Në Poloni, policia siguroi ndërtesën e Gjykatës Kushtetuese ndërsa dhjetëra persona u mblodhën për të protestuar kundër asaj që ata e konsiderojnë pezullimin e pajustifikuar të presidentit të autoritetit më të lartë gjyqësor nga qeveria aktuale e Donald Tusk. Policia tha se arrestoi tre persona pasi disa protestues u ngjitën mbi gardhin e gjykatës dhe të tjerë hodhën sende drejt oficerëve. Presidenti polak Karol Nawrocki, i cili ishte në rrugë për në Senegal, tha se kishte ndryshuar kurs për shkak të situatës.
“Në një kohë si kjo, presidenti duhet të jetë në Poloni. Po e ndërpres udhëtimin tim në Senegal. Po kthehem”, shkroi ai në X.
Institucionet më të larta gjyqësore të Polonisë, përfshirë Gjykatën Kushtetuese, kanë qenë një mollë sherri e madhe midis qeverisë aktuale pro-evropiane dhe partisë kryesore të opozitës, Partisë nacional-konservatore për Ligj dhe Drejtësi (PiS). Kritikët në Poloni dhe Bashkimin Evropian akuzojnë PiS, e cila qeverisi vendin nga viti 2015 deri në vitin 2023, se po imponon kontroll politik mbi institucionet kryesore gjyqësore, përfshirë Gjykatën Kushtetuese. Reformat e PiS kanë bërë që BE të vendosë sanksione ndaj Polonisë.
Qeveria pro-evropiane e Donald Tusk erdhi në pushtet në vitin 2023 me premtimin e rivendosjes së pavarësisë gjyqësore. Që atëherë, përpjekjet e qeverisë janë vënë në dyshim nga dy presidentë të njëpasnjëshëm të lidhur me PiS-in, përfshirë Nawrocki-n. Lajmi për pezullimin e Presidentit të Tribunalit Kushtetues, Bogdan Świeczkowski, u publikua në faqen e internetit të gjykatës rreth orës 6:00 të mbrëmjes sipas orës lokale. Faqja e internetit e gjykatës u mbyll menjëherë pas kësaj, kështu që Associated Press nuk ishte në gjendje të verifikonte në mënyrë të pavarur arsyet zyrtare të dhëna për pezullimin e tij.
Swieczkowski u bë president i Tribunalit Kushtetues nën qeverinë e PiS dhe Tusk e akuzoi atë për pengimin e gjyqtarëve të zgjedhur nga shumica parlamentare të merrnin pozicionet e tyre në gjykatë.
“Rivendosja e sundimit të ligjit është detyra jonë “, shkroi Kryeministri Tusk në X.
“Pas viteve të paligjshmërisë nën PiS, ky është një proces i vështirë, ndonjëherë i dhimbshëm, që kërkon veprim vendimtar. Nuk ka rrugë tjetër.”
Duke folur për të ardhmen e Tribunalit Kushtetues në Kampusin Polska në gusht, Tusk tha se qeveria e tij kishte një plan për të siguruar që gjykata të kishte përsëri staf nga gjyqtarë të emëruar në mënyrë legjitime, ndërsa pranoi se metodat e saj mund të mos jenë sipas dëshirës së të gjithëve. Politikanët nga PiS, aktualisht forca kryesore e opozitës, kritikuan pezullimin e Świeczkowski-t .
“Ky është një sulm i hapur dhe kriminal ndaj rendit kushtetues”, shkroi ish-Ministri i Drejtësisë Zbigniew Ziobro në X. “Kjo është arsyeja pse bëj thirrje për rezistencë të fortë, vendimtare, të bashkuar dhe të patrembur.”/k.m