Kryebashkiaku i sapozgjedhur i Nju Jorkut e ndërtoi fushatën e tij mbi përvojën personale, ndërsa në mënyrë ironike mishëroi vetë idealin klasik amerikan të “shkrirjes së racave” – melting pot.
Nesrine Malik
Është e pashmangshme që mbi supet e Zohran Mamdani-t do të vendosen shumë pritshmëri. Vakumi i madh në krahun e majtë të politikës amerikane e bën fitoren e tij të marrë një peshë të jashtëzakonshme për progresistët përtej qytetit të Nju Jorkut. Por përpara se ta mbingarkoj edhe unë me simbolikë, duhet thënë se Nju Jorku është një rast i veçantë – me profilin e tij specifik demografik dhe ekonomik – dhe Mamdani është një figurë e veçantë, me një histori të caktuar racore, politike dhe fetare. Megjithatë, mënyra se si ai e përdori me sukses “politikën e identitetit” gjatë fushatës së tij, ofron disa mësime universale.
E vendos në thonjëza shprehjen “politikë identiteti” sepse termi ka humbur kuptimin e përbashkët. Sot shpesh përdoret me një nëntekst përçmues, njësoj si fjala “wokeness”. Kuptimi negativ është bërë mbizotërues: politikë që i drejtohet racës apo shenjave të tjera të identitetit në mënyrë sipërfaqësore, e bazuar në viktimizim të përhershëm, që kërkon vetëm përfaqësim dhe është shkëputur nga realiteti material. Në këtë kuptim, “politika e identitetit” shihet si përpjekje për dukshmëri, jo për ndryshim të vërtetë.
Por në origjinë, politika e identitetit nënkuptonte pikërisht të kundërtën. Termi u formulua në vitin 1977 nga organizata socialiste feministe e zezakëve Combahee River Collective, e cila argumentonte se çlirimi i vërtetë mund të arrihej vetëm nëse kuptohej që sistemet shtypin njerëz të ndryshëm sipas identitetit të tyre – prandaj mund të shemben vetëm nëse të gjithë grupet punojnë bashkë. “Ne besojmë,” shkruanin ato, “se politika më e thellë dhe potencialisht më radikale buron drejtpërdrejt nga identiteti ynë, sepse ne nuk mund ta ndajmë racën nga klasa apo nga shtypja gjinore – ato përjetohen njëkohësisht.”
Pikërisht ajo “përvojë e njëkohshme” ishte ajo që Mamdani arriti ta prekë. Ai e mbështeti fushatën e tij mbi përvojën e përditshme të të qenit njujorkez – mbi nevojën që qyteti të bëhej më i përballueshëm – dhe e zgjeroi atë për të përfshirë mënyrat e ndryshme se si grupe të ndryshme e përjetojnë këtë realitet. Ai publikoi video fushate në urdu, hindi, spanjisht dhe arabisht, ku mesazhi kryesor ishte ekonomik: ngrirje të qirave, transport publik falas, kujdes fëmijësh universal – pra një qytet ku mund të rritësh fëmijët dhe të ndërtosh një biznes të vogël.
Në videon arabisht, ai shtoi edhe një prekje personale: “Më e diskutueshme se programi im politik,” tha me humor, “është bindja ime se ëmbëlsira knafeh është më e mirë në Steinway Street të Queens-it sesa në Nju Xhersi.” Një goditje e ëmbël në shenjë.
Duke përfshirë gjuhët e komuniteteve të nën-përfaqësuara, Mamdani dha një ndjesi përfshirjeje reale. Në fjalimin e fitores ai citoi në arabisht shprehjen “ana minkum wa alaikum” – “jam prej jush dhe për ju” – dhe përmendi ata që janë “harruar nga politika e qytetit”: pronarët jemenas të dyqaneve të vogla, gjyshet meksikane, taksistët senegalezë, infermieret uzbeke, kuzhinierët trinidadianë dhe hallat etiopiane.
Ai ishte i pranishëm atje ku punon klasa punëtore – në stacionet e taksive, në turnet e natës – duke ndërtuar metaforën e fuqishme të një qyteti që mbahet gjallë nga ata që punojnë në errësirë. Dhe mbi të gjitha, ai solli identitetin e vet “në dritë”. Si një mysliman që ishte rritur nën hijen e islamofobisë, përballoi një fushatë të egër raciste kundër tij, por refuzoi ta fshihte identitetin për hir të konformitetit politik. “Nuk do të jetoj më në hije,” tha ai.
Por ato “hije” janë të gjera. Ato përfshijnë jo vetëm Mamdanin, por miliona njerëz të të gjitha identiteteve që jetojnë nën frikë, pasiguri ekonomike, kërcënime deportimi, kufizim të fjalës së lirë dhe një establishment politik që ushqehet me cinizëm e dhunë simbolike. Koalicioni që ndërtoi Mamdani – përtej racave e feve – u bë përpjekje për të mbyllur boshllëkun midis njerëzve dhe pushtetit.
Kur ai u përball me ndërprerje gjatë një tubimi për qëndrimin e tij ndaj Gazës, nuk reagoi me arrogancë si Kamala Harris, që tha “Po flas unë”. Përkundrazi, Mamdani buzëqeshi dhe iu përgjigj: “Edhe ti, vëllai im, duhet të jesh në gjendje ta përballosh këtë qytet.”
Kjo qasje tregon se politika e identitetit, kur praktikohet drejt, mund të jetë krijuese e përbashkimit, jo ndarjes. Mamdani nuk kërkon të ngjitet vetë në majë si simbol përfshirjeje, por të hapë hapësira ku njerëzit në skajet racore, ekonomike e politike të shoqërisë mund të mobilizohen bashkë – jo për të folur për viktimizim, por për drejtësi.
Ky mesazh rezonon njësoj me prindërit e bardhë të klasës së mesme që luftojnë me kostot e kujdesit për fëmijët, sa edhe me taksistin emigrant që përpiqet të paguajë qiranë. Ironikisht, Mamdani mishëroi më shumë se kushdo tjetër idealin amerikan të “melting pot” – një komb emigrantësh në përpjekje për t’u përballur me kapitalizmin dhe për ta bërë vendin të qëndrojë në lartësinë e idealeve të veta.
Fitorja e tij, megjithëse e lidhur me realitetin specifik të Nju Jorkut, është një kujtesë e fuqishme: pavarësisht racës, fesë apo gjuhës, njerëzit kërkojnë një gjë të vetme – udhëheqës që janë prej tyre dhe për ta.
Përgatiti për botim: L.Veizi