BBC World, në një raport mbi varfërinë dhe papunësinë në provincën Ghor, ka shkruar se familjet afgane, të dëshpëruara, po i drejtohen zgjedhjeve të tmerrshme, siç është shitja e fëmijëve të tyre, për të mbuluar kostot themelore të jetesës.
Në Afganistanin perëndimor, në provincën Ghor, dëshpërimi ka marrë një fytyrë mizore. Është fytyra e baballarëve që zgjohen para agimit, qëndrojnë në sheshe prej dheu duke pritur një pagë ditore prej disa afganësh (red. monedhën afgane) dhe kthehen në shtëpi duarbosh. Është fytyra e fëmijëve që lypin bukë dhe e nënave që ziejnë ujë të thjeshtë për të larguar urinë.
Situata u përkeqësua nga ulja dramatike e ndihmës humanitare ndërkombëtare pasi talebanët u rikthyen në pushtet në vitin 2021. Kufizimet që ata vendosën mbi gratë – ndalim për arsim, punë dhe pjesëmarrje në shumë OJQ – bënë që disa donatorë ndërkombëtarë të shkurtonin fondet për vendin.
Sipas OKB-së, tre nga katër afganë tani nuk janë në gjendje të përmbushin nevojat themelore, siç është ushqimi i duhur.
Shitja e vajzave që pjesa tjetër e familjes të mund të hajë
Në kryeqytetin e provincës, Chaghcharan, qindra burra mblidhen çdo ditë në “tregjet e punës” të improvizuara. Pak prej tyre gjejnë punë. Shumica kthehen në familjet e tyre pa as nevojat minimale të një buke. Njëri prej tyre, 45-vjeçari Juma Khan, përshkruan se ka gjetur punë vetëm për tre ditë në gjashtë javë. Fëmijët e tij shkuan në shtrat të uritur për tre netë rresht.
Saeed Ahmad, një banor i provincës, ishte i dëshpëruar kur vajza e tij 5-vjeçare, Saika, u diagnostikua me apendicit dhe një cist në mëlçi. Pa para për trajtimin dhe operacionin e saj, ai u detyrua ta “shiste” atë te një i afërm për 200,000 afganë (rreth 3,200 dollarë).
“Nuk kisha para për shpenzimet mjekësore. Kështu që e shita vajzën time”, i tha ai BBC-së. Operacioni ishte i suksesshëm, por marrëveshja përcakton që i afërmi do të paguajë shumën e mbetur gjatë një periudhe prej pesë vitesh. Babai e shpjegoi bilancin makabër: “Nëse do ta kisha marrë të gjithë shumën menjëherë, do ta kishin hequr nga unë. Nëse do t’i kisha pasur paratë, nuk do ta kisha marrë kurrë këtë vendim, por mendova: ‘Po sikur të vdesë pa operacion?’ Në këtë mënyrë, të paktën do të jetojë.”
“Nëse shes një vajzë, do të jem në gjendje t’i ushqej fëmijët e tjerë për katër vjet.”
Abdul Rashid Azimi, një baba tjetër nga Ghor, mban në krahë vajzat e tij binjake 7-vjeçare, Rukia dhe Rohila (ose Razia), dhe qan me dënesë para kamerave. Ai thotë se është gati të shesë njërën prej tyre.
“Fëmijët e mi shkuan në shtrat të uritur për tre netë rresht. Gruaja ime po qante, fëmijët e mi po qanin. Më është dashur t’i lutem një fqinji për pak para për të blerë miell,” përshkruan ai.
“Kthehem në shtëpi nga puna me buzë të thata, e uritur, e etur, e hutuar. Fëmijët e mi vijnë tek unë dhe thonë: ‘Babi, na jep pak bukë.’ Por çfarë mund të jap unë? Ku është puna? Jam i varfër, në borxhe dhe i pafuqishëm. Nëse shes një vajzë, do të jem në gjendje t’i ushqej fëmijët e tjerë për të paktën katër vjet.”
Gruaja e tij, Kayhan, shton se e tëra çfarë kanë për të ngrënë është buka dhe uji i ngrohtë. Dy djemtë e tyre adoleshentë lustrojnë këpucë në qytet, ndërsa një tjetër mbledh mbeturina për t’i djegur si lëndë djegëse për gatim.
Tragjedia e heshtur e varrezave
Për shkak të mungesës së të dhënave zyrtare shtetërore nga regjimi taleban, BBC vizitoi varrezat lokale në kryeqytetin e provincës, Chaghcharan. Atje u zbulua se varret e vogla të fëmijëve janë pothuajse dy herë më të mëdha se ato të të rriturve.
Në spitalin qendror të provincës, të porsalindurit po vdesin nga kequshqyerja e nënave të tyre. Një infermiere, Fatima Husseini, tha e tronditur se ka ditë kur vdesin deri në tre të porsalindur në ditë: “Në fillim ishte shumë e vështirë për mua të shihja fëmijët që vdisnin. Tani, është bërë pothuajse normale për ne.”
Vlerësim kritik i zgjedhjes prindërore
Shitja e fëmijëve nuk mund të trajtohet si një “veçanti kulturore” ose të justifikohet thjesht nga varfëria ekstreme. Është një formë tragjike e kolapsit shoqëror, ku fëmija pushon së trajtuari si qenie njerëzore dhe transformohet në një “produkt”.
Megjithatë, dënimi moral i prindërve nga siguria e botës perëndimore është jashtëzakonisht i lehtë. Kur një baba detyrohet të zgjedhë midis vdekjes së të gjithë fëmijëve të tij nga uria ose “dorëzimit” të një fëmije në mënyrë që pjesa tjetër të jetojë, atëherë dështimi i vërtetë nuk është individual, por kolektiv dhe politik.
Shitja e fëmijëve dhe martesat e hershme nuk janë fenomene të reja në Afganistan, por organizatat ndërkombëtare thonë se kolapsi ekonomik dhe rikthimi i talebanëve e kanë përkeqësuar problemin. UNICEF dhe organizatat humanitare flasin hapur për “komodifikimin” e vajzave, të cilat trajtohen si një mjet për mbijetesë ekonomike për familjet e tyre.
Kritikat në këto raste nuk duhet t’i rëndojnë prindërit e varfër, të cilët janë viktimat, por regjimi taleban me politikat e tij obskurantiste dhe përjashtuese, si dhe komuniteti ndërkombëtar që ka ngrirë ndihmat humanitare, duke ndëshkuar popullsinë civile më të cenueshme.
Sakrifica e një fëmije që të tjerët të mund të jetojnë është shprehja më e zymtë e dëshpërimit njerëzor. Dënimi i këtij akti nuk duhet të drejtohet kundër babait ose nënës që po përkulet nën peshën e urisë, por kundër dështimit kolektiv të njerëzimit për të mbrojtur nevojat më themelore të fëmijëve në mjedise krize.
Kur mbijetesa shndërrohet në “transaksion”, vetë koncepti i kulturës është mposhtur tashmë./A.D