Qeveria e re e kryeministrit hungarez Péter Magyar ka ulur ndjeshëm kërkesën e Hungarisë për një kredi të BE-së për mbrojtjen, nga 16.4 miliardë euro në 5.4 miliardë euro, konfirmoi të premten Komisioni Evropian.
Autoritetet hungareze kanë njoftuar Brukselin se synojnë të kërkojnë vetëm 5.4 miliardë euro përmes programit të BE-së për forcimin e sigurisë dhe mbrojtjes, SAFE. Zëdhënësi i Komisionit Evropian, Thomas Regnier, konfirmoi se shifra e re është më pak se gjysma e shumës prej 16.4 miliardë eurosh të kërkuar fillimisht nga ish-kryeministri Viktor Orbán.
Kërkesa fillestare ishte kundërshtuar nga pasardhësi i Orbánit, Péter Magyar, i cili mori detyrën në prill. Sipas burimeve të cituara në raportime, qeveria e re kërkoi të rishikonte planin e mëparshëm për shkak të shqetësimeve për rreziqe të mundshme korrupsioni të lidhura me qeverinë e mëparshme.
“Ne kemi qenë gjithmonë shumë të qartë me autoritetet dhe qeverinë e re hungareze se do të kishin mundësinë të vlerësonin situatën aktuale dhe tani kanë vendosur të marrin më pak nga sa i ishte alokuar fillimisht Hungarisë”, deklaroi Regnier.
Ndërkohë, Komisioni Evropian konfirmoi edhe shumën që Italia ka kërkuar përmes programit SAFE. Roma ka paraqitur zyrtarisht një kërkesë për 8 miliardë euro, rreth gjysmën e 14.9 miliardë eurove që qeveria e kryeministres Giorgia Meloni kishte parashikuar fillimisht.
Vendimi vjen pas negociatave të vështira mes Brukselit dhe Romës për shumën e kredisë, e cila nuk ishte finalizuar zyrtarisht, por kishte shkaktuar tensione mes dy palëve.
Programi SAFE, i lançuar nga BE-ja përmes kredive me interesa të ulëta, synon të forcojë industrinë evropiane të mbrojtjes dhe gatishmërinë ushtarake të vendeve anëtare, në një kohë kur BE-ja e konsideron kërcënimin nga Rusia një faktor kryesor sigurie. Programi ka një fond total prej 150 miliardë eurosh, i cili do të shpërndahet mes 19 vendeve anëtare.
SAFE është pjesë e planit të Komisionit Evropian “Readiness 2030”, që synon të mobilizojë deri në 800 miliardë euro për shpenzime shtesë në mbrojtje deri në fund të dekadës. Një nga prioritetet kryesore është rritja e prokurimeve për pajisje dhe sisteme të mbrojtjes.
Sipas rregullave të programit, të paktën 65% e vlerës së sistemit të armëve që blihet duhet të sigurohet nga një vend anëtar i BE-së, Ukraina ose një vend pjesë e Zonës Ekonomike Evropiane apo Shoqatës Evropiane të Tregtisë së Lirë. Pjesa e mbetur, deri në 35%, mund të sigurohet nga vende të tjera jashtë këtyre hapësirave.