Rajan Menon
Pas katër vitesh lufte të përgjakshme, konflikti në Ukrainë mund të jetë duke u shndërruar në goditjen më të madhe për Vladimir Putin. Një ekonomi e goditur rëndë, numër i madh viktimash dhe fitime minimale territoriale – nuk është çudi që edhe mbështetësit më të fortë të tij po shfaqin shenja shqetësimi.
Më 9 maj, Rusia zhvilloi paradën e saj të përvitshme të Ditës së Fitores për të nderuar sakrificat e ushtarëve dhe civilëve në Luftën e Dytë Botërore kundër Gjermanisë naziste. Por kur presidenti Vladimir Putin urdhëroi pushtimin e Ukrainës më 24 shkurt 2022, ai nuk e kishte parashikuar një luftë që do të zgjaste më shumë se përballja epike e Ushtrisë së Kuqe me Wehrmacht-in. Megjithatë, lufta e tij vazhdon. Dhe më keq, ajo po dështon dhe po rrezikon vetë pushtetin e tij.
Pavarësisht deklaratave të Putinit për përparime në të gjitha frontet, edhe blogerë ushtarakë pro-luftës po kritikojnë keqmenaxhimin e ushtrisë. Disa prej tyre thonë se momenti strategjik po anon nga Ukraina, dhe të paktën një paralajmëron se Rusia mund të humbasë. Me frontin e bllokuar, rreth 1.3 milion ushtarë rusë të vrarë ose të plagosur, dhe presionin ekonomik në rritje mbi qytetarët, lufta që Putini mendonte se do të ishte arritja e tij më e madhe mund të kthehet në rrënimin e tij.
Për rusët, lufta dikur ishte diçka që ndodhte “atje”. Tani ajo po ndodh brenda vetë Rusisë. Dronët dhe raketat ukrainase godasin rregullisht objektiva thellë në territorin rus – shpesh mbi 1.000 milje nga kufiri. Objektivat përfshijnë Moskën, Jekaterinburgun, Çeljabinskun, Permin, Rostov-mbi-Don, Jarosllavlin, Murmanskun, si dhe portet e naftës në Detin Baltik, Primorsk dhe Ust-Luga. Rafineritë në Tuapse dhe Jarosllavl janë përfshirë disa herë nga zjarret. Sulmet me dronë kanë shkaktuar gjithashtu mbyllje aeroportesh dhe vonesa fluturimesh në të gjithë Rusinë.
Sulmet e vazhdueshme të Ukrainës me dronë detyruan Putinin të kufizonte paradën ushtarake të së shtunës. Në një bisedë telefonike me Donald Trump më 29 prill, ai hodhi idenë e një armëpushimi tre-ditor nga 9 maji për të shmangur një goditje të mundshme në Sheshin e Kuq. Presidenti i Ukrainës, Volodimir Zelenski, e pranoi më vonë propozimin me kërkesë të Trumpit, veçanërisht për shkak të një shkëmbimi të të burgosurve, por nuk e shmangu plotësisht sikletin e Putinit: dekreti i armëpushimit ukrainas përjashtonte Sheshin e Kuq, por jo pjesën tjetër të Rusisë.
Lufta ka goditur rëndë edhe ekonominë ruse. Nevoja e madhe e ushtrisë dhe industrisë ushtarake për fuqi punëtore ka krijuar mungesë të theksuar të saj. Kjo ka sjellë papunësi të ulët (2.2% në mars), por edhe ngadalësim të rritjes ekonomike, rritje të inflacionit dhe presion mbi bizneset e vogla. Sipas Dhomës Ruse të Tregtisë dhe Industrisë, gati dy të tretat e bizneseve të vogla nuk patën fitim në tremujorin e parë të këtij viti. Rritja ekonomike ra nga 4.9% në 2024 në 1% në 2025, dhe pritet të mbetet në këtë nivel edhe këtë vit. Ndërkohë, në fillim të 2026-ës, ekonomia ka shënuar rënie prej 0.3%.
Në front, situata nuk është më e mirë. Përparimet e ushtrisë ruse këtë vit kanë qenë minimale, pjesërisht për shkak se lufta me dronë e Ukrainës ka transformuar fushën e betejës. Komandantët rusë prej dy vitesh kanë vështirësi të përqendrojnë forca të mëdha të blinduara, pasi dronët ukrainas zbulojnë menjëherë çdo grumbullim trupash dhe pajisjesh.
Rusia ka kaluar në taktika me grupe të vogla infiltrimi, por edhe këto goditen rëndë nga dronët, duke e bërë të vështirë çdo përparim të madh. Vitin e kaluar, Rusia fitoi vetëm 0.8% të territorit ukrainas me më shumë se 400.000 viktima, përfshirë 200.000 të vrarë. Në prill, për herë të parë që nga vjeshta e 2023-ës, Rusia humbi më shumë territor sesa fitoi.
Ukraina gjithashtu ka pësuar humbje të mëdha – të paktën 300.000 ushtarë dhe deri në mbi 500.000 sipas disa vlerësimeve, si dhe dhjetëra mijëra civilë – por përmasat e humbjeve ruse janë veçanërisht tronditëse.
Këto humbje lidhen me zhvillimin e shpejtë të industrisë së dronëve në Ukrainë, përfshirë modele gjithnjë e më të vështira për t’u neutralizuar. Nga dronët FPV te modelet me fibra optike dhe ato të asistuara nga inteligjenca artificiale, Ukraina ka rritur ndjeshëm efektivitetin e sulmeve dhe ka ulur humbjet e veta.
Shenjat e shqetësimit brenda Kremlinit janë gjithnjë e më të dukshme. Siguria e Putinit është shtuar, lëvizjet e tij janë kufizuar, dhe kontrolli mbi mediat sociale është forcuar ndjeshëm. Ndërkohë, edhe figura të njohura pro-qeveritare kanë filluar të paralajmërojnë për rrezikun e destabilizimit të brendshëm, duke përmendur madje edhe precedentët historikë të vitit 1917.
Edhe pse fati i Putinit nuk është i përcaktuar, lufta e tij po lëkundet dhe shenjat e pakënaqësisë në majë të pushtetit janë të shumta për t’u injoruar. Parada e Ditës së Fitores, që duhej të simbolizonte lavdinë ushtarake ruse, mund të kujtohet në të ardhmen si fillimi i fundit të ambicieve të tij ushtarake.
Burimi: theguardian.com/ Përgatiti për botim: L.Veizi