Last Updated on 19/07/2026 by Monika
E njëjta substancë që na shkakton teshtitje, lotim sysh dhe ortikarie, fsheh një “superfuqi” të dytë brenda kokës sonë. Universiteti i Oksfordit zbulon se rritja e histaminës mpreh kujtesën, por mjekët bëjnë thirrje për kujdes: mos prisni një pilulë magjike. Histamina është makthi i të gjithë personave që vuajnë nga alergjitë pranverore apo intolerancat ushqimore. Mirëpo, një studim i fundit i publikuar në revistën e njohur shkencore Nature Communications sapo ka përmbysur gjithçka që dinim për të.
Kërkuesit shkencorë në Universitetin e Oksfordit kanë zbuluar se kjo molekulë luan një rol kyç në tru: rritja e niveleve të saj përmirëson saktësinë e kujtesës me rreth 10 deri në 11%.
*Çfarë është histamina dhe si lidhet me trurin?*
Në mjekësi, histamina njihet si mediatori kimik i alergjive. Ajo prodhohet nga qelizat tona imunitare (si mastocitet dhe bazofilet) kur trupi bie në kontakt me një substancë të huaj por përgjithësisht të pafajshme, siç është poleni i luleve. Kur çlirohet me tepricë, ajo shkakton astmë, rinit dhe irritime të lëkurës. Për këtë arsye, ilaçet që marrim quhen “antihistaminikë” – sepse bllokojnë veprimin e saj. Megjithatë, truri ynë është i mbushur me receptorë të histaminës, sidomos në zonat që kontrollojnë të mësuarit. Madje, përdoruesit e antihistaminikëve të vjetër e dinë mirë se marrja e tyre për një kohë të gjatë shkaktonte si efekt anësor përgjumje dhe harresë.
Nga kjo pikënisje, shkencëtarët britanikë ngritën pyetjen e kundërt: Po sikur t’i rrisim nivelet e histaminës në tru, çfarë ndodh me inteligjencën dhe kujtesën tonë?
Eksperimenti që la pa fjalë kërkuesit
Për të gjetur përgjigjen, ekipi i Oksfordit mori në studim 60 vullnetarë dhe i ndau në dy grupe:
Grupi i parë mori një medikament “placebo” (pa asnjë efekt aktiv).
Grupi i dytë mori pitolisant, një ilaç që përdoret zakonisht për trajtimin e narkolepsisë (sëmundjes së gjumit të tepërt) dhe që rrit artificialisht histaminën në tru.
Gjatë kohës që vullnetarët kryenin teste të kujtesës, mjekët monitoruan trurin e tyre përmes një rezonance magnetike (MRI).
Rezultatet e skanimit treguan se personat që morën ilaçin kishin një lidhje jashtëzakonisht të fortë dhe të shpejtë mes zonës ku prodhohet histamina dhe hipokampusit (qendra kryesore e arkivimit të kujtimeve në tru). Në testet praktike, ky grup rezultoi 11% më i saktë në sjelljen ndërmend të informacioneve që kishin mësuar pak më parë.
*Pse nuk duhet ta përdorni si “ilaç për provime”?*
Edhe pse lajmi tingëllon fantastik, shkencëtarët nxitojnë të shuajnë entuziazmin e studentëve apo të personave që kërkojnë një “turbo” për trurin. Ky zbulim nuk do të kthehet në një pilulë të thjeshtë që mund ta blini në farmaci për të mësuar më shpejt. Pitolisant dhe ilaçet e ngjashme ndryshojnë në mënyrë drastike ciklin e gjumit dhe të zgjimit. Në afatgjatë, pagjumësia që shkakton kjo molekulë do të përfundonte duke shkatërruar kujtesën dhe vëmendjen, duke dhënë efektin e kundërt. Mjekët theksojnë se kimia e trurit funksionon si një peshore perfekte: këto substanca shërbejnë për të kthyer në normë kujtesën e njerëzve që vuajnë nga sëmundje degjenerative, por nëse përdoren nga një mendje e shëndetshme, rrezikojnë të bëjnë më shumë dëm se sa dobi.