17 nëntor 1887 – U lind në Kennington, Surrey, Bërnard Montgomëri
Nga Leonard Veizi
Një fitore ka një mijë baballarë, ndërsa humbja mbetet jetime. Pak figura e mishërojnë këtë të vërtetë aq qartë sa Bërnard Montgomëri, gjenerali britanik që ndryshoi rrjedhën e Luftës së Dytë Botërore, por që nuk e gëzoi sa duhej lavdinë që meritonte. Ai fitoi betejat që përcaktuan fatin e kontinentit, por historia, me reflektorët e saj të padurueshëm, i orientoi ato drejt të tjerëve…
…Imagjinoni të jeni arkitekti i një kthese historike – siç ishte fitorja legjendare në El Alamein – kur ushtria britanike ringriti kokën dhe morali i aleatëve u shndërrua nga plogështia në vendosmëri. Bërnard Montgomëri – me nofkën “Monti” – i lindur më 17 nëntor 1887, ishte pikërisht ai njeri: disiplinuesi i hekurt, strategu i ftohtë, komandanti që ndali “Dhelprën e Shkretëtirës”, Ervin Romël, dhe i dha fund mitit të pamposhtshmërisë naziste në Afrikën e Veriut.
Në Normandi dhe gjatë operacioneve të tjera kyçe në Evropën Veriore, planifikimi i tij ishte gurthemel. Por ndërsa ai hartonte strategjitë që shtynin luftën drejt fitores, sytë e botës shpesh u ndalën tek aleatët amerikanë – falë një mekanizmi mediatik të fuqishëm që ndërtonte heronj dhe i mbronte ata me zell. Figura të tilla si Dvajt Ajsënhauer dhe Xhorxh Patën u bënë emra të njohur menjëherë nga publiku, ndërsa Monti, i rreptë, i drejtpërdrejtë dhe aspak diplomatik, mbeti më shpesh në prapavijë.
Nën komandën e Ajsënhauer, Montgomëri rishikoi planin për Operacionin “Overlord” – emri i koduar i Pushtimit të Normandisë – dhe rekomandoi zgjerimin e madhësisë së forcës pushtuese dhe të zonës së zbarkimit. Ajsënhauer miratoi planin e zgjerimit, me emrin e koduar “Neptun”, dhe Montgomëri komandoi të gjitha forcat tokësore në fazat fillestare të pushtimit, që nisi në Ditën-D, më 6 qershor 1944.
Duke filluar nga 1 gushti, grupi i tij i 21-të përbëhej nga Ushtria e Dytë Britanike e Majls Dempzi dhe Ushtria e Parë Kanadeze e Henri Krerar. I promovuar në gradën e Marshallit të Fushës – Field Marshal, – Montgomëri e udhëhoqi grupin drejt fitores në të gjithë Francën veriore, Belgjikën, Holandën dhe Gjermaninë veriore, duke pranuar dorëzimin e ushtrive gjermane më 4 maj 1945, në Lüneburg Heath.
Nuk ishte mungesa e fitores ajo që e pengoi; ishte mungesa e vëmendjes. Montgomëri fitoi betejat vendimtare, por humbi luftën e propagandës. Ai nuk i fshihte kritikat, shpesh u kundërvihej hapur amerikanëve, dhe kjo ia ktheu shumë reflektorë nga vetja – duke forcuar narrativën se heronjtë duhej të ishin të tjerë.
Megjithatë, faktet janë të qarta: ai mbetet një nga komandantët më të suksesshëm të Luftës së Dytë Botërore. Luftën ai e pa si shkencë – me durim, llogaritje dhe disiplinë – e jo si garë për lavdi personale. Pikërisht kjo qasje e bëri të fuqishëm në fushë, por të padukshëm në podium.
Sot, Bërnard Montgomëri vlerësohet si njeriu që udhëhoqi fitoren në një prej momenteve më të errëta të Britanisë. Historia mund t’i ketë dhënë shpesh reflektorin gjeneralëve të tjerë, por gjurmët e gjakut, strategjisë dhe këmbënguljes së Montit mbeten të pashlyeshme në themelet e fitores aleate. Ai është gjenerali që e fitoi luftën – edhe kur bota vendosi t’ua jepte meritën të tjerëve.