BE-ja pritet të miratojë ligjin e saj të diskutueshëm për migracionin, i cili lejon qendra kthimi jashtë bllokut, zgjat periudhat e ndalimit dhe prezanton masa për përshpejtimin e dëbimeve, duke reflektuar shqetësimet në rritje të votuesve për migracionin.
Bashkimi Europian po përgatitet të zgjerojë ndjeshëm kompetencat e tij për dëbimet, me një ligj historik që lejon dërgimin e migrantëve në qendra kthimi jashtë Europës dhe e bën më të lehtë për qeveritë largimin e personave që nuk kanë të drejtë qëndrimi.
Një marrëveshje për Rregulloren e Kthimit pritet sot mes qeverive të BE-së dhe Parlamentit Europian, duke shënuar kthesën më të ashpër në politikën e migracionit të BE-së në dekada.
E nxitur nga presioni politik mbi migracionin dhe rritja e partive kundër emigracionit, Brukseli po përqafon masa që vetëm pak vite më parë do të ishin të paimagjinueshme.
Ligji i ri synon të rrisë shkallën e kthimeve, pasi aktualisht vetëm rreth 28% e migrantëve që urdhërohen të largohen kthehen realisht jashtë Europës.
Qeveritë dhe institucionet e BE-së po kërkojnë më shumë kontroll mbi atë se kush mund të qëndrojë në BE dhe kush duhet të largohet, duke reflektuar sondazhet që tregojnë se votuesit europianë janë gjithnjë e më të shqetësuar për flukset e pakontrolluara migratore.
“Do të sigurohemi që ata që nuk kanë të drejtë të qëndrojnë në BE të kthehen realisht,” premtoi Komisioneri i BE-së për Punët e Brendshme, Magnus Brunner, kur prezantoi ligjin.
Tema pritet të ndikojë në zgjedhjet e ardhshme në vendet e BE-së, duke nxitur rritjen e forcave të ekstremit të djathtë, si National Rally në Francë dhe Vox në Spanjë, pavarësisht të dhënave që tregojnë një rënie të ndjeshme të hyrjeve të parregullta në 2025 dhe 2026.
Së bashku me rregullat më të ashpra për azilin dhe dëbimet më të lehta, legjislacioni tregon se si politika e migracionit e BE-së ka ndryshuar gjatë mandatit të dytë të Ursula von der Leyen.
Fokusi është zhvendosur nga menaxhimi i migracionit brenda bllokut te përshpejtimi i largimit të personave që nuk kanë të drejtë të qëndrojnë në Europë.
Qendrat e kthimit nisin “epokën e dëbimeve”
Në qendër të ligjit është një dispozitë që u lejon vendeve të BE-së të krijojnë qendra dëbimi jashtë bllokut, krahas periudhave më të gjata të ndalimit, ndalimeve më të ashpra të hyrjes dhe kompetencave të reja për të gjetur migrantët e parregullt.
“Epoka e dëbimeve ka nisur,” tha eurodeputeti konservator suedez i krahut të djathtë, Charlie Weimers, një nga negociatorët e ligjit, kur Parlamenti e miratoi për herë të parë.
Vendet e BE-së do të lejohen të kthejnë migrantët e parregullt në vende të treta që nuk kanë lidhje me origjinën e tyre, për sa kohë kanë marrëveshje dypalëshe me një shtet joanëtar të BE-së për të ndërtuar të ashtuquajturat “qendra kthimi” në territorin e tij.
Këto qendra mund të jenë ose vende tranziti, ose vende ku pritet që një person të qëndrojë.
Masa shënon një largim të rëndësishëm nga rregullat aktuale. Sot, migrantët në përgjithësi mund të kthehen vetëm në vendin e tyre të origjinës ose në një vend me të cilin kanë një lidhje të provuar.
Sipas sistemit të ri, kjo kërkesë do të hiqej. Familjet me fëmijë mund të transferoheshin në qendrat e kthimit, ndërsa të miturit e pashoqëruar do të përjashtoheshin.
Grupet e të drejtave të njeriut e kanë kritikuar ashpër propozimin, duke paralajmëruar se ai rrezikon t’i lërë migrantët të bllokuar në vende ku nuk kanë lidhje dhe ku mbrojtjet ligjore janë të pakta.
Mbi 250 organizata të shoqërisë civile kanë bërë thirrje që rregullorja të refuzohet.
“BE-ja po legjitimon burgje jashtë territorit të saj, profilizim racor dhe ndalimin e fëmijëve në mënyra që nuk i kemi parë kurrë më parë,” tha Sarah Chander, drejtoreshë e Equinox Initiative for Racial Justice.
Kritikët pretendojnë gjithashtu se këto qendra do të kenë pak ndikim te flukset migratore dhe ritmi i kthimeve.
Qeveria italiane po zbaton tashmë një projekt të ngjashëm në Shqipëri, me dy qendra që strehojnë gjithsej më pak se njëqind migrantë, pavarësisht planit fillestar për të pritur 36 mijë persona çdo vit.
Pavarësisht polemikave, disa qeveri po ecin përpara. Italia po zbaton tashmë një skemë të ngjashme në Shqipëri, ndërsa Gjermania, Holanda, Austria, Danimarka dhe Greqia janë bashkuar për të identifikuar vende të mundshme partnere për qendrat e ardhshme të kthimit.
Çfarë përmban rregullorja e re
Autoritetet kombëtare në shtetet anëtare të BE-së do të lejohen gjithashtu të kontrollojnë “vendbanimin ose ambiente të tjera përkatëse” të migrantëve të parregullt, një dispozitë që është krahasuar nga OJQ-të dhe shoqëria civile me bastisjet famëkeqe të kryera nga agjencia amerikane e emigracionit, ICE.
Një tjetër ndryshim i madh lidhet me apelimet. Sipas rregullave aktuale, dëbimet pezullohen automatikisht gjatë kohës që sfidat ligjore janë në proces. Ligji i ri do t’i jepte fund kësaj mbrojtjeje automatike, duke ua lënë gjykatave të vendosin rast pas rasti nëse një urdhër kthimi duhet të ndalet.
Ligji i ri do të rrisë gjithashtu periudhën maksimale ligjore të ndalimit për migrantët e parregullt që presin të kthehen, nga gjashtë muaj në dy vjet, me kohëzgjatje të pakufizuar për personat që konsiderohen rrezik për sigurinë.
Ndalimet e hyrjes do të bëhen gjithashtu shumë më të ashpra, duke u rritur nga pesë në dhjetë vjet në shumicën e rasteve, me mundësinë e ndalimeve të përjetshme për ata që konsiderohen rrezik për sigurinë.
Negociatorët nga vendet e BE-së dhe Parlamenti Europian pritet të nisin diskutimet në orën 18:00 në Bruksel. Ata janë plotësisht të rreshtuar për përmbajtjen e ligjit dhe gjatë bisedimeve të fundit në Strasburg nuk ranë dakord vetëm për afatin e zbatimit të tij.
Pasi të arrihet marrëveshja, teksti përfundimtar do të duhet të miratohet zyrtarisht nga eurodeputetët dhe vendet e BE-së./ Euronews-a.d