Përgatiti: Leonard Veizi
Kur flamuri u ngrit në Vlorë më 28 Nëntor 1912, Shqipëria fitoi shpirtin. Por për të garantuar që ky shpirt të mos shuhej në lindje, vetëm pak ditë më vonë ajo mori edhe muskulin.
Më 4 dhjetor 1912, pak pas shpalljes së Pavarësisë, u hodh një hap jetik për mbijetesën e shtetit të sapolindur: u themelua Ushtria Shqiptare, bashkë me Ministrinë e Luftës.
Ky nuk ishte një akt formal apo burokratik i shtyrë për kohë më të qeta, por një veprim urgjent mbrojtës. Shqipëria e asaj kohe ndodhej nën zjarrin e një realiteti brutal — pushtimet e fqinjëve dhe kërcënimin e copëtimit.
Një shtet i rrethuar
Në dhjetorin e vitit 1912, Shqipëria ishte de facto në luftë. Ushtritë e Lidhjes Ballkanike – Serbia, Mali i Zi, Greqia dhe Bullgaria – që sapo kishin mposhtur Perandorinë Osmane, kishin shkelur thellë në trojet shqiptare me synimin e qartë për t’i aneksuar ato.
Ndërkohë, në veri dhe në jug, qytetet shqiptare po binin njëra pas tjetrës nën kontrollin e ushtrive të huaja. Në këto kushte, nevoja për një ushtri kombëtare ishte çështje jetë a vdekjeje për shtetin që sapo kishte lindur.
Gjeneral Dërralla, në krye të forcës shqiptare
Në krye të kësaj përpjekjeje u vendos Gjeneral Mehmet Pashë Dërralla, një oficer me përvojë në ushtrinë osmane, që pranoi menjëherë detyrën e vështirë për të ngritur nga hiçi një forcë kombëtare.
Ai kishte përballë mungesën totale të infrastrukturës ushtarake: pa uniforma, pa fonde, pa depo armësh dhe me një territor ende të paqëndrueshëm politikisht.
Megjithatë, qëllimi ishte i madh: të krijohej një strukturë e cila, sado e vogël, të dëshmonte ekzistencën e një shteti me vullnet politik dhe aftësi për vetëmbrojtje.
Një ushtri që lind nga domosdoshmëria
Krijimi i ushtrisë shqiptare në atë kohë kishte tre misione kryesore:
-Të shprehte vullnetin politik të një shteti që nuk pranon të zhduket.
-Të ruante rendin e brendshëm, në një kohë kur vendi përballej me kaos, rebelime dhe mungesë të autoritetit qendror.
-Të shërbente si argument diplomatik në arenën ndërkombëtare, veçanërisht në Konferencën e Ambasadorëve në Londër, ku po vendosej fati i kufijve të Shqipërisë.
Në sytë e diplomacisë europiane, fakti që shqiptarët kishin ushtri dhe strukturë shtetërore ishte provë e aftësisë për vetëqeverisje – një element kyç për pranimin e shtetit të ri në hartën politike të kontinentit.
Trashëgimia e 4 Dhjetorit
Data 4 Dhjetor 1912 mbetet një gur themeli në historinë kombëtare.
Ajo shënon ditën kur shqiptarët morën në dorë fatet e veta, duke ndërtuar jo vetëm një simbol të pavarësisë politike, por edhe një instrument të mbijetesës kombëtare.
Ushtria Shqiptare lindi jo si një luks i një shteti të qetë, por si domosdoshmëri ekzistenciale për të mbrojtur lirinë, integritetin dhe dinjitetin e një populli që refuzoi të shuhej nën hijen e perandorive dhe lakminë e fqinjëve.
Nga atëherë deri sot
Një shekull më pas, data e themelimit të Ushtrisë Shqiptare nuk është vetëm kujtesë historike.
Ajo mbetet një metaforë e mbijetesës kombëtare – e aftësisë për të ngritur strukturë, disiplinë dhe qëndresë në momentet më të errëta.
Në çdo epokë, forca e një shteti nuk matet vetëm me armët që zotëron, por me vullnetin për të qëndruar. Dhe ky vullnet, që nisi më 4 dhjetor 1912, është ende gjallë në çdo uniformë që mban flamurin në krah.