Last Updated on 15/08/2025 by adminfjala
Ne kemi nevojë për zgjidhje të përditshme si “bankat e freskisë” dhe hapësira të mbuluara, si dhe politika serioze për emetimet. Qeveria duhet të veprojë.
María Ramírez*
Rritur në Madrid, i nxehti i fortë veror nuk ishte asgjë e pazakontë. Shpejt mësova gjithmonë të kaloja në anën e rrugës me hije dhe të mos zija kurrë diellin në orën 3 pasdite. Por si fëmijë në fillim të viteve 1980, nuk ndihesha kurrë i trullosur pasi të kaloja disa minuta jashtë, as nuk më ishte e vështirë të studioja ose të flija në shtëpi për shkak të vapës. Atëherë, ajri i kondicionuar ishte një luks i rrallë, diçka që vetëm amerikanët e kishin. Por ia dilnim: ventilatori me ndalesa në Ford Fiesta-n e nënës time mjaftonte për të na mbajtur rehat gjatë arratisjeve të pushimeve nga kryeqyteti.
Ajo që po ndodh në Spanjë tani shkon shumë përtej shqetësimit. Më shumë se 1,500 vdekje këtë verë lidhen tashmë me valët e të nxehtit. Punonjës të sektorit publik po shemben nga goditja e të nxehtit në rrugët e qyteteve tona. Komunitete të tëra në periferi të Madridit janë shkatërruar nga zjarret. Të hënën, 198 stacione meteorologjike regjistruan temperatura prej 40°C ose më të larta. Pas një korriku rekord, 20 ditët e para të gushtit ka gjasa të jenë më të nxehtat e regjistruara ndonjëherë. Së bashku me krizën e strehimit, kriza klimatike është problemi më i dukshëm dhe më i vazhdueshëm i Spanjës: çdo verë na e kujton këtë. Nuk mund ta injorosh, as të shpëtosh prej saj; atëherë pse politikanët tanë ende hezitojnë të përballen me emergjencën klimatike?
Lufta kundër ngrohjes globale është një sfidë botërore, por mbrojtja e popullsisë nga pasojat – duke pasur parasysh që Evropa po ngrohet më shpejt se kontinentet e tjera – duhet të jetë gjithashtu një prioritet kombëtar dhe lokal. Brenda Spanjës, kriza klimatike shpesh shfrytëzohet si justifikim për grindje të cekëta partiake. Popullsia e gjerë ka pasur për vite një konsensus të gjërë, por krahasojeni këtë me politikanët, për të cilët çështja është bërë gjithnjë e më partizane, me të djathtën dhe të majtën që luftojnë për politika simbolike mbi makinat dhe biçikletat.
Edhe qeveria e koalicionit të qendrës së majtë, e udhëhequr nga Partia Socialiste e Punëtorëve të Spanjës (PSOE) e Pedro Sánchez, ka ndërmarrë vetëm hapa modestë për të ulur emetimet nga industria dhe transporti. Ashtu si në çështje të tjera, socialistët nxitojnë t’u tregojnë me gisht qeverive rajonale dhe lokale të drejtuara nga Partia Popullore (PP) konservatore, të mbështetur në disa raste nga e djathta ekstreme Vox, e cila ka përhapur gënjeshtra dhe teori konspirative për krizën klimatike.
Është e vërtetë që qeveritë rajonale dhe lokale të Spanjës, të fuqishme dhe me financa të mira, mbajnë gjithashtu përgjegjësi të madhe: për të mbrojtur më të pambrojturit nga i nxehti ekstrem, për të përshtatur hapësirat publike, për të mbjellë pemë dhe për të siguruar hije dhe burime uji. Një domosdoshmëri urgjente është krijimi i “bankave të freskisë”, sidomos për ata që jetojnë në banesa të mbipopulluara e të mbinxehura, personat me probleme shëndetësore, fëmijët shumë të vegjël dhe të moshuarit. Valencia ka një rrjet të këtyre strehave klimatike, ndërsa Barcelona ka hartuar qindra hapësira publike ku njerëzit mund të shpëtojnë nga vapa, nga bibliotekat tek muzetë.
Por shumë qeveri lokale ende nuk po ofrojnë ndihmën e nevojshme. Madridi është ndër shkelësit më të mëdhenj. Qendrat publike të ftohjes pothuajse nuk ekzistojnë dhe qendrat tregtare mbeten strehimi më i zakonshëm. Qeveritë konservatore rajonale dhe lokale të kryeqytetit kanë qenë pasive ose madje armiqësore ndaj kërkesave publike për të ulur nivelet e rrezikshme të nxehtësisë në lagjet me pak gjelbërim dhe shumë makina. Kur bashkia e Madridit shpenzon para, shpesh e humb thelbin: shembulli më absurd është sheshi Puerta del Sol, i cili pas muajsh punimesh ende ndihet si një tigan betoni gjatë verës. Vetëm pas protestave, bashkia instaloi disa mbulesa të dobëta, me një kosto prej 1,5 milionë eurosh.
Për ata madrilenë që kanë mundësi, mënyra tradicionale për ta bërë gushtin të durueshëm ka qenë ikja nga qyteti drejt bregdetit. Kujtimet e fëmijërisë sime për verë më të freskëta tek gjyshërit në veri të Spanjës tani duken shumë të largëta. Veriu ende gëzon net të freskëta dhe pak shi në verë, por valët e të nxehtit janë bërë më të shpeshta edhe atje. Ndryshimi është i shpejtë dhe i dukshëm, madje edhe në jetën e përditshme.
Këtë vit në vendin Bask, noti në plazh është ndaluar disa herë për shkak të pranisë së “portuguese man o’war”, një krijesë që ngjan me një kandil deti, por është shumë më toksike dhe e rrezikshme. Dikur e kufizuar në ujërat më të ngrohta të Atlantikut, ajo ka filluar të shfaqet këtu vetëm vitet e fundit. Gjatë një shëtitjeje të fundit përgjatë plazhit të San Sebastián-it, pashë dhjetëra prej tyre, për fat të mirë të vogla, secila e rrethuar me rërë për të paralajmëruar kalimtarët. Më shumë burime mjekësore dhe vëzhgim po i kushtohen tani kësaj kërcënimi të ri – një shembull tjetër i përshtatjeve të vogla të përditshme që duhet të bëjmë.
Pasojat më dramatike të krizës klimatike bëjnë tituj në mbarë botën: vdekjet tragjike të punëtorëve në punë të rrezikshme, duke mbledhur fruta apo pastruar rrugë, dhe zjarret që marrin jetë njerëzish, shkatërrojnë shtëpi dhe madje edhe një vend minierash të epokës romake – tani një sit i djegur i trashëgimisë botërore të UNESCO-s. Por në gjithë Spanjën, shenjat janë kudo: të mbjella të shkatërruara nga breshëri, trena të shpejtësisë së lartë të ndërprerë dhe lagje që përvëlohen nga vapa.
Kjo është realiteti i ri me të cilin po jetojmë. Është bërë një element i rregullt në kalendarët tanë. Një koleg gazetar vuri re më herët këtë vit se ngjarja më e rëndësishme klimatike vjetore për median nuk është COP-i, por vera. Ishte shkurt në hemisferën veriore dhe ai po përgatitej tashmë për mbulimin e përvitshëm të valëve të të nxehtit. Redaksia ime në Madrid bën të njëjtën gjë, me të dhëna dhe analiza gjithnjë e më të sofistikuara.
Pyetja zhgënjyese është pse politikanët tanë ende e shmangin këtë realitet, sikur të ishte thjesht një bezdi. Sa rekorde të thyera dhe sa vdekje nga vala e të nxehtit do të duhen për ta ndryshuar këtë?
*María Ramírez është gazetare d e elDiario.es, një media lajmesh në Spanjë/ Përgatiti për botim: L.Veizi