Luiz Inácio Lula da Silva, lideri që u rrit në varfëri, kaloi 580 ditë në burg dhe u rikthye në majën e politikës braziliane, ka siguruar një mandat të ri presidencial. Në zgjedhjet e 25 tetorit 2026, ai mundi senatorin e djathtë Flávio Bolsonaro, duke shkruar një tjetër kapitull në karrierën e tij politike. Reuters
Nga një fëmijëri e vështirë në verilindje të Brazilit, te grevat kundër diktaturës ushtarake, sukseset sociale, akuzat për korrupsion dhe rikthimi pas burgimit, jeta e Lula da Silvës është ndër historitë më të veçanta të politikës moderne në Amerikën Latine.
Lula lindi më 27 tetor 1945, në Garanhuns, në shtetin Pernambuco. Ai u rrit në një familje të varfër dhe, kur ishte vetëm shtatë vjeç, u shpërngul me familjen drejt São Paulos, në kërkim të kushteve më të mira të jetesës.
Që në moshë të vogël u detyrua të punonte. Përpara se të bëhej një nga figurat më të fuqishme të Brazilit, ai punoi si shitës ambulant, lustraxhi këpucësh dhe punëtor fabrike.
Në moshën 17-vjeçare, pësoi një aksident në punë dhe humbi gishtin e vogël të dorës së majtë. Përvoja e tij si punëtor do të ndikonte më vonë në identitetin politik dhe në imazhin që ndërtoi si përfaqësues i shtresave të zakonshme të shoqërisë.
Gjatë viteve 1970, Lula u bë një nga drejtuesit kryesorë të sindikatave të metalurgëve në zonën industriale ABC, pranë São Paulos. Në një periudhë kur Brazili drejtohej nga një regjim ushtarak, ai udhëhoqi protesta dhe greva për paga më të mira dhe të drejta për punëtorët.
Në vitin 1980, ndihmoi në themelimin e Partisë së Punëtorëve (PT), përmes së cilës ndërtoi karrierën politike. Ai kandidoi disa herë për president, por u desh të priste deri në vitin 2002 për të fituar zgjedhjet.
Mandatet e tij të para, nga viti 2003 deri në vitin 2010, u shoqëruan me zgjerimin e programeve sociale, përfshirë Bolsa Família, që ndihmoi familjet me të ardhura të ulëta. Rritja ekonomike dhe përmirësimi i kushteve të jetesës për një pjesë të konsiderueshme të popullsisë e forcuan mbështetjen ndaj tij.
Një nga momentet më dramatike të jetës së Lula da Silvës ishte përfshirja në hetimet e mëdha kundër korrupsionit në Brazil.
Në vitin 2018, ai u burgos pas dënimeve për korrupsion dhe pastrim parash, duke qëndruar 580 ditë në burg. Çështja shkaktoi ndarje të thella në shoqërinë braziliane: kundërshtarët e tij e konsideronin përgjegjës për skandalet, ndërsa mbështetësit pretendonin se procesi ishte politikisht i motivuar.
Në vitin 2021, Gjykata e Lartë e Brazilit anuloi dënimet e tij për shkak të problemeve me juridiksionin e gjykatës që i kishte shqyrtuar çështjet; vendime të tjera të gjykatës ngritën gjithashtu çështjen e paanshmërisë së gjyqtarit në një prej proceseve.
Anulimi i dënimeve nuk ishte një vendim që provonte automatikisht pafajësinë për çdo akuzë, por i riktheu atij të drejtat politike dhe mundësinë për të kandiduar sërish.
Në vitin 2022, Lula mposhti Jair Bolsonaron në një garë tepër të ngushtë presidenciale. Në janar 2023, ai u rikthye në presidencë, duke u bërë presidenti i parë në historinë e Brazilit që fitonte tre mandate jo të njëpasnjëshme.
Më 25 tetor 2026, Lula arriti një tjetër fitore të rëndësishme, duke mundur në balotazh Flávio Bolsonaron, senator të djathtë dhe djalin e ish-presidentit Jair Bolsonaro.
Sipas raportimeve të Reuters, fitorja i siguroi atij mandatin e katërt presidencial jo të njëpasnjëshëm, një zhvillim që konfirmon qëndrueshmërinë e tij politike, pavarësisht polemikave dhe polarizimit të thellë në vend.
Rezultati ka rëndësi përtej Brazilit. Në një kohë kur në disa vende të Amerikës Latine janë forcuar lëvizjet konservatore, Lula arriti të ruajë mbështetjen e mjaftueshme për të mposhtur një kandidat të së djathtës.
Megjithatë, fitorja nuk nënkupton se sfidat kanë përfunduar. Opozita mbetet e fortë dhe presidenti do të duhet të përballet me një Kongres konservator, borxh publik në rritje dhe pritshmëri të larta ekonomike. Reuters
Lula e ka ndërtuar identitetin e tij politik mbi luftën kundër varfërisë dhe pabarazisë. Programet e ndihmës sociale, mbështetja për familjet me të ardhura të ulëta dhe investimet publike janë ndër shtyllat kryesore të platformës së tij.
Por ekonomia braziliane përballet me probleme që nuk zgjidhen vetëm përmes programeve sociale. Borxhi publik ka kaluar 82% të Prodhimit të Brendshëm Bruto, ndërsa kostot e financimit, normat e larta të interesit dhe borxhet e familjeve rëndojnë mbi ekonominë.
Për mandatin e ri, sfida do të jetë ruajtja e mbështetjes për shtresat në nevojë pa përkeqësuar financat publike. Po aq e rëndësishme do të jetë bindja e qytetarëve se rritja ekonomike përkthehet në paga më të mira dhe në përmirësime konkrete të jetës së përditshme. Reuters
Në politikën e jashtme, Lula mbështet një rend ndërkombëtar ku fuqitë e mëdha të mos kenë ndikim dominues dhe vendet në zhvillim të kenë rol më të madh në vendimmarrje.
Ai ka kërkuar marrëdhënie të forta ekonomike me Kinën dhe ka mbështetur bashkëpunimin përmes BRICS, ndërsa synon të ruajë marrëdhëniet me Shtetet e Bashkuara dhe Evropën.
Marrëdhëniet me administratën e Donald Trumpit janë tensionuar për shkak të tarifave tregtare amerikane dhe mosmarrëveshjeve politike. Në vitin 2025, Uashingtoni njoftoi rritjen e tarifave për një pjesë të madhe të importeve braziliane, duke e kthyer tregtinë në një nga pikat kryesore të konfliktit mes dy vendeve.
Lula e ka paraqitur këtë çështje si problem të sovranitetit ekonomik të Brazilit, duke këmbëngulur se vendi duhet të mbrojë interesat e veta pa u diktuar nga fuqitë e tjera. Reuters
Edhe pas dekadash në politikë, Lula mbetet një figurë që ngjall reagime të forta. Për mbështetësit, ai është simbol i mundësive për ngjitje shoqërore dhe i luftës kundër varfërisë. Për kundërshtarët, historia e tij politike mbetet e lidhur me skandalet e korrupsionit, kompromiset politike dhe debatet për menaxhimin e ekonomisë.
Edhe familja e tij është përmendur në polemika publike, përfshirë dyshime dhe hetime që lidhen me djalin e tij Fábio Luís Lula da Silva. Megjithatë, akuzat dhe hetimet nuk duhen trajtuar si fajësi e provuar pa vendime përkatëse gjyqësore.
Në fund, historia e Lula da Silvës është më shumë se rrugëtimi i një punëtori që u bë president. Ajo pasqyron transformimet shoqërore të Brazilit, konfliktin mes së majtës dhe së djathtës dhe betejën për të përcaktuar rolin e shtetit në ekonomi.
Me fitoren e re, Lula ka siguruar një tjetër kapitull në karrierën e tij të jashtëzakonshme. Por suksesi i mandatit të katërt do të matet jo vetëm me fitoren në zgjedhje, por edhe me aftësinë për të ulur pabarazinë, për të ruajtur stabilitetin ekonomik dhe për të qeverisur një vend thellësisht të polarizuar./ad