Last Updated on 30/04/2025 by adminfjala
Një koalicion i fiksuar pas inteligjencës po vë bast ekonominë amerikane mbi inteligjencën artificiale – gjë që do të zhvlerësojë vetë aftësitë që e djathta i fetishizon.
Quinn Slobodian
Një gjë që Donald Trump dhe partnerët e tij në Silicon Valley kanë të përbashkët është fiksimi me IQ-në. Të jesh një “individ me IQ të ulët” është një fyerje standarde në repertorin e presidentit, dhe të jesh me “IQ të lartë” është po ashtu një mënyrë standarde për të lavdëruar të djathtën teknologjike. Megjithatë, në përpjekjen për supremaci amerikane në inteligjencën artificiale – shënuar nga njoftimi i projektit Stargate prej 500 miliardë dollarësh në Shtëpinë e Bardhë dhe një urdhër ekzekutiv për integrimin e AI-së në arsimin publik, që nga kopshti – fshihet një ironi: nëse realizohet vizioni i tyre për të ardhmen ekonomike, IQ-ja, në kuptimin që ata e vlerësojnë, do të humbasë kuptimin e saj.
Testimi i IQ-së lindi në një kohë kur SHBA dhe vendet e tjera të industrializuara ishin të shqetësuara për shëndetin e popullatës së tyre. Fushatat e rekrutimit për Luftën e Dytë të Boerëve në Britani dhe më pas për Luftën e Parë Botërore, treguan se gjeneratat e reja ishin më të pafuqishme se ato të mëparshmet. Puna industriale dukej se po shkaktonte një proces degjenerimi, me një fund të frikshëm që ngjasonte me Morlokët në novelën klasike të H.G. Wells, Makina e Kohës. Testet e inteligjencës ishin një mënyrë për të shpëtuar “diamantet nga dheu”, duke zgjedhur një klasë të re oficerësh – dhe më vonë një elitë të re – për të udhëhequr shoqërinë masive drejt një të ardhmeje më të ndritur.
Në kohën kur prodhimi industrial sundonte në SHBA, IQ-ja vlerësohej si një mjet për të matur rezultatet arsimore, por vetëm me shfaqjen e ekonomisë së informacionit në vitet 1980 dhe 1990 punëtorët e njohurive u bënë padyshim pararendësit e prosperitetit të ardhshëm. Nuk është rastësi që në vitet 1990 filloi të përmendej shumë IQ-ja, fillimisht përmes librit famëkeq të Charles Murray dhe Richard Herrnstein, The Bell Curve (Kurba e Ziles), i cili pretendonte ekzistencën e diferencave të pakapërcyeshme të IQ-së midis grupeve racore, dhe së dyti, në mënyrë më të butë, përmes programeve për fëmijë të talentuar që përzgjidhnin nxënësit më të zgjuar nga shkollat publike për t’i futur në programe të përshpejtuara verore.
Një prej këtyre personave ishte Curtis Yarvin, inxhinieri i mesom i softuerit dhe teoricieni amator politik, i cili është bërë i njohur për filozofinë e tij teknomonarkiste dhe është cituar pozitivisht nga nënpresidenti aktual i SHBA-së, JD Vance. I ri, Yarvin ishte pjesë e Qendrës për Rininë e Talentuar të Julian Stanley. Që nga fillimi i viteve 2000 e deri sot, ai ka qenë një mbrojtës i palëkundur i rëndësisë së IQ-së si një matës i vlerës njerëzore. Në fund të viteve 2000, si përfaqësues i asaj që u quajt Iluminizmi i Errët ose neo-reaksioni, ai sugjeronte që testet e IQ-së të përdoren për të skualifikuar votuesit në Afrikën e Jugut pas-aparteidit.
Fiksimi i Yarvinit me IQ-në ishte një zhvillim organik i nënbotës intelektuale të Silicon Valley. Njerëzit që manipulonin simbole dhe shkruanin kod gjithë ditën, natyrisht që i jepnin rëndësi të veçantë “inteligjencës së përgjithshme” që matet nga IQ-ja, një afërsi e mendjes njerëzore me kompjuterët në logjikë, memorie dhe shpejtësi përpunimi.
Fiksimi me IQ-në kishte një histori në Silicon Valley: një nga pionierët që mbështeste masa eugjenike për të rritur IQ-në ishte William Shockley, shpikësi i transistorit, i cili propozonte që njerëzit me IQ nën mesataren 100 të paguheshin 1,000 dollarë për çdo pikë për të sterilizuar veten. Në vitin 2014, miliarderi amerikan i teknologjisë Peter Thiel tha se problemi me Partinë Republikane ishte se shumë nga liderët e saj kishin “IQ më të ulët” krahasuar me ata të Partisë Demokratike. IQ-ja ishte gjithashtu një temë e zakonshme diskutimi në blogun popullor Slate Star Codex dhe në komunitetin e ashtuquajtur “racionalist”.
Të gjitha këto mund të kishin mbetur si një shenjë e çuditshme e forumeve të San Francisco Bay Area, po të mos ishte për aleancën e fundit midis botës së teknologjisë së djathtë dhe partisë qeverisëse në Uashington DC. Ideja se inteligjenca është e lindur dhe e pandryshueshme nga ndërhyrjet e hershme shtetërore – se IQ-ja është e rëndësishme dhe reale – na afron më shumë me atë që Murray dhe Herrnstein mbronin në vitet 1990 në The Bell Curve, atë që ata e quanin “jetesa me pabarazi”.
Departamenti Amerikan i Arsimit u krijua në vitin 1980 mbi një parim të kundërt me atë të The Bell Curve. Ai punonte mbi besimin se ndërhyrjet e hershme janë thelbësore për zhvillimin e trurit dhe se matja e rezultateve ishte e domosdoshme për të përmirësuar këto ndërhyrje, në mënyrë që arsimi të prodhonte rezultate më të barabarta në të gjithë SHBA-në. Ky departament është duke u shkatërruar nga “Departamenti i Efiçencës së Qeverisë” i Elon Musk-ut, me Linda McMahon, ish-drejtuesja e World Wrestling Entertainment, që premton ta çojë deri në fund këtë detyrë. Musk, si Trumpi, i referohet shpesh IQ-së si një numër domethënës. Nëse beson se ajo është e lindur, atëherë edhe ti do të dëshiroje të shkatërroje Departamentin e Arsimit dhe të ndaloje përpjekjet për krijimin e rezultateve të standardizuara.
Janë bërë përpjekje për të karakterizuar ideologjinë që lidh sipërmarrësit e teknologjisë së bregut perëndimor me tajkunët dhe konservatorët e veriut dhe mesperëndimit të SHBA-së, të bashkuar në koalicionin MAGA. Një mënyrë për ta parë këtë është si një rikthim te natyra, një arratisje drejt besimit në të vërteta të pamëshirshme mbi inteligjencën, gjininë dhe racën, përballë një bote në ndryshim.
Por ja ku qëndron ironia: i njëjti koalicion ka vënë bast të ardhmen e ekonomisë amerikane mbi zhvillimet e jashtëzakonshme në inteligjencën artificiale. Deri tani, AI gjeneruese është kryesisht një mjet për të automatizuar shumë nga ato punë të bardha që dikur ishin zemra e ekonomisë së njohurive. ChatGPT, sipas mbështetësve të tij, mund të kodojë më mirë se një diplomant i informatikës në Stanford. Mund të përgatisë prezantime, të marrë shënime dhe të hartojë pika diskutimi më shpejt se çdo produkt i një kolegji elitar të arteve liberale. Mund të zbulojë struktura proteinash më shpejt se çdo rekrut nga MIT. Arsyeja për t’i kushtuar vëmendje IQ-së ka qenë se, pavarësisht padrejtësive, ajo ishte një biletë për në ashensorin e mobilitetit social dhe meritokracisë të lidhur me punët në financë, teknologji, reklamë dhe madje edhe në shërbimin publik apo arsimin e lartë. Nëse këto punë shuhen, atëherë edhe vetë kuptimi i kujdesit për IQ-në shuhet.
Siç ka thënë vetë Musk, “ne jemi të gjithë jashtëzakonisht budallenj” krahasuar me “superinteligjencën dixhitale” që ai po ndihmon për të ndërtuar përmes iniciativave si modeli i tij në xAI, që së fundmi bleu platformën sociale X. Kapitalisti sipërmarrës i Silicon Valley, Marc Andreessen, ka shkruar se softueri po e ha botën. Nëse parashikimet e tyre janë të sakta, atëherë do të hajë edhe IQ-në e shtrenjtë të së djathtës.