Last Updated on 06/02/2026 by Kesjana
Nëse Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe Rusia nuk arrijnë një marrëveshje të re për armët bërthamore, njerëzimi mund të rikthehet në një periudhë të ngjashme me epokën e Luftës së Ftohtë, ku kërcënimi bërthamor mbante botën në tension. Kjo është ideja kyçe që artikulli i sotëm nis të trajtojë, duke analizuar rolin e marrëveshjeve ndërkombëtare për armët bërthamore.
Në dekadat e fundit, marrëveshjet e kontrollit të armëve bërthamore ndërmjet Moskës dhe Uashingtonit luajtën një rol kyç për të kufizuar arsenalet e tyre dhe për të ulur rrezikun e ndërhyrjeve bërthamore aksidentale apo të qëllimshme.
Në vitet e fundit, New START — marrëveshja më e fundit dhe më e rëndësishme e tillë — ka qenë një shtyllë e këtij sistemi kontrolli. Nën këtë traktat, dy fuqitë më të mëdha bërthamore i kufizonin arsenalet e tyre strategjike në një nivel të caktuar dhe pranonin inspektime reciproke për të garantuar zbatimin e rregullave.
Por New START skadoi më 5 shkurt 2026, pa një marrëveshje të re që e zëvendëson ose zgjat atë. Kjo skadencë ishte një moment kyç sepse, për herë të parë në dekada, nuk ka më një kufizim ligjor të detyrueshëm ndërmjet SHBA dhe Rusisë për numrin e armëve strategjike bërthamore që secila palë mund të mbajë.
Historikisht, bota ka kaluar nga periudha të rrezikshme pa kontrolle bërthamore — si gjatë viteve të Luftës së Ftohtë — në epoka më të qëndrueshme kur marrëveshjet SALT, START dhe pastaj New START ndaluan përshkallëzime të pakontrolluara.
Sipas analizës, edhe pse kufizimet e New START-it ishin më të ulëta sot se në periudhat e mëparshme (p.sh. limit për 1,550 kokë bërthamore të vendosura për secilën palë), ato ishin thelbësore për stabilitetin strategjik dhe për zvogëlimin e rrezikut të gabimeve të madhdimensionuara.
Ekspertë të politikave ndërkombëtare, përfshirë analistë amerikanë, paralajmërojnë se mosarritja e një traktati të ri apo të paktën një marrëveshjeje për të ruajtur kufizimet ekzistuese mund të çojë në një kapërcim drejt një gare të re bërthamore — me pasojat e rrezikshme që dihen nga historia. /kb