Binyamin Netanyahu është i aftë t’i nisë shpejt konfliktet, por jo t’i përfundojë ato, shkruan The Economist
Jo të gjitha luftërat zhvillohen njësoj. Një arsye për mbijetesën 78-vjeçare të Izraelit, një vend i vogël demokratik në një rajon kryesisht armiqësor, është se udhëheqësit e tij e kanë kuptuar prej kohësh këtë fakt. Ata panë se përfitimet e mëdha vijnë nga parandalimi i luftërave, por kur është e nevojshme, nga zhvillimi i tyre me shpejtësi, me objektiva të përcaktuara qartë dhe realiste.
Konfliktet e shkurtra, besonin ata, duhet të ishin pararendëse të diçkaje shumë më të vlefshme: një jete civile të lulëzuar. Në kohë paqeje, një vend mund të rritet më mirë, duke forcuar fuqinë e tij ekonomike dhe teknologjike.
Për këto arsye, për dekada me radhë, doktrina ushtarake e Izraelit përcaktoi me mençuri, edhe pse jo gjithmonë me sukses, se luftërat duhet të jenë të kufizuara dhe të mbështetura te frikësimi, paralajmërimi i hershëm dhe veprimi vendimtar.
Prandaj është shqetësuese të shihet se si udhëheqësit aktualë të Izraelit e kanë braktisur këtë qasje. Ndërsa izraelitët shënuan së fundmi përvjetorin e pavarësisë së tyre, ata janë të përfshirë në shumë konflikte, me nivele të ndryshme intensiteti, që po zvarriten prej dy vitesh e gjysmë. Forcat e Mbrojtjes së Izraelit janë të shtrira përtej kapaciteteve në katër fronte.
Ushtria ka pushtuar “zona sigurie” në Rripin e Gazës, në jug të Libanit dhe në Siri, dhe është e përfshirë në një pushtim gjithnjë e më të pamëshirshëm të Bregut Perëndimor. Së bashku me Amerikën, ajo sapo ka kryer një fushatë sulmesh ajrore ndaj Iranit, raundi i dytë në më pak se një vit.
Pavarësisht sukseseve të tyre operacionale afatshkurtra, nuk është e qartë se çfarë përfitimi do të sjellë zgjatja e këtyre konflikteve; ndërkohë, kostot po rriten.
Mënyra se si Izraeli i zhvillon luftërat është bërë e përgjakshme dhe joefektive. Izraeli ishte plotësisht i justifikuar të përgjigjej me forcë ndaj masakrës së qytetarëve të tij nga Hamasi më 7 tetor 2023 dhe ndaj lëshimit të raketave nga Hizbollahu të nesërmen.
Por taktikat që ai ka përdorur që atëherë në Rripin e Gazës dhe në jug të Libanit kanë shkaktuar mijëra vdekje të pajustifikuara dhe vazhdojnë të shkaktojnë vuajtje për miliona civilë të zhvendosur nga shtëpitë e tyre. Pavarësisht këtyre viteve luftimesh, Izraeli nuk ka arritur të eliminojë kërcënimet në kufijtë e tij. Si Hamasi, ashtu edhe Hizbollahu, ndonëse të dobësuar, kanë ende kontroll.
Këtyre dështimeve humanitare dhe ushtarake u shtohen edhe dështimet strategjike. I traumatizuar nga 7 tetori, Izraeli ka kërkuar objektivin e paarritshëm të fitoreve totale për të garantuar siguri totale. Si pasojë, ai ka shmangur objektiva më të kufizuara, që ishin të arritshme dhe që mund të kishin shkaktuar frikë dhe të kishin nisur ndërtimin e një zgjidhjeje më të qëndrueshme.
Ai hodhi poshtë propozimet e administratës Biden për ta zëvendësuar Hamasin me Autoritetin Palestinez në Gaza. E ka zhytur Libanin në një tjetër luftë, në vend që të ndihmonte qeverinë e tij të kufizonte pushtetin e Hizbollahut. Në Siri, po shpërdoron një mundësi për të arritur një marrëveshje sigurie me qeverinë e re.
Dhe nuk është e qartë nëse Izraeli ka ndonjë ndikim mbi negociatat me ndërprerje mes Amerikës dhe Iranit.
Mbrojtësit e Izraelit argumentojnë me të drejtë se Lindja e Mesme nuk ka zgjidhje të thjeshta diplomatike dhe se shteti hebre e ka fituar të drejtën të jetë përjetësisht vigjilent. Por epërsia dërrmuese ushtarake e Izraelit nuk është zgjidhje në vetvete.
Një pasojë është se njerëzit që dikur simpatizonin Izraelin në demokracitë në mbarë botën, veçanërisht në Europë dhe Amerikë, janë bërë gjithnjë e më armiqësorë ndaj tij.
Rikthim te doktrina e Ben-Gurionit
Kjo është në pjesën më të madhe vepër e kryeministrit Binyamin Netanyahut. Ashtu si paraardhësit e tij, ai dikur ishte i rezervuar ndaj luftës. Sot, ndoshta i shqetësuar për të shmangur llogaridhënien për dështimet e tij përpara sulmit të 7 tetorit, ai duket i shtyrë të përshkallëzojë vazhdimisht konfliktet, me shpresën për të “ndryshuar hartën e Lindjes së Mesme”.
Gjeneralët e Izraelit, të cilët dikur mund të frenonin kryeministra tepër ambiciozë, janë bërë ngurrues për të folur hapur.
Zgjedhjet pritet të mbahen deri në fund të tetorit. A mund të sjellin ato një strategji të re? Fushata do t’u japë izraelitëve një mundësi të debatojnë nëse është e mençur të luftohet në kaq shumë fronte. Megjithatë, shumë prej tyre ndihen të pasigurt pas masakrës së vitit 2023 dhe nuk janë të gatshëm të dëgjojnë mesazhe të moderuara nga udhëheqësit e tyre.
Votuesit dhe kundërshtarët politikë nuk kanë frikë të përballen me Netanyahun. Ata e vënë në pikëpyetje, shpesh me ashpërsi, për çështje kushtetuese, korrupsion dhe nënshtrimin e koalicionit të tij ndaj interesave ultra-fetare.
Por pak prej tyre duken të gatshëm të pyesin nëse Izraeli ka nevojë t’i zhvillojë luftërat e shumta për kaq gjatë apo me kaq mizori. Figurat kryesore të opozitës nuk ofrojnë asnjë alternativë bindëse, duke parapëlqyer ta kufizojnë kritikën e tyre te mënyrat se si po kryhen operacionet ushtarake.
Politikanët e Izraelit po i zhgënjejnë qytetarët e tyre. Votuesit kanë nevojë të dëgjojnë të vërteta të vështira. Brezat themelues të Izraelit e kuptuan se luftërat duhet të kenë kufij. Izraelitët duhet të pranojnë se, edhe pas tmerreve të 7 tetorit, këta kufij ende ekzistojnë./A.D