Last Updated on 06/10/2025 by adminfjala
Sistemi imunitar i fuqishëm i trupit duhet të rregullohet, përndryshe mund të sulmojë organet tona. Ky zbulim i tre shkencëtarëve ka bërë që ata të vlerësohen me Çmimin Nobel, sepse ka nxitur zhvillimin e trajtimeve mjekësore për kancerin dhe sëmundjet autoimune.
Mary E. Brunkow, Fred Ramsdell dhe Shimon Sakaguchi u vlerësuan me Çmimin Nobel në Fiziologji ose Mjekësi 2025 për zbulimet e tyre të jashtëzakonshme në lidhje me tolerancën imunitare periferike që parandalon sistemin imunitar të dëmtojë trupin.
Çdo ditë, sistemi ynë imunitar na mbron nga mijëra mikrobe të ndryshme që përpiqen të pushtojnë trupin tonë. Të gjitha këto kanë pamje të ndryshme dhe shumë prej tyre kanë zhvilluar ngjashmëri me qelizat njerëzore si një formë kamuflimi. Pra, si e përcakton sistemi imunitar se çfarë duhet të sulmojë dhe çfarë duhet të mbrojë?
Mary Brunkow, Fred Ramsdell dhe Shimon Sakaguchi identifikuan rojet e sigurisë së sistemit imunitar, qelizat T rregullatore, të cilat parandalojnë qelizat imune të sulmojnë trupin tonë.
“Zbulimet e tyre kanë qenë vendimtare për të kuptuarit tonë se si funksionon sistemi imunitar dhe pse jo të gjithë zhvillojmë sëmundje të rënda autoimune”, thotë Olle Kämpe, kryetar i Komitetit të Nobelit.
Shimon Sakaguchi po lundronte kundër rrymës në vitin 1995, kur bëri zbulimin e parë kyç. Në atë kohë, shumë studiues ishin të bindur se toleranca imune zhvillohej vetëm për shkak të eliminimit të qelizave imune potencialisht të dëmshme në timus, përmes një procesi të quajtur tolerancë qendrore.
Sakaguchi tregoi se sistemi imunitar është më kompleks dhe zbuloi një klasë qelizash imune të panjohura më parë, të cilat mbrojnë trupin nga sëmundjet autoimune.
Mary Brunkow dhe Fred Ramsdell bënë zbulimin tjetër të rëndësishëm në vitin 2001, kur paraqitën shpjegimin pse një lloj specifik i miut ishte veçanërisht i ndjeshëm ndaj sëmundjeve autoimune. Ata kishin zbuluar se minjtë kanë një mutacion në një gjen që e quajtën Foxp3.
Mary Brunkow dhe Fred Ramsdell gjithashtu treguan se mutacionet në ekuivalentin njerëzor të këtij gjeni shkaktojnë një sëmundje serioze autoimune, IPEX.
Dy vjet pas kësaj, Shimon Sakaguchi arriti t’i lidhë këto zbulime. Ai vërtetoi se gjeni Foxp3 rregullon zhvillimin e qelizave që ai identifikoi në vitin 1995. Këto qeliza, të njohura tani si qeliza T rregullatore, monitorojnë qelizat e tjera imune dhe sigurojnë që sistemi ynë imunitar toleron indet tona.
Zbulimet e laureatëve lançuan fushën e tolerancës periferike, duke nxitur zhvillimin e trajtimeve mjekësore për kancerin dhe sëmundjet autoimune. Kjo mund të çojë gjithashtu në transplantime më të suksesshme. Disa nga këto trajtime tani po i nënshtrohen provave klinike.
Sot, më 6 tetor 2025, Asambleja e Çmimit Nobel në Institutin Karolinska ka vendosur të japë Çmimin Nobel për Fiziologji ose Mjekësi për vitin 2025, “për zbulimet e tyre në lidhje me tolerancën imunitare periferike”:
– Instituti Mary E. Brunkow për Biologjinë e Sistemeve, Seattle, SHBA;
– Fred Ramsdell, Sonoma Biotherapeutics, San Francisko, SHBA;
– Shimon Sakaguchi, Universiteti i Osakës, Osaka, Japoni./E.T