Kreditë për banesa janë bërë më të shtrenjta në Amerikën e Veriut dhe Europë, pavarësisht se bankat qendrore i kanë mbajtur normat e interesit të pandryshuara.
Kostot e kredive hipotekore në Europë dhe Amerikën e Veriut janë rritur ndjeshëm, pasi ndikimi ekonomik i luftës në Lindjen e Mesme po përhapet në tregjet e banesave, duke shtuar presionin mbi huamarrësit që duan të blejnë një shtëpi të re ose të rifinancojnë kredinë.
Rritja ka ndodhur edhe pse bankat qendrore nuk kanë rritur normat e interesit. Huadhënësit hipotekorë po reagojnë ndaj rritjes së kostove të huamarrjes së qeverive dhe po parashikojnë se normat zyrtare të interesit do të duhet të rriten më vonë për të frenuar rrezikun e inflacionit.
Në SHBA, konflikti e ka çuar normën e kredisë hipotekore 30-vjeçare në 6.36 për qind, mbi nivelet e shtatorit 2025, para se Rezerva Federale të niste ciklin e tre uljeve me nga çerek pikë përqindjeje.
Në Eurozonë, normat e kredive hipotekore në ekonominë më të madhe të rajonit, Gjermani, janë rritur me rreth 0.3 pikë përqindjeje.
Norma e interesit për kreditë popullore 10-vjeçare në Gjermani është rritur në rreth 3.6 për qind, sipas të dhënave nga ndërmjetësi i kredive hipotekore Dr Klein, duke rritur kostot vjetore të interesit për një kredi të re prej 350 mijë eurosh me 1,000 euro, në rreth 13 mijë euro.
“Normat janë rritur ndjeshëm brenda pak javësh,” tha Florian Pfaffinger, drejtues në Dr Klein, duke shtuar se këto lëvizje e kanë “trazuar tregun”. Ai tha se disa blerës banesash po nxitojnë të finalizojnë kreditë e tyre hipotekore përpara rritjeve të mëtejshme.
Rritjet më të forta janë regjistruar në Mbretërinë e Bashkuar, ku norma mesatare e kuotuar për një kredi hipotekore fikse dyvjeçare, me raport kredi-vlerë 75 për qind, është rritur në 5.1 për qind në prill, nga 3.97 për qind në fund të shkurtit.
Hina Bhudia, partnere në Knight Frank Finance, tha se “rritja e fortë” e fundit e normave të interesit për kreditë e reja me normë fikse në Mbretërinë e Bashkuar ka qenë “një goditje e vërtetë për fuqinë blerëse të njerëzve”.
Në SHBA, rritja e normave të kredive hipotekore vjen ndërkohë që tregu po përballej tashmë me mungesë të ofertës për banesa, edhe para se konflikti në Lindjen e Mesme të niste në fund të shkurtit dhe bllokadat në Ngushticën e Hormuzit të çonin në rritje të fortë të çmimeve të naftës.
“Ne ndërtuam tepër banesa para krizës financiare dhe më pas patëm një dekadë me ndërtim të pamjaftueshëm,” tha Matt Aks, ekonomist në Evercore ISI. “Pra ka mungesë oferte, dhe më së fundmi kemi hyrë në një periudhë me norma të larta interesi.”
Administrata Trump është përpjekur të ulë normat e kredive hipotekore duke përdorur ndërmarrjet e mbështetura nga qeveria, Fannie Mae dhe Freddie Mac, për të blerë obligacionet e tyre të mbështetura nga kredi hipotekore.
Por analistët thanë se efektet e këtyre blerjeve janë neutralizuar nga lufta. “Ndikimi është mbuluar shumë shpejt nga faktorë të tjerë,” tha Aks.
Bradley Saunders, ekonomist për Amerikën e Veriut në Capital Economics, tha se tregu amerikan i banesave do ta ketë të vështirë “të krijojë ndonjë vrull” me normat e kredive hipotekore të mbetura mbi 6 për qind.
Brian Lewis, agjent imobiliar në kompaninë amerikane Compass, shtoi se shumë blerës të mundshëm po “pajtohen” me idenë se nuk do të shohin më gjatë jetës së tyre norma interesi për kredi banesash të kthehen te niveli 2 për qind, si gjatë pandemisë Covid-19.
Investitorët dhe ekonomistët besojnë se normat e kredive hipotekore do të rriten më tej nëse qarkullimi përmes Ngushticës së Hormuzit, nga ku më parë transportohej një e pesta e naftës botërore, mbetet i kufizuar.
Kjo do t’i detyronte përfundimisht bankat qendrore të rrisnin normat për të frenuar presionet mbi çmimet, duke shtuar më tej barrën për blerësit e mundshëm.
“Rreziku i një keqllogaritjeje mes Trump dhe udhëheqjes iraniane po rritet,” tha John Muellbauer, ekonomist në Universitetin e Oksfordit, duke shtuar se një përshkallëzim “do të na çonte në stagflacion serioz”.
Rritja e fortë e normave në fund do të bëjë që më pak njerëz të blejnë banesa, tha Bhudia nga Knight Frank.
“Do të shohim në mënyrë të pashmangshme një ngadalësim të aktivitetit të transaksioneve dhe presion mbi çmimet e banesave, ndërsa rritja e fundit e normave të kredive hipotekore jep efektet e saj,” tha ai. “Sa i madh do të jetë ndikimi, varet vërtet nga sa do të zgjasë konflikti.”/ Financial Times-A.D