojnë gjurmueshmërinë e ndërhyrjeve agronomike dhe të mbajnë evidenca të verifikueshme për trajtimet dhe protokollet e zbatuara.

Në relacion thuhet se krijimi i Urdhrit të Agronomit synon të garantojë cilësinë dhe kompetencën profesionale përmes diplomimit universitar, provimit të shtetit, zhvillimit profesional të vazhdueshëm dhe respektimit të kodit të etikës.

Një nga funksionet e reja të strukturës do të jetë edhe mekanizmi disiplinor. Projektligji parashikon masa që variojnë nga vërejtja me shkrim deri te përjashtimi i përkohshëm nga Urdhri për një periudhë deri në tre vjet. Gjithashtu, komisionet disiplinore do të kenë të drejtë të vendosin gjoba nga 1,500 deri në 100 mijë lekë për shkelje profesionale.

Në aspektin institucional, Urdhri do të bashkëpunojë me Ministrinë e Bujqësisë, Universitetin Bujqësor të Tiranës dhe institucionet e tjera kërkimore e arsimore të sektorit. Projektligji parashikon që ministria të informohet çdo gjashtë muaj mbi anëtarësimet dhe masat disiplinore të marra.

Për ngritjen e institucionit të ri, projektligji parashikon financim nga buxheti i shtetit për vitin e parë të funksionimit. Sipas përllogaritjeve të paraqitura në relacion, kostoja totale për vitin e parë arrin në rreth 42.3 milionë lekë, ku zëri më i madh i shpenzimeve lidhet me krijimin e regjistrit elektronik profesional.

Pas vitit të parë, Urdhri i Agronomit parashikohet të financohet nga kuotizacionet e anëtarëve, tarifat e regjistrimit, tarifat për shërbime dhe burime të tjera të ligjshme.

Projektligji parashikon që zgjedhjet e para të organeve drejtuese të organizohen nga një komision i përkohshëm i ngritur nga ministri përgjegjës për bujqësinë, brenda 12 muajve nga hyrja në fuqi e ligjit./monitor-a.d

Endrit Yzeiraj, Zv.Ministër i Financave

“Projektligji synon të sjellë një ndërhyrje të matur dhe mirëtargetuar në ligjin për tatimin mbi të ardhurave për përmirësimin e mëtejshëm të politikave tatimore. Nga njëra anë projektligji synon të rrisë aftësinë e Shqipërisë për të tërhequr individë si një atraksion për rezidencë për pensionistët dhe forcon mbrojtjen për kategori të veçanta të shoqërisë. Një nga përjashtimi tatimit të ardhurave personale për pensionistët me rezidencë të huaj.  Projektligji adreson përjashtim për tatim nga të ardhurat personale për personat me statusin e të verbër, përfshirë ato që janë të punësuar”.

Të ftuar në komisionin parlamentar grupet e interesit, që përfaqësojnë persona me aftësi të kufizuara, janë shprehur se duhet të zgjerohet gama e përfituesve pasi drafti është përjashtues.

Abdulla Omuri, Kryetar i Shoqatës së Invalidëve të Punës

“Përjashtimi për të verbrit të përfshijë të gjithë personat me aftësi të kufizuar. Një nga stimujt është ky. Invalidët nuk janë barrë për shëndetin”.

Jonid Ferhati, Presidenti i Shoqatës së të Verbërve

“Togfjalshi të vetëpunësuar të vetëm, do të thotë që një individ është i vetëpunësuar dhe punëson individ të tjerë që nuk përfitojnë nga ligji për statusin e të verbërve atëherë do të thotë që kjo pikë e ligjit për këtë të vetëpunësuar të verbër bie. Kjo do të sillte regres.  Kjo duhet parë.  Pjesa të vetëm të hiqet dhe të shtohet të punësuar ose të vetëpunësuar”.

Ndrek Ismailaj, Kryetar i Shoqatës të Para dhe Tetraplegjikëve

“Çfarë ndryshimi ka një i verbër me një para apo tetraplegjik?  Projektligji ka diskriminim. Sepse siç ka statusin i verbri kam dhe unë status. S’ju lejon konventa e OKB të bëni diskriminim të tillë”.

Stefan Paloka, Përfaqësues i “Caritas Shqiptar”

“Kjo situatë diskriminimi buron nga mënyra se si është ndërtuar ndër vute legjislacioni për personat me aftësi të kufizuar. Është rasti të rishikohet i gjithë legjislacioni dhe të kemi një lloj rrafshimi të përfitimeve që të eliminohet dsikriminimi”.

Projektligji dërgon një sinjal të qartë dhe ftesë për diasporën shqiptare, pasi ky përjashtim tatimor shërben si një instrument efikas stimulues për t’i inkurajuar ata, që vitet e pensionit t’i kalojnë në atdhe dhe nga ana tjetër nxit kategorinë e të verbërve për punësim./ET

Largimi jo i zakontë nga vendi tregon se politikat ekonomike dhe ato për kapitalin, në vend që të nxisin kthimet, por stimulojnë më tej largimet edhe tani pas 35 vitesh nga rënia e komunizmit.

Të dhënat më të fundit zyrtare nga INSTAT mbi migracionin neto për periudhën 2011–2026, tregojnë se, kur kufizimet globale të lëvizjes u lehtësuan në vitin 2021 ndodhi një rritje e fortë e migracionit neto në minus 32,853 persona, tendencë e cila mbeti pothuajse e pandryshuar edhe gjatë vitit 2022 me minus 32,497 persona të larguar.
Ky fluks i pandalshëm kulmoi në 2024, periudhë në të cilën u regjistrua edhe humbja më e madhe historike e kësaj dekade me një bilanc negativ prej minus 43,761 personash edhe për shkak të rishikimeve nga Cens i popullsisë ku treguesi i dy viteve u përmblodh në vit.

Në dy vitet pasuese, 2025-2026 janë larguar mbi 57,3 mijë persona, ose mbi 28 mijë persona në vit. Në krahasim me popullsinë banuese shifrat mbeten jashtëzakonisht të larta dhe dëshmojnë se hemorragjia demografike nuk po njeh ndalesë.

Largimi është bërë agresiv në mënyrë konstante pas pandemisë ndryshe luhatjet në vitet paraardhëse. Të dhënat dëshmojnë se pasi preku pikun e parë negativ në vitin 2014 me minus 21,785 persona, emigracioni neto kishte filluar të ngadalësohej, duke arritur nivelin më të ulët të humbjeve në vitin 2016 me vetëm minus 9,473 persona.

Edhe pse në vitet 2017 dhe 2018 humbjet u stabilizuan rreth kuotës së minus 15 mijë personave, viti 2019 paralajmëroi një valë të re ikjesh me mbi 23 mijë të larguar, e cila u ndërpre përkohësisht vetëm nga izolimi total i vitit të pandemisë 2020, ku bilanci u mbyll në minus 16,684 persona.

Megjithatë, ajo që pasoi vitin e izolimit rezultoi të ishte një eksod i mirëfilltë, ku dëshira e shtresave të ndryshme të popullsisë për të ndërtuar një jetë të re jashtë kufijve u reflektua në shifrat rekord të pesë viteve të fundit, duke e kthyer emigracionin në sfidën më kryesore socio-ekonomike për të ardhmen e vendit.

Raportet më të fundit të institucioneve ndërkombëtare, si Banka Botërore, konfirmojnë se Ballkani Perëndimor po përballet me ketë fenomen, por Shqipëria mbetet vendi më i prekur në rajon nga ky fenomen, duke u renditur e para për sa i përket intensitetit të largimeve pa asnjë shenjë përmirësimi.

Menjëherë pas saj vjen Kosova, e cila regjistroi një valë të lartë ikjesh pas liberalizimit të vizave, por që përgjatë vitit të fundit ka shfaqur një tendencë drejt stabilizimit dhe rënies së lehtë të shifrave negative.

Diferenca e madhe mes pagave në Shqipëri dhe vendeve të BE-së mbetet motivi kryesor i largimeve. Shqipëria kishte një pagë mesatare mujore bruto prej 10.3 mijë euro në vit, nga 66.7 mijë euro në Gjermani, ku po ikin shumë profesionistë, apo 36.6 mijë euro në Itali.

Edhe pse pagat nominale në vend janë rritur, rritja e kostos së jetesës dhe inflacioni i viteve të fundit kanë gërryer fuqinë blerëse, duke i bërë familjet të ndihen ekonomikisht të pasigurta.

Gjithashtu shumë të rinj të kualifikuar dhe profesionistë (si mjekë, infermierë, inxhinierë dhe specialistë të iT-së) largohen sepse tregu vendas ofron mundësi të kufizuara për zhvillim profesional dhe paga që nuk korrespondojnë me investimin e tyre në arsim.

Cilësia e perceptuar e shërbimeve publike po luan një rol kyç. Familjet e reja shpesh zgjedhin të emigrojnë për t’u siguruar fëmijëve të tyre një sistem arsimor më cilësor dhe akses në një sistem shëndetësor më të sigurt e të besueshëm.

Ekziston një ndjesi e përgjithshme pesimizmi lidhur përmirësimin e demokracisë dhe kushteve sociale në vend, duke e kthyer kështu emigrimin në një projekt afatgjatë për të siguruar një të ardhme më të qëndrueshme./ Marrë nga Monitor.al/kb

Nga një destinacion pothuajse i panjohur dhe “sekret” i Mesdheut në vitin 2015, vendi është shndërruar në një fenomen global që dominon titujt e mediave ndërkombëtare. Por, ndërsa shifrat e mbylljes së vitit 2025 flasin për një triumf statistikor, pas tyre fshihet një realitet kompleks që kërkon një analizë të ftohtë: A është ky model rritjeje i qëndrueshëm për të ardhmen, apo po ecim drejt një saturimi që rrezikon vetë asetet tona?

Paradoksi i shifrave: Rritje sasiore vs. vlerë afatgjatë

Trajektorja e rritjes shqiptare midis viteve 2015 dhe 2025 mund të cilësohet si “shpërthyese”. Në vitin 2015, Shqipëria priti rreth 4 milionë vizitorë ndërkombëtarë, ndërsa deri në vitin 2025 kjo shifër kapërceu pragun rekord prej 12.44 milionë turistësh. Ky fluks e ka shndërruar turizmin në motorin kryesor të rritjes së PBB-së dhe një magnet për investimet e huaja. Megjithatë, kjo rritje nuk ka ardhur pa kosto.

Analiza kritike e burimeve tregon se modeli shqiptar vuan ende sezonalitetin, ku flukset përqendrohen në një dritare relativisht të ngushtë kohore, duke krijuar një presion të papërballueshëm mbi infrastrukturën dhe burimet natyrore. Mbi të gjitha, shpenzimi mesatar për turist mbetet relativisht i ulët, gjë që sugjeron se ne po importojmë volum njerëzish, por nuk po maksimizojmë vlerën e shtuar që mbetet në ekonominë lokale.

“Rritja pa qeverisje” dhe kurthi i diskursit Deklarativ

Një nga kritikat më të mprehta që buron nga literatura e specializuar është ajo e “rritjes pa qeverisje”. Ky term përshkruan një situatë ku zgjerimi i sektorit ka ndodhur me një shpejtësi që ka lënë pas mekanizmat rregullatorë dhe kapacitetet menaxhuese të shtetit. Edhe pse Shqipëria ka përqafuar formalisht Objektivat e Zhvillimit të Qëndrueshëm (SDGs) të OKB-së, zbatimi i tyre në terren duket se mbetet në një nivel “deklarativ”.

Në dokumentet strategjike, qëndrueshmëria përmendet shpesh si prioritet, por kur vjen puna te vendimmarrja, prioritet absolut marrin treguesit sasiorë: numri i shtretërve, lejet e ndërtimitdhënë pë struktura akomoduese dhe numri i hyrjeve në kufi. Kjo qasje krijon një “ekologji menaxheriale” ku mbrojtja e mjedisit dhe mirëqenia e komunitetit lokal shihen si dytësore përballë rritjes së menjëhershme ekonomike. Kritikët dhe ekspertë të fushës argumentojnë se kjo logjikë neoliberale, që e sheh rritjen e pafundme si të pajtueshme me qëndrueshmërinë, është një paradoks që në afatgjatë mund të dëmtojë atraktivitetin e destinacionit.

Divergjenca territoriale: Modeli i masës vs. Autenticiteti Lokal

Nëse analizojmë territorin, Shqipëria po zhvillohet me dy shpejtësi. Nga njëra anë kemi Rivierën Durrësindhe Shëngjinin, të cilët janë kthyer në laboratorë të turizmit masiv. Këtu, urbanizimi i shpejtë, shpesh i pakoordinuar, ka krijuar presione të forta mbi ekosistemet bregdetare dhe menaxhimin e mbetjeve.

Pjesëmarrja e komunitetit në këto zona është shpesh minimale, duke çuar në një shpërndarje asimetrike të përfitimeve ekonomike.

Nga ana tjetër, zonat e brendshme si Berati, Gjirokastra dhe Korça po dëshmojnë lindjen e një modeli më premtues: agro-turizmin dhe turizmin kulturor. Këto iniciativa, edhe pse aktualisht mbeten “margjinale” në krahasim me volumin e bregdetit, tregojnë një rrugë tjetër drejt qëndrueshmërisë.

Ato fokusohen te ruajtja e trashëgimisë, punësimi lokal dhe përdorimi i produkteve të zonës, duke krijuar një lidhje më organike midis vizitorit dhe territorit. Sfida e madhe e viteve të ardhshme është se si këto modele suksesi të integrohen në politikat kombëtare për të transformuar modelin dominues të masës.

Gjithpërfshirja e aktorëve

Për të siguruar një zhvillim të balancuar, studiuesit dhe institucionet akademike duhet të ndërmarrin analiza të thelluara që e trajtojne destinacionin Shqipëri si një sistem kompleks, duke u fokusuar në treguesit e mirëqenies njerëzore dhe jo vetëm në performancën e shifrave.

Është e rëndësishme që kërkimi shkencor të ofrojë zgjidhje për kapërcimin e konfuzionit midis suksesit të sektorit si aktivitet ekonomik dhe integritetit mjedisor të territorit. Universitetet dhe institucionet e prodhimit të dijes dhe kërkimit duhet të shërbejnë si ura lidhëse për të shndërruar parimet e përgjithshme ndërkombëtare në udhëzues praktikë dhe të zbatueshëm, duke krijuar një bazë njohurish që ndihmon në menaxhimin e rreziqeve që vijnë nga flukset e pakontrolluara.

Në anën tjetër, sipërmarrja private duhet të diversifikojë portofolin e saj duke investuar në modele që vlerësojnë autenticitetin dhe trashëgiminë, duke u larguar nga përqendrimi vetëm në zonat bregdetare të mbingarkuara.

Ky ndryshim kërkon që biznesi të adoptojë kritere strikte të mbrojtjes së burimeve, duke u siguruar që zgjerimi i tyre të mos vijë në dëm të pasurive natyrore që i bëjnë ato tërheqëse në radhë të parë. Njëkohësisht, popullsia lokale duhet të jetë protagoniste në hartimin e planeve të zhvillimit, duke garantuar një gjithëpërfshirje sociale që siguron shpërndarjen e drejtë të fitimeve dhe mbron jetesën e përditshme nga efektet anësore të zgjerimit të shpejtë të industrisë

Shoqëria civile, përmes shoqatave dhe organizatave lokale, luan një rol kritik si urë lidhëse për të adresuar nivelet e ulëta të pjesëmarrjes së komunitetit, duke sfiduar modelin e “rritjes pa qeverisje” që aktualisht karakterizon zonat bregdetare. Ajo është motori kryesor i iniciativave “nga poshtë-lart”, si agroturizmi, të cilat dëshmojnë një përputhshmëri më të lartë me mbrojtjen e trashëgimisë dhe burimeve natyrore sesa strategjitë kombëtare të orientuara drejt rritjes sasiore.

Për më tepër, shoqëria civile duhet të veprojë si një vëzhgues kritik për të siguruar që integrimi i kornizave ndërkombëtare, si SDGs, të mos mbetet thjesht në nivel “deklarativ”, por të shërbejë si një mjet për të garantuar mirëqenien e popullsisë vendase dhe shpërndarjen e drejtë të përfitimeve ekonomike

Drejt vitit 2030: Nga volumi te vlera

Për sipërmarrësit dhe investitorët në Shqipëri, periudha 2015–2025 ka shërbyer si një provë force. Tashmë është e qartë se Shqipëria ka “emër” në hartën botërore. Megjithatë, mbështetja vetëm te rritja sasiore është një strategji e rrezikshme. Për të ruajtur suksesin, sektori duhet të lëvizë drejt indikatorëve të matshëm të cilësisë.

Qëndrueshmëria nuk duhet të jetë më thjesht një fjalë në broshura, por një kriter operacional: si të ulim presionin mjedisor, si të zgjasim sezonin përtej muajve të verës dhe si të sigurojmë që turizmi të përmirësojë vërtet jetën e qytetarit shqiptar. E ardhmja e biznesit të turizmit në Shqipëri qëndron te aftësia për të mbrojtur ato asete natyrore dhe kulturore që në radhë të parë e bënë këtë vend të dëshirueshëm. Nëse vazhdojmë me modelin e “rritjes me çdo kusht”, rrezikojmë që “boom-i” i kësaj dekade të kthehet në një kujtim të largët të një mundësie të humbur./ Monitor.al/kb

Sipas INSTAT, popullsia e Shqipërisë më 1 Janar 2026 rezulton 2.335.930 banorë, duke pësuar rënie me 1,16%, krahasuar me 1 Janar 2025.

Rënia e popullsisë është rezultat i dy komponentëve kryesorë demografikë:

* Shtesës natyrore, që për vitin 2025 ishte pozitive me +1.147 lindje më shumë se vdekje;
* Migracioni neto, i cili mbeti negativ me -28.531.

Raporti gjinor në lindje mbeti pothuajse i njëjtë me vitin paraardhës duke rezultuar me 107,9 meshkuj për 100 femra gjatë vitit 2025.

Përllogaritjet e popullsisë më 1 Janar 2026 tregojnë se vetëm qarku i Tiranës shënoi rritje të popullsisë, krahasuar me një vit më parë me 0,7%.

Uljet më të mëdha të popullsisë u shënuan në qarqet: Kukës (-2,59%) dhe Shkodër (-2,56%).
Tirana, Fieri, Elbasani dhe Durrësi kanë peshën më të lartë në popullsinë gjithsej.

Më 1 Janar 2026, Tirana zë rreth 32,8 % të popullsisë gjithsej, duke vazhduar të jetë qarku më i populluar i vendit, ndjekur nga Fieri, Elbasani dhe Durrësi me nga 9,7%, 9,5% dhe 9,4% përkatësisht.

Të dhënat e INSTAT tregojnë dhe për një plakje të vazhdueshme të popullsisë. Mosha mediane (që ndaj popullsinë përgjysmë) arriti në 45 vjeç në fillin të 2026-a, nga 44.3 vjeç në fund të 2025-s, duke iu afruar gjithnjë e më shumë mesatares europiane./Monitor/kb