Last Updated on 01/06/2026 by EL
Nga Monada Mehmetaj
Çdo vit, më 1 Qershor, festojmë Ditën Ndërkombëtare të Fëmijëve. Është dita kur shoqëria jonë ndalet për të reflektuar mbi të ardhmen, shpresat dhe ëndrrat e brezit më të ri. Organizohen aktivitete, festa, lojëra dhe iniciativa të ndryshme që synojnë të sjellin gëzim tek fëmijët. Por përtej festimeve, kjo ditë duhet të na kujtojë edhe një detyrim më të madh: mbrojtjen e jetës dhe shëndetit të çdo fëmije.
Nuk ka dhuratë më të madhe për një fëmijë sesa mundësia për të jetuar, për t’u kuruar dhe për të pasur akses në kujdesin shëndetësor që i nevojitet. Pikërisht për këtë arsye, në këtë Ditë Ndërkombëtare të Fëmijëve, po zhvillohet një nismë qytetare me rëndësi të veçantë për të ardhmen e mijëra familjeve shqiptare.
Bëhet fjalë për propozimin e një projektligji që synon të garantojë në mënyrë të qartë, të detyrueshme dhe të strukturuar financimin nga shteti të trajtimeve mjekësore të specializuara për fëmijët nga mosha 0 deri në 18 vjeç, në rastet kur këto trajtime nuk sigurohen nga sistemi publik i kujdesit shëndetësor në Republikën e Shqipërisë.
Kjo nismë qytetare po zhvillohet nën kujdesin dhe angazhimin e avokatit Artion Beqiraj, i cili ka marrë përsipër promovimin dhe mbështetjen e këtij projektligji në Durrës, me qëllim sensibilizimin e opinionit publik dhe mobilizimin e qytetarëve në mbrojtje të së drejtës së fëmijëve për trajtim shëndetësor.
Sot, më 1 Qershor, në Ditën Ndërkombëtare të Fëmijëve, procesi i mbledhjes së firmave po zhvillohet në sheshin kryesor pranë Bashkisë së Durrësit, ku qytetarët kanë mundësinë të informohen mbi përmbajtjen e projektligjit dhe të japin mbështetjen e tyre për këtë kauzë me rëndësi kombëtare.
Nën moton “Një firmë sot, shpëton një jetë nesër”, synohet mbledhja e të paktën 20 mijë firmave për t’i dhënë kësaj nisme forcën e nevojshme qytetare dhe për të nxitur institucionet ligjvënëse të ndërmarrin hapat e nevojshëm për miratimin e saj.
Një realitet që prek shumë familje shqiptare
Në Shqipëri, kur një fëmijë diagnostikohet me një sëmundje të rëndë dhe ka nevojë për trajtim të specializuar që nuk ofrohet nga sistemi publik shëndetësor, familja përballet me një sfidë të dyfishtë.
Nga njëra anë është lufta për jetën dhe shëndetin e fëmijës. Nga ana tjetër janë kostot e larta, procedurat administrative, pasiguria dhe shpesh nevoja për të kërkuar ndihmë publike.
Në shumë raste, trajtimet e nevojshme realizohen jashtë vendit dhe kushtojnë dhjetëra apo qindra mijëra euro. Përballë kësaj situate, familjet detyrohen të organizojnë fushata sensibilizuese, të kërkojnë donacione ose të mbështeten tek solidariteti i qytetarëve.
Shqiptarët kanë treguar vazhdimisht zemërgjerësi dhe humanizëm në raste të tilla. Por e drejta për trajtim nuk mund të mbështetet vetëm tek bamirësia. Ajo duhet të jetë një e drejtë e garantuar nga shteti.
Baza kushtetuese dhe ligjore e nismës
Neni 55 i Kushtetutës së Republikës së Shqipërisë parashikon të drejtën e çdo shtetasi për kujdes shëndetësor nga shteti.
Në mënyrë të veçantë, shteti ka detyrimin të mbrojë fëmijët si kategori që gëzon mbrojtje të posaçme kushtetuese.
Gjithashtu, neni 24 i Konventës për të Drejtat e Fëmijës, e ratifikuar nga Republika e Shqipërisë, detyron shtetin të sigurojë nivelin më të lartë të mundshëm të shërbimeve shëndetësore dhe të garantojë akses në trajtimet e nevojshme për çdo fëmijë.
Megjithatë, deri më sot mungon një mekanizëm i posaçëm ligjor që garanton në mënyrë të qartë dhe të njëtrajtshme financimin e trajtimeve të specializuara kur ato nuk mund të ofrohen nga sistemi publik shqiptar.
Problemet e sistemit aktual
Praktika ka treguar se rastet e trajtimit të specializuar janë trajtuar kryesisht përmes:
* vendimeve individuale administrative;
* fondeve të përgjithshme buxhetore;
* nismave private;
* donacioneve;
* fushatave qytetare.
Kjo situatë ka krijuar:
* pabarazi në akses;
* mungesë transparence;
* vonesa në vendimmarrje;
* pasiguri për familjet;
* vështirësi në sigurimin e financimit.
Kur bëhet fjalë për jetën e një fëmije, çdo ditë vonesë mund të ketë pasoja të rënda. Pikërisht këtu ndërhyn nevoja për një mekanizëm të qartë dhe të detyrueshëm.
Çfarë zgjidhje ofron projektligji?
Projektligji krijon për herë të parë një sistem të institucionalizuar që garanton trajtim të drejtë, transparent dhe të shpejtë për të gjitha familjet.
Ai parashikon:
Krijimin e Komisionit për Trajtimin Shëndetësor të Specializuar (KTSHS)
Komisioni do të funksionojë pranë Ministrisë së Shëndetësisë dhe Mbrojtjes Sociale dhe do të ketë përgjegjësinë për shqyrtimin dhe vlerësimin e kërkesave për financim.
Afate të detyrueshme vendimmarrjeje
Projektligji parashikon:
* deri në 3 ditë për rastet e zakonshme;
* procedurë të përshpejtuar për rastet me rrezik jetik.
Ky është një ndryshim thelbësor, pasi ndihma shtetërore duhet të mbërrijë në kohë.
Zbatimin e parimit të proporcionalitetit
Vendimmarrja do të bazohet në:
* nevojën jetike të fëmijës;
* përfitimin terapeutik;
* mungesën e alternativave në Shqipëri;
* arsyeshmërinë ekonomike.
Kjo garanton përdorimin e drejtë dhe të përgjegjshëm të fondeve publike.
Krijimin e një fondi të posaçëm
Projektligji parashikon krijimin e një Fondi të Veçantë për trajtimet e specializuara.
Ky fond nuk mund të ridestinohet gjatë vitit buxhetor për qëllime të tjera dhe do të jetë i dedikuar vetëm për trajtimin e fëmijëve.
Transparencë dhe llogaridhënie
Parashikohet raportim vjetor në Kuvendin e Republikës së Shqipërisë për:
* numrin e rasteve të trajtuara;
* fondet e përdorura;
* rezultatet e arritura.
E drejta e ankimit
Familjet do të kenë të drejtën e ankimit administrativ dhe më pas të ndjekin rrugën gjyqësore në gjykatat administrative.
Katër objektivat kryesore të nismës
Nisma synon të arrijë katër qëllime themelore:
1. Shkurtimin e afateve që ndihma shtetërore të mbërrijë në kohë
Kur një fëmijë ka nevojë për trajtim urgjent, koha është shpesh faktori vendimtar.
2. Uljen e procedurave dhe burokracive penguese
Familjet kanë nevojë për mbështetje, jo për pengesa administrative.
3. Transparencë të plotë mbi procesin dhe përfituesit
Besimi ndërtohet përmes llogaridhënies dhe transparencës.
4. Fonde të posaçme për rastet urgjente dhe jetike
Asnjë trajtim nuk duhet të vonohet për shkak të mungesës së financimit.
20 mijë firma për të ndryshuar një realitet
Objektivi i kësaj fushate është mbledhja e të paktën 20 mijë firmave nga qytetarët shqiptarë.
Këto firma nuk janë thjesht numra. Ato janë një mesazh i qartë drejtuar institucioneve se qytetarët kërkojnë një sistem më të drejtë, më transparent dhe më njerëzor.
Me mbështetjen e 20 mijë firmëtarëve dhe zërit publik, synohet të ushtrohet presioni i nevojshëm demokratik ndaj ligjvënësve për të krijuar një realitet tjetër për fëmijët shqiptarë.
Një realitet ku asnjë familje të mos mbetet vetëm përballë një diagnoze të rëndë.
Një realitet ku trajtimi të mos varet nga mundësitë ekonomike.
Një realitet ku shëndeti i fëmijëve të jetë prioritet kombëtar.
Një firmë që mund të shpëtojë një jetë
Në këtë 1 Qershor, ndërsa festojmë fëmijët tanë, kemi mundësinë të bëjmë më shumë sesa të japim urime.
Kemi mundësinë të mbështesim një ndryshim konkret.
Kemi mundësinë të kontribuojmë në krijimin e një mekanizmi që mund të shpëtojë jetë.
Sepse çdo fëmijë meriton shansin për t’u kuruar.
Çdo prind meriton sigurinë se shteti do të jetë pranë tij në momentet më të vështira.
Dhe çdo qytetar mund të bëhet pjesë e këtij ndryshimi.
Nëse dëshironi të mbështesni nismën, paraqituni pranë pikës së mbledhjes së firmave në sheshin kryesor pranë Bashkisë së Durrësit, informohuni mbi projektligjin dhe firmosni formularin e mbështetjes. Më pas, ndani informacionin me familjarët, miqtë dhe kolegët tuaj dhe ftojini edhe ata të firmosin.
Mos prisni që dikush tjetër të veprojë në vendin tuaj. Çdo firmë ka vlerë, çdo zë ka peshë dhe çdo qytetar mund të ndihmojë që kjo nismë të arrijë objektivin prej 20 mijë firmash.
Nëse sot vendosim firmën tonë, nesër mund të kemi ndihmuar një fëmijë të marrë trajtimin që i nevojitet për të jetuar, për të ëndërruar dhe për të ndërtuar të ardhmen e tij.
Firmosni sot. Mbështesni nismën. Ndani mesazhin. Sepse një firmë sot, mund të shpëtojë një jetë nesër.
