Përgatiti: Leonard Veizi
Më 9 janar 1927, një e diel dimri në Montreal të Kanadasë, u shndërrua në ditë zie kombëtare. Në teatrin “Laurier Palace”, një nga sallat më të frekuentuara të kohës, dhjetëra fëmijë humbën jetën në një tragjedi që do të mbetej për dekada një nga katastrofat më të rënda civile në historinë kanadeze.
Atë pasdite, mbi 800 fëmijë, kryesisht nga familje punëtore të lagjes, ishin mbledhur për të ndjekur një komedi të lehtë, një nga ato shfaqje që u ofronin pak argëtim në një realitet të vështirë social. Salla ishte e mbushur plot, zërat e fëmijëve përziheshin me muzikën dhe dritat, dhe askush nuk mund ta imagjinonte se brenda pak minutash gëzimi do të kthehej në panik dhe vdekje.
Sipas hetimeve të mëvonshme, zjarri dyshohet se nisi nga një cigare e ndezur, e hedhur në dyshemenë prej druri pranë një shkalle. Flakët u përhapën me shpejtësi, të ushqyera nga materiali i djegshëm i ndërtesës dhe nga mungesa e masave moderne të sigurisë kundër zjarrit. Fillimisht, shumë fëmijë menduan se bëhej fjalë për një incident të vogël, por tymi i dendur që pushtoi sallën i shndërroi çastet e para në kaos.
Paniku shpërtheu kur fëmijët filluan të vraponin drejt daljeve. Ata që ndodheshin në lozhat e sipërme e patën më të vështirë: njëra nga shkallët e zbritjes u bllokua, duke krijuar një grumbullim fatal trupash. Në errësirë dhe tym, shumë fëmijë ranë përtokë, u shtypën nga turma ose humbën ndjenjat nga mungesa e ajrit.
Bilanci ishte tronditës. 78 fëmijë humbën jetën:
-64 u asfiksuan nga tymi,
-12 u shtypën gjatë përpjekjes për t’u larguar,
-dhe vetëm 2 humbën jetën drejtpërdrejt nga flakët.
Shumë prej viktimave u gjetën të grumbulluar pranë shkallëve dhe daljeve, dëshmi e tmerrit të minutave të fundit. Pamjet e trupave të vegjël të nxjerrë nga salla e errët tronditën thellë qytetin dhe gjithë Kanadanë.
Tragjedia e Laurier Palace shkaktoi indinjatë të madhe publike dhe një debat të ashpër mbi sigurinë në ambiente publike. Hetimet zbuluan mangësi serioze në projektimin e teatrit, mungesën e daljeve të mjaftueshme emergjente dhe faktin se shumë dyer hapeshin nga brenda, gjë që i bënte të pamundura për t’u hapur nën presionin e turmës.
Pas ngjarjes, autoritetet kanadeze miratuan rregulla më të rrepta sigurie, veçanërisht për sallat e teatrit dhe kinematë. Një pasojë e drejtpërdrejtë ishte edhe ndalimi për vite me radhë i hyrjes së fëmijëve në kinema, një vendim i diskutueshëm, por që pasqyronte traumën e thellë të shoqërisë.
Zjarri i Laurier Palace nuk ishte thjesht një aksident; ai u kthye në një simbol të pafajësisë së humbur dhe të çmimit të rëndë që paguhet kur neglizhenca bashkohet me fatkeqësinë. Edhe sot, më shumë se një shekull më pas, kjo tragjedi përmendet si një kujtesë e dhimbshme se siguria publike nuk është kurrë një detaj i dorës së dytë, sidomos kur në sallë janë fëmijë.