Last Updated on 09/11/2026 by EL
Kancelari gjerman Friedrich Merz ka lidhur miratimin e buxhetit të ardhshëm shumëvjeçar të Bashkimit Evropian me sigurimin e një pakete të re financiare prej 45 miliardë eurosh për Ukrainën. Qëndrimi i tij vjen në një moment kur vendet anëtare janë të ndara si për financimin e Kievit, ashtu edhe për mënyrën e shpërndarjes së fondeve të BE-së.
Ukraina përballet me një mungesë financiare prej rreth 70 miliardë eurosh në buxhetin e vitit 2027, si pasojë e luftës dhe sulmeve të vazhdueshme ruse. Bashkimi Evropian ka premtuar të mbulojë rreth dy të tretat e kësaj shume, afërsisht 45 miliardë euro, përmes një instrumenti financiar që ende nuk është përcaktuar.
Në një letër drejtuar presidentit të Këshillit Evropian, António Costa, Merz thekson se një angazhim i përbashkët i të gjitha vendeve anëtare për të kontribuar në mënyrë të drejtë në mbulimin e kësaj mungese financiare është kusht thelbësor për të vijuar diskutimet mbi çështjet e tjera, veçanërisht ato që kanë pasoja financiare.
Kancelari gjerman kërkon gjithashtu që negociatat për buxhetin shtatëvjeçar të BE-së të garantojnë një zgjidhje të mbështetur nga të gjitha shtetet anëtare, e cila të sigurojë financim të qëndrueshëm për Ukrainën nga viti 2028 e në vijim, duke përfshirë edhe interesat e krijuara nga huatë e mëparshme.
Bëhet fjalë për kredinë prej 90 miliardë eurosh, të mbështetur nga huamarrja e përbashkët e 24 vendeve. Hungaria, Sllovakia dhe Republika Çeke kanë siguruar përjashtimin nga kjo skemë, në këmbim të dhënies së miratimit të nevojshëm unanim. Shlyerja e principalit të kredisë është parashikuar të nisë vetëm pasi Rusia të pranojë dëmshpërblimet e luftës, ndërsa pagesat e interesave do të fillojnë vitin e ardhshëm.
Fillimisht, Komisioni Evropian kishte përllogaritur interesat në rreth 3 miliardë euro në vit, por rritja e kostove të huamarrjes ka ndryshuar parashikimet. Ndërkohë, 45 miliardë eurot e parashikuara për Ukrainën në vitin 2027 do t’i shtohen paketës ekzistuese të kredisë.
Për shkak të përmasave të mëdha të deficitit financiar, një tjetër huamarrje e përbashkët e vendeve të BE-së po shihet si alternativa kryesore. Komisioni Evropian pritet t’u paraqesë shteteve anëtare disa mundësi financimi përpara samitit të posaçëm në fund të muajit.
Në letrën e tij, Merz i kërkon Costa-s që diskutimet të përshpejtohen dhe çështja të vendoset si prioritet në samitin joformal të kësaj jave në Dublin, megjithëse ajo nuk ishte parashikuar fillimisht në agjendë.
Kreu i qeverisë gjermane shpreh gjithashtu pakënaqësinë për faktin se barra financiare dhe ushtarake e mbështetjes për Ukrainën është shpërndarë në mënyrë të pabarabartë dhe është përballuar kryesisht nga një numër i kufizuar shtetesh.
“Mbështetja për Ukrainën është çështje e sigurisë sonë të pandashme evropiane dhe, për këtë arsye, edhe barra e kësaj mbështetjeje duhet të ndahet në mënyrë të barabartë”, shkruan Merz.
Gjermania është donatori më i madh bilateral i Ukrainës. Në të njëjtën linjë me Berlinin janë edhe Danimarka, Finlanda, Holanda dhe Suedia, të cilat kërkojnë që financimi i Ukrainës dhe buxheti i ardhshëm i BE-së të trajtohen si një paketë e vetme.
Këto vende bëjnë pjesë në grupin e njohur si “Frugalët” ose “Modernizuesit”, të cilët kërkojnë shkurtime të përgjithshme në projektbuxhetin e ardhshëm. Kjo i vendos në kundërshti me grupin “Miqtë e Kohezionit”, që synon të ruajë një nivel të lartë të shpenzimeve për fondet e zhvillimit dhe kohezionit.
Nga ana tjetër, Republika Çeke, Hungaria dhe Sllovakia kanë sinjalizuar se do të kërkojnë sërish përjashtimin nga huamarrja e përbashkët për mbështetjen e Kievit. Pritet që të njëjtin qëndrim të mbajë edhe Bullgaria, e cila ka kritikuar vazhdimisht dërgesat e armëve për Ukrainën. Të katër vendet bëjnë pjesë në grupin e vendeve që mbështesin fondet e kohezionit.
Qëndrimi i tyre ka shkaktuar pakënaqësi te vendet që kërkojnë një ndarje më të barabartë të kostove. “Grupi i Kohezionit nuk mund të kërkojë të përfitojë nga të dyja anët. Në Bruksel nuk ka pemë parash, ndaj duhet të bëjmë zgjedhje politike”, citohet të ketë thënë një diplomat evropian.
Edhe ministri irlandez i Financave, Simon Harris, vendi i të cilit mban presidencën e radhës të BE-së dhe ndërmjetëson negociatat, ka mbështetur lidhjen e dy çështjeve.
“Është shumë e vështirë të zhvillosh një diskutim serioz për buxhetin evropian të viteve të ardhshme pa përfshirë Ukrainën dhe financimin e saj. Duhet ta trajtojmë këtë në mënyrën e duhur. Në të vërtetë, kjo është çështje e sigurisë evropiane”, deklaroi Harris.
Megjithatë, jo të gjitha vendet anëtare janë dakord me këtë qasje. Zëvendësministri polak për Çështjet Evropiane, Ignacy Niemczycki, argumentoi javën e kaluar se dy çështjet janë thelbësisht të ndryshme dhe lidhja e tyre mund të sjellë efekt të kundërt, duke e bërë edhe më të vështirë arritjen e një marrëveshjeje përfundimtare.