Jason Burke
Ndërsa Daniela Klette dënohet me burg pas tre dekadash në arrati, bëhet e qartë se strategjia e duhur – dhe mbi të gjitha demokracia – mposhtën terrorin, bombat dhe armët.
Në vitin 1972, romancieri i madh gjerman Heinrich Böll e përshkroi fushatën e dhunës të nisur nga Fraksioni i Ushtrisë së Kuqe (RAF) që prej themelimit të tij dy vjet më parë si një luftë të “gjashtë vetave kundër 60 milionëve”. Shkrimtari u sulmua ashpër për këtë shprehje dhe u akuzua se po tregonte simpati për bombarduesit dhe vrasësit.
Por Böll kishte vënë gishtin te faktori më i rëndësishëm që do të çonte në humbjen përfundimtare të grupit. Një nga anëtaret e fundit të dyshuara ende gjallë, 67-vjeçarja Daniela Klette, u dënua javën e kaluar me 13 vjet burg për grabitje të armatosura.
Kur Böll shkruante këto rreshta, atentatet me bomba, rrëmbimet dhe sulmet me armë të RAF-it kishin shkaktuar krizën më të rëndë të demokracisë së Gjermanisë Perëndimore që nga Lufta e Dytë Botërore. Dhjetëra njerëz u vranë, shumë të tjerë u plagosën, posterët e personave në kërkim dhe postblloqet policore u shfaqën në të gjithë vendin, ndërsa shteti mobilizoi burime të jashtëzakonshme për luftën kundër terrorizmit.
Makina të vogla sportive BMW ishin aq të preferuara nga anëtarët e grupit, saqë publiku nisi t’i quante “Baader-Meinhof Wagen”, sipas emrave të dy udhëheqësve më të njohur të organizatës, Andreas Baader dhe Ulrike Meinhof.
Megjithatë, më pak se një dekadë më vonë, korrespondenti i Guardian në Gjermaninë Perëndimore shkruante për një “atmosferë të re paqeje dhe qetësie”. Fushata e dhunshme e RAF-it për të sjellë një transformim revolucionar të vendit kishte marrë fund. Ishte, sipas tij, “terrori që vdiq më shumë me një rënkim sesa me një shpërthim”.
Ky gjykim ishte disi i parakohshëm, por jo shumë. Meinhof i dha fund jetës në burg në vitin 1976, ndërsa Baader vdiq në rrethana të ngjashme një vit më vonë.
Një “brez i dytë” i Fraksionit të Ushtrisë së Kuqe vazhdoi sulmet, por ato u bënë gjithnjë e më të verbra dhe kishin si synim kryesisht lirimin e anëtarëve të burgosur, më shumë sesa avancimin e luftës globale kundër imperializmit dhe kapitalizmit. Në fund, shumica e tyre përfunduan pas hekurave së bashku me shokët e tyre.
Një “brez i tretë” do të vazhdonte një fushatë të zbehtë edhe për rreth një dekadë. Midis anëtarëve të dyshuar të këtij brezi ishte edhe Daniela Klette.
Aktivistë në Evropë dhe më gjerë e kanë paraqitur Klette-n si heroinë të luftës për drejtësi sociale globale dhe lokale. Eksperti gjerman i terrorizmit Hans-Jakob Schindler e përshkroi për BBC-në si “një lloj gjysheje heroike të së majtës ekstreme”.
Në sallën e gjyqit, Klette deklaroi se procesi kundër saj ishte i motivuar politikisht dhe se ajo vazhdonte të mbetej e përkushtuar ndaj luftës kundër “kapitalizmit dhe patriarkatit”. Mbështetësit e saj brohorisnin slogane nga galeria e publikut.
Të tjerë debatonin nëse dënimi ishte tepër i ashpër, apo nëse gjyqi kishte për qëllim jo vetëm dënimin e një ekstremisteje të vetëshpallur të majtë, por të një lëvizjeje të tërë politike.
Në krahun e djathtë politik, përkundrazi, dënimi i Klette-s është konsideruar tepër i butë. Ajo përballet ende me akuza të tjera që lidhen me tre sulme të viteve 1990 dhe 1994: një atentat të dështuar me bombë pranë një banke, një sulm me armë ndaj ambasadës amerikane në Bon dhe një shpërthim në një burg në vitin 1993.
Kritikat janë drejtuar edhe ndaj faktit se gjykatat nuk mund ta gjykojnë më Klette-n për anëtarësinë në RAF, sepse veprat e dyshuara janë parashkruar. Po ashtu, shumë kanë shprehur habi se si autoritetet lejuan që ajo të jetonte për 30 vjet pothuajse e pashqetësuar në një lagje bohemiane të Berlinit.
Madje, ligjet gjermane që ndalojnë policinë të përdorë teknologjinë e njohjes së fytyrës – teknologji që një gazetar e përdori për ta identifikuar më në fund Klette-n – janë parë nga shumëkush me mosbesim.
Këto debate të kujtojnë polemikat e viteve 1970, një dekadë po aq të polarizuar sa koha jonë. Janë shqetësime të kuptueshme, por sot ato humbasin thelbin e çështjes.
Dënimi i Klette-s shënon pikën përfundimtare të betejës së suksesshme të shtetit gjerman kundër RAF-it. Kjo betejë mund të ketë zgjatur më shumë se gjysmë shekulli, por meriton të studiohet, sepse ofron mësime të rëndësishme mbi mënyrën se si duhet luftuar terrorizmi.
Një nga arsyet kryesore të humbjes së RAF-it ishte se autoritetet gjermane kuptuan se dorëzimi përballë shantazhit terrorist vetëm sa do të nxiste sulme të reja.
Krijimi i një njësie të specializuar policore për menaxhimin e pengmarrjeve dhe rrëmbimeve të avionëve rriti ndjeshëm koston e veprimit për terroristët dhe u dha vendimmarrësve një alternativë taktike vendimtare.
Një faktor i dytë ishte se, pavarësisht rasteve të represionit të paligjshëm apo antikushtetues, reagimi i shtetit mbeti në përgjithësi brenda kufijve të ligjit. Qeveritë e njëpasnjëshme u kujdesën që veprat terroriste të trajtoheshin përmes sistemit të drejtësisë penale.
Trashëgimia e këtij vendimi shihet edhe sot. Prokurorët kanë ndarë me kujdes veprat penale të pretenduara të Klette-s nga çdo debat politik. Kjo bie në kontrast të fortë me trajtimin e grupit Palestine Action në Britaninë e Madhe, ku përdorimi i ligjeve të terrorizmit për arsye politike ka rezultuar kundërproduktiv.
Megjithatë, RAF-i u mposht mbi të gjitha nga refuzimi popullor ndaj dhunës së tij. Zhgënjimi ndaj organizatës u përhap shpejt, madje edhe mes simpatizantëve.
Një sondazh i vitit 1971 tregonte se rreth një e pesta e gjermanoperëndimorëve i shihnin veprimet e grupit si politike dhe jo kriminale. Vetëm një vit më vonë, Meinhof u tradhtua në apartamentin ku fshihej, duke besuar se ishte e sigurt.
Braktisjet e organizatës dhe konfliktet e brendshme u shtuan ndërsa RAF-i filloi të gërryente vetveten.
Në realitet, që në vitet 1980 grupi ishte kthyer në një anakronizëm. Rrënjët e tij ndodheshin në lëvizjet masive protestuese të fundviteve 1960. Anëtarët e tij kishin arritur në përfundimin se protestat dhe vota nuk mjaftonin për të sjellë ndryshimin revolucionar që kërkonin, ndaj iu drejtuan dhunës.
Por ata gabuan.
Bombat dhe plumbat e tyre nuk i shërbyen asnjë kauze progresiste.
Ashtu si në pjesën tjetër të Evropës Perëndimore, shumë nga kërkesat e ngritura nga protestuesit u përmbushën pjesërisht me kalimin e kohës. Ligjet për abortin dhe divorcin u reformuan, mosha e votimit u ul, investimet në arsimin e lartë u rritën, hierarkitë tradicionale nisën të vihen në pikëpyetje dhe brezat e rinj fituan një rol më të madh në kulturë, sport dhe politikë.
Këta faktorë bënë që, shumë kohë para se Klette të përfshihej në aktivizëm radikal, aktivistët të kërkonin ndryshimin brenda sistemit demokratik dhe jo shkatërrimin e tij.
Ata besonin se demokracia ishte rruga për çarmatimin bërthamor, mbrojtjen e mjedisit dhe avancimin e interesave të komuniteteve të ndryshme.
Ata që vazhduan të predikonin “revolucionin” u bënë objekt satire dhe jo burim frymëzimi për masat.
Shkurt, demokracia funksionoi. Ajo e zbuti dhunën, adresoi pakënaqësitë dhe i kanalizoi energjitë shoqërore në forma më produktive, më pak përçarëse dhe më pak shkatërruese.
Grabitjet për të cilat Daniela Klette do të vuajë dënimin me burg nuk kishin asnjë lidhje me drejtësinë sociale, me luftën kundër imperializmit apo me kundërshtimin e kapitalizmit.
Përshkrimi i Heinrich Böll-it për “gjashtë kundër 60 milionëve” mund të ketë qenë i ekzagjeruar, por mbeti thellësisht depërtues.
RAF-i përbëhej nga një grusht individësh, përfaqësuesit më ekstremë të një margjine radikale. Veprimet e tyre i shkaktuan dëme të mëdha jo vetëm Gjermanisë Perëndimore, por edhe vetë kauzave progresiste që pretendonin se mbronin.
Larg romantizimit të luftës së tyre të armatosur, Böll po zbulonte dobësinë e saj themelore.