Një marrëveshje e negociuar do të ishte e padrejtë dhe zhgënjyese. Por pas pothuajse katër vitesh luftë, mund të jetë opsioni më i mirë.
Christopher S. Chivvis*
Të mërkurën, presidenti Trump vendosi sanksione të reja të rëndësishme ndaj kompanive gjigante ruse të naftës dhe gazit, dhe hoqi kufizimet për përdorimin e disa raketave me rreze të gjatë veprimi nga Ukraina, e cila tani do të jetë në gjendje të godasë më lirshëm brenda territorit rus.
Këto lëvizje erdhën menjëherë pas bisedave të Trump-it javën e kaluar me Vladimir Putin dhe Volodymyr Zelenskyy, pas të cilave presidenti amerikan shprehu zhgënjimin e tij ndaj mungesës së gatishmërisë për kompromis nga të dyja palët. Trump kishte shpresuar ta përfundonte këtë luftë shumë kohë më parë. A do të mjaftojnë këto masa?
Një strategji që nuk po funksionon
Kur Rusia nisi pushtimin e saj të plotë të Ukrainës në shkurt 2022, SHBA-ja dhe aleatët e saj zgjodhën një strategji që synonte të përdorte fuqinë e madhe politike, ekonomike dhe ushtarake të Uashingtonit për t’i imponuar kosto aq të larta Kremlinit, sa që Moska të detyrohej të kërkonte paqe sipas kushteve të Ukrainës.
Në teori, kjo strategji e imponimit të kostos kishte logjikë. Por në praktikë, ajo ka ngadalësuar përparimin rus, pa arritur ta bindë Putinin të ndalë agresionin.
Megjithë disa raunde të sanksioneve, furnizimin e Ukrainës me armë gjithnjë e më të avancuara, dhe zhvillimin nga vetë Ukraina të dronëve dhe armëve më efikase, Rusia është ende larg dorëzimit. Ajo tani kontrollon më shumë territor ukrainas sesa tre vjet më parë.
Në shkurt, lufta do të hyjë në vitin e saj të pestë – pothuajse sa zgjati Lufta e Parë Botërore.
Kur “më shumë presion” nuk është përgjigjja
Për mbështetësit e strategjisë së imponimit të kostos, zgjidhja është e qartë: më shumë presion.
Ata kërkojnë një angazhim të pacaktuar për sanksione të reja, më shumë armë për Ukrainën (si raketat Tomahawk, që SHBA-ja deri tani ka refuzuar t’i japë), si dhe sekuestrimin e aseteve të ngrira ruse në Evropë.
Por masa të tilla, të marra veçmas, vështirë se do të prodhojnë tronditjen që do të ndryshonte rrjedhën e luftës dhe do ta detyronte Kremlinin të pranonte kushtet ukrainase.
Sanksionet e reja ndaj naftës dhe gazit rritin presionin, por ato vijnë pas viteve të tëra sanksionesh, ndaj të cilave Rusia tashmë është përshtatur.
BE-ja është në paketën e saj të 19-të të sanksioneve ndaj Rusisë, por efektet po zbehen, pasi mbështetja e Kinës për Moskën i zbut pasojat.
Ndërkohë, pak ekspertë ushtarakë besojnë se armët shtesë – edhe ato të fuqishme si Tomahawk – do të kenë ndikim vendimtar në luftë.
Në vitin 2023, Ukraina kërkoi me ngulm tanket Abrams, duke pretenduar se ato do ta ndryshonin fatin e konfliktit, por nuk ndodhi kështu.
E njëjta gjë ndodhi me F-16-at e shumëpritur, që nuk ishin “plumbi magjik” që shumë prisnin, ashtu siç nuk solli ndryshim të madh as lejimi i goditjeve të gjata në territorin rus.
Paradoksi logjik i strategjisë aktuale
Ka një mangësi logjike në strategjinë e imponimit të kostos.
Nga njëra anë, mbështetësit e saj pretendojnë se negociatat serioze tani janë të pakuptimta, sepse Putini synon të nënshtrojë të gjithë Ukrainën.
Nga ana tjetër, ata besojnë se rritja graduale e presionit ekonomik apo ushtarak do ta detyrojë të tërhiqet.
Por nëse Putini është vërtet i vendosur ta dominojë të gjithë Ukrainën, pse duhet të mendojmë se pak më shumë presion do ta bindë të heqë dorë?
Kostoja e luftës dhe kufijtë e fuqisë amerikane
Sigurisht, SHBA-ja dhe aleatët e saj kanë arsye të forta për t’i imponuar kosto Kremlinit.
Rusia ka ndjerë në mënyrë të drejtë dhimbjen ekonomike dhe ushtarake – mjaftueshëm për të tërhequr vëmendjen e agresorëve të mundshëm në mbarë botën.
Pa mbështetjen perëndimore, Ukraina me shumë vështirësi do të kishte shmangur pushtimin e Kievit dhe rrëzimin e Zelenskyyt.
Ky presion është përbërës i rëndësishëm për arritjen e një armëpushimi, por nuk është i mjaftueshëm vetvetiu.
Prandaj, mos prisni që këto sanksione të reja ta përfundojnë luftën së shpejti – përveç nëse kombinohen me një qëndrim më të hapur negociues nga Perëndimi.
Kjo mund të nënkuptojë një marrëveshje disi më të favorshme për Rusinë sesa do të dëshironte Perëndimi.
Nëse lufta do të përfundonte, për shembull, me Rusinë që mban Donbasin, do të ishte një rezultat i padrejtë për Ukrainën dhe zhgënjyes për mbështetësit e saj – por megjithatë më i mirë se shumë alternativa të tjera.
Mësime nga historia amerikane
Disa nga mbështetësit e dukshëm të Ukrainës mund ta duan në heshtje vazhdimin e luftës, për ta mbajtur Rusinë të lidhur në Ukrainë dhe për ta dobësuar atë.
Por vitet pa përparim duhet t’i nxisin të tjerët të rishikojnë se çfarë mund të arrijë realisht fuqia amerikane me një kosto të pranueshme.
Mungesa e gatishmërisë për të njohur kufijtë e fuqisë amerikane është një refren që përsëritet në historinë e përfshirjeve të Uashingtonit në Vietnam, Irak dhe Afganistan.
E njëjta dinamikë është e dukshme edhe në Ukrainë: objektiva ambicioze në fillim, të cilat SHBA-ja nuk arrin t’i realizojë, duke përfunduar në një ngatërrim shumëvjeçar që askush nuk do ta kujtojë si fitore.
SHBA-ja mund të jetë ende vendi më i fuqishëm në botë, por neglizhimi i kufijve të kësaj fuqie e bën atë më pak të suksesshme jashtë dhe gërryen politikën e saj të brendshme.
*Christopher S. Chivvis, Senior Fellow dhe Drejtor i Programit të Shtetformimit Amerikan në Carnegie Endowment for International Peace – Përgatiti për botim: L.Veizi
