Last Updated on 13/11/2026 by EL
Mësuesit, mjekët, infermierët dhe specialistët e teknologjisë së informacionit janë ndër profesionistët më të vështirë për t’u rekrutuar në vendet evropiane, ndërsa punëtorët e thjeshtë, ndihmësit në përgatitjen e ushqimit dhe punonjësit e shitjeve janë ndër më të lehtët për t’u gjetur. Këto janë përfundimet e një analize të Organizatës për Bashkëpunim dhe Zhvillim Ekonomik (OECD), e cila evidenton mungesat e fuqisë punëtore dhe dallimet mes tregjeve të punës në Evropë.
Sipas raportit, në vendet e Bashkimit Evropian të përfshira në studim, mësuesit renditen mes profesioneve më të vështira për t’u plotësuar, të ndjekur nga profesionistët e shëndetësisë dhe specialistët e teknologjisë së informacionit dhe komunikimit. Në pesë profesionet me mungesën më të madhe përfshihen gjithashtu teknikët mjekësorë, disa kategori të personelit infermieror dhe profesionistët e administrimit dhe biznesit. Në anën tjetër, punëtorët e krahut konsiderohen më të lehtët për t’u rekrutuar, të ndjekur nga punonjësit e profesioneve elementare, ndihmësit në përgatitjen e ushqimit, shitësit dhe punëtorët e montimit.
Analiza përfshin 27 vende evropiane, mes tyre edhe Norvegjinë, Zvicrën, Turqinë dhe Mbretërinë e Bashkuar. Të dhënat, kryesisht për vitin 2024, tregojnë se mësuesit renditen ndër pesë profesionet më të vështira për t’u plotësuar në 13 vende, ndërsa profesionistët e shëndetësisë dhe ata të teknologjisë së informacionit shfaqen në këtë grup në 12 vende secili. Në krahun e profesioneve më të lehta për rekrutim, punëtorët e krahut renditen në 14 vende, ndihmësit e përgatitjes së ushqimit në 12 dhe punonjësit e tjerë të zyrave në 11 vende.
Një nga problemet më të theksuara është mungesa e personelit shëndetësor. Sipas OECD-së, profesionistët e shëndetësisë janë të vështirë për t’u gjetur në 23 nga 27 vendet e analizuara, ndërsa personeli ndihmës shëndetësor, ku përfshihen teknikët mjekësorë dhe disa kategori infermierësh, është në mungesë në 21 vende. Federata Evropiane e Shoqatave të Infermierëve thekson se sistemet shëndetësore në Evropë po përballen me vështirësi të mëdha për të tërhequr dhe mbajtur infermierët, veçanërisht ata që punojnë drejtpërdrejt me pacientët. Ngarkesa e lartë, raporti i pafavorshëm mes numrit të pacientëve dhe infermierëve, kushtet e pasigurta të punës, pagat e ulëta dhe mundësitë e kufizuara për karrierë po e bëjnë këtë profesion gjithnjë e më pak tërheqës. Përfaqësuesit e mjekëve evropianë paralajmërojnë gjithashtu se oraret e zgjatura, mbingarkesa dhe rastet në rritje të dhunës ndaj personelit shëndetësor po shtojnë rrezikun e lodhjes profesionale dhe po dekurajojnë zgjedhjen e këtij profesioni.
Mungesa e mësuesve është një tjetër sfidë për Evropën. Profesioni rezulton i vështirë për t’u plotësuar në 21 vende, ndërsa në Gjermani, Greqi, Itali, Norvegji, Spanjë dhe Turqi tregu i punës për mësuesit konsiderohet përgjithësisht në ekuilibër. Sipas Federatës Evropiane të Punëdhënësve në Arsim, problemi nuk lidhet vetëm me pagat, por edhe me ndryshimin e natyrës së profesionit. Mësuesve u kërkohet të përshtaten me teknologjitë digjitale, të përballojnë klasa gjithnjë e më gjithëpërfshirëse dhe të marrin përgjegjësi më të mëdha për mirëqenien e nxënësve. Krahas këtyre detyrave, është rritur edhe ngarkesa administrative. Kushtet e punës, autonomia profesionale, mundësitë për zhvillim në karrierë dhe cilësia e drejtimit të shkollave janë faktorë të tjerë që ndikojnë në vendimin për të hyrë ose për të qëndruar në këtë profesion.
Edhe sektori i teknologjisë së informacionit dhe komunikimit po përballet me mungesë specialistësh. Profesionistët e IT-së dhe ata të administrimit dhe biznesit janë të vështirë për t’u gjetur në 18 vende secili. Rritja e digjitalizimit ka shtuar kërkesën për këto aftësi, megjithatë zhvillimi i inteligjencës artificiale mund të ndryshojë këtë prirje në vitet e ardhshme. Sipas ekspertëve të OECD-së, përparimi i AI mund të ulë kërkesën për disa kategori specialistësh të teknologjisë, veçanërisht për pozicionet fillestare, duke ndryshuar mënyrën se si kompanitë rekrutojnë punonjës të rinj.
Megjithatë, mungesat nuk janë të njëjta në të gjitha vendet. Në Norvegji, punëtorët e krahut janë ndër më të vështirët për t’u gjetur, ndonëse në 21 vende të tjera të studiuara konsiderohen relativisht të lehtë për t’u rekrutuar. Në Spanjë, mungesa më e madhe është te ndihmësit në përgatitjen e ushqimit, ndërsa në Francë vështirësitë më të mëdha lidhen me punonjësit e profesioneve elementare. Në vendet nordike dhe disa shtete të Evropës Perëndimore, situata është ndryshe edhe për specialistët e IT-së. Në Danimarkë, Finlandë, Gjermani, Holandë, Norvegji dhe Suedi, tregu për këta profesionistë konsiderohet përgjithësisht në ekuilibër, ndërsa në Austri, Zvicër dhe Mbretërinë e Bashkuar ka një tepricë të tyre.
Ekspertët e OECD-së shpjegojnë se këto dallime lidhen me strukturën ekonomike të secilit vend, kërkesën e industrive për profesione të caktuara dhe numrin e punonjësve të disponueshëm. Vendet me sektorë të mëdhenj prodhues, për shembull, kanë nevojë më të lartë për montues dhe operatorë makinerish. Edhe niveli i pagave ndikon drejtpërdrejt, pasi shtetet që ofrojnë paga relativisht më të larta për mësuesit dhe profesionistët e shëndetësisë mund të përballen me më pak mungesa në këto fusha.
Sipas Autoritetit Evropian të Punës (ELA), mungesat e fuqisë punëtore në Evropë po marrin gjithnjë e më shumë karakter strukturor dhe nuk janë më thjesht një problem i përkohshëm. Ndryshimet demografike, mospërputhja mes aftësive të punonjësve dhe kërkesave të tregut, kushtet e punës dhe lëvizshmëria e kufizuar e fuqisë punëtore janë ndër faktorët kryesorë. Për këtë arsye, ekspertët kërkojnë më shumë investime në formimin profesional, përmirësimin e kushteve të punës dhe lehtësimin e lëvizjes së punonjësve mes vendeve evropiane, në mënyrë që ata të mund të kalojnë nga tregjet ku ka tepricë fuqie punëtore drejt atyre ku mungojnë profesionistët.