Shumë njerëz përballen çdo ditë me skenarë negativë që i krijojnë në mendje, edhe kur nuk ka arsye reale për t’u shqetësuar. Ky fenomen është më i zakonshëm sesa mendohet dhe psikologët e lidhin me mekanizma mbrojtës që truri ka zhvilluar prej mijëra vitesh. Në thelb, truri është programuar të identifikojë rrezikun më shpejt se çdo emocion tjetër, duke na bërë të imagjinojmë situata të pakëndshme për t’u përgatitur ndaj tyre.
Sipas specialistëve të shëndetit mendor, ky proces quhet “bias negativ”. Truri mban mend dhe i jep më shumë rëndësi situatave negative, sepse historikisht ato kanë qenë të lidhura me mbijetesën. Edhe sot, pavarësisht mungesës së rreziqeve fizike, ky mekanizëm shfaqet përmes skenarëve të panevojshëm që shpesh na krijojnë stres, ankth apo pasiguri.
Ekspertët theksojnë se këto skenarë shpesh shfaqen në momente të qeta, si në mbrëmje ose para gjumit, sepse truri ka më shumë kohë të përpunojë informacionet. Kjo është arsyeja pse mendja nis të analizojë çdo detaj të ditës, duke krijuar situata të ekzagjeruara që rrisin tensionin emocional. Në shumë raste, këto skenarë nuk lidhen me realitetin, por me frikëra të brendshme, dyshime personale apo përvoja të mëparshme.
Megjithatë, psikologët theksojnë se ekzistojnë mënyra të thjeshta për t’i menaxhuar këto mendime. Një prej tyre është “rikthimi në të tashmen”, ku personi përqendrohet te frymëmarrja, ndjesitë trupore apo një aktivitet praktik, për të ndërprerë ciklin e skenarëve negativë. Një tjetër teknikë efikase është riformulimi i mendimit, duke e kthyer pyetjen nga “çfarë mund të shkojë keq?” në “çfarë ka shkuar mirë deri tani?”.
Specialistët sugjerojnë se ndërtimi i një rregulli të vogël ditor, si shënimi i momenteve pozitive, ul ndjeshëm prirjen e trurit për të fokusuar tek negativiteti. Kjo ndihmon në rikthimin e ekuilibrit emocional dhe e bën mendjen më të aftë të përballojë sfidat e përditshme.
Fenomeni i skenarëve negativë nuk është shenjë dobësie, por një mekanizëm natyror i njeriut. Megjithatë, të kuptuarit e tij ndihmon secilin të ndërtojë një marrëdhënie më të shëndetshme me mendimet dhe emocionet, duke e bërë të përditshmen më të lehtë dhe më të qetë./ K.M