Janine di Giovanni
Yousef, një gazetar palestinez, dhe unë qëndronim në një plazh në Gaza gjatë Intifadës së Parë – kryengritjes që nisi në vitin 1987, e karakterizuar nga rezistenca popullore dhe të rinj që hidhnin gurë. Ai ishte në fillim të të njëzetave, por kishte kaluar tashmë një periudhë në Ansar III, burgun famëkeq izraelit në shkretëtirën e Negevit. Sapo ishte liruar.
Kjo ndodhte para se çrregullimi i stresit post-traumatik (PTSD) të kuptohej gjerësisht, por unë e dija se miku im ishte thellësisht i traumatizuar. Duke vështruar detin, duart i dridheshin ndërsa flisnim. Edhe pse ishte i lirë, ai dyshonte se do të ndihej ndonjëherë sërish i sigurt. Burgu kishte nënkuptuar rrahje, tortura dhe privim nga gjumi.
“Ushtarët vazhdimisht më pyesnin nëse doja të bëhesha grua”, më tha ai. “Kjo është gjëja më e keqe – të të kërcënojnë se do të të shkatërrojnë burrërinë.”
Çdo vit, OKB-ja publikon një aneks të raportit të sekretarit të përgjithshëm mbi dhunën seksuale të lidhur me konfliktet. Në të përfshihen palët që dyshohen me bazë të besueshme për përdhunime dhe abuzime seksuale gjatë konflikteve të armatosura. Për vite me radhë aty janë shfaqur emrat e zakonshëm: Republika Demokratike e Kongos, Sudani i Jugut, Siria, Iraku dhe Mianmari.
Këtë vit u shtuan dy emra të rinj: Izraeli dhe Rusia.
Përfshirja e Rusisë nuk ishte surprizë. Organizata ime, The Reckoning Project, është e njohur me raportimet për dhunë seksuale nga puna që kryen në terren. Rusia është gjithashtu një rast i veçantë në rendin ndërkombëtar dhe kritikohet gjerësisht nga shtete të tjera.
Por shfaqja e Izraelit në këtë listë ishte tronditëse, duke pasur parasysh mbështetjen që ky shtet gëzon nga shumë aktorë të komunitetit ndërkombëtar, si SHBA-ja dhe Bashkimi Evropian. OKB-ja është një institucion i kujdesshëm dhe një klasifikim i tillë nuk bëhet rastësisht.
Provat janë të dokumentuara me kujdes. Midis viteve 2023 dhe 2025, hetuesit e OKB-së verifikuan abuzime seksuale ndaj 31 palestinezëve të ndaluar – 14 burra, shtatë gra, nëntë djem dhe një vajzë – të mbajtur në baza ushtarake, burgje dhe qendra ndalimi izraelite.
Shkeljet përfshinin përdhunim, përdhunim në grup, dhunë ndaj organeve gjenitale si formë torture, zhveshje të detyruar, kontrolle poshtëruese të trupit dhe kërcënime të përsëritura për përdhunim. Disa viktima përjetuan sulme të shumta, poshtërime të vazhdueshme dhe dhimbje afatgjata.
Autorët e pretenduar përfshijnë Forcat Mbrojtëse të Izraelit dhe Shërbimin Izraelit të Burgjeve.
Raporti dokumenton një mungesë sistematike të përgjegjshmërisë, e cila, sipas tij, “ushqen një klimë pandëshkueshmërie”.
Rasti më i njohur është ai i pesë ushtarëve të akuzuar për agresion fizik. Pavarësisht ekzistencës së dukshme të provave mjekësore dhe video që tregonin një sulm seksual, akuzat për përdhunim ose agresion seksual nuk u përfshinë në aktakuzë. Pas një reagimi të madh publik në mbrojtje të ushtarëve, akuzat u hoqën përfundimisht.
Këto gjetje mbështeten mbi vite pune të organizatave të guximshme izraelite dhe ndërkombëtare të të drejtave të njeriut. B’Tselem ka ekspozuar prej kohësh mizorinë sistematike në burgjet izraelite.
Një raport i fundit, Mirë se vini në ferr: sistemi izraelit i burgjeve si një rrjet kampesh torture, dokumenton përvojat e 55 palestinezëve të arrestuar pas 7 tetorit dhe më pas të liruar pa akuza.
Sipas B’Tselem, burgjet përbëjnë “një rrjet kampesh të dedikuara për abuzimin e të burgosurve si çështje politike dhe institucionale”.
Në përgjigje të raportit, ambasadori i Izraelit në OKB, Danny Danon – ish-oficer i linjës së ashpër në ushtrinë izraelite dhe ish-deputet i Likudit – deklaroi:
“Sekretari i përgjithshëm dhe ekipi i tij vazhdojnë të përhapin gënjeshtra kundër Izraelit. Të na vendosësh ne dhe terroristët e Hamasit në të njëjtën listë është e papranueshme.”
(Hamasi përfshihet gjithashtu në raport për dhunën seksuale gjatë sulmeve të 7 tetorit.)
Danon njoftoi se Izraeli do të ndërpriste marrëdhëniet me António Guterres deri në largimin e sekretarit të përgjithshëm nga detyra në muajin dhjetor.
Çfarë vjen më pas për Izraelin?
Shtetet që shfaqen vazhdimisht në këtë listë të zezë përjashtohen nga misionet paqeruajtëse të OKB-së, por zbatimi i masave rrallë shkon më tej. OKB-ja kërkon qasje për hetuesit në qendrat e ndalimit, por pa bashkëpunimin e shtetit të akuzuar, kjo zakonisht nuk është e mundur.
Autorët e dyshuar vazhdojnë krimet e tyre pa u ndëshkuar. Sistemet që ua mundësojnë këto veprime vazhdojnë të funksionojnë pa pengesa.
Përgjegjësia e vërtetë do të nënkuptonte dërgimin e Izraelit para Gjykatës Penale Ndërkombëtare për përdorimin e përdhunimit si krim lufte.
Kjo është e vështirë, pasi Izraeli nuk është palë nënshkruese e kësaj gjykate. Për më tepër, siç kemi parë, Benjamin Netanyahu është tashmë nën aktakuzë për përdorimin e urisë si armë lufte dhe për krime kundër njerëzimit në Gaza, pa pasoja konkrete deri tani. Ai i mohon akuzat.
Megjithatë, presioni ndërkombëtar mund të marrë forma të tjera.
Rusia ua mohon hetuesve qasjen në qendrat e ndalimit, por vazhdon të përballet me presion të jashtëzakonshëm ekonomik dhe diplomatik për shkak të agresionit në Ukrainë.
Izraeli vazhdon të përfitojë nga tregtia me shtete të tjera dhe merr pjesë në institucione perëndimore në mënyra që Rusia nuk mundet – në OECD, Forumin Ekonomik Botëror dhe Lojërat Olimpike – por mund të përjashtohet prej tyre derisa të ndërmarrë masa për t’i dhënë fund dhunës seksuale.
Duhet të ketë kompensim nga shteti izraelit për të mbijetuarit, përmes reparacioneve dhe ndihmës juridike për ata që kërkojnë drejtësi. Por mbi të gjitha, shteti izraelit duhet të pranojë se këto krime kanë ndodhur dhe të garantojë se nuk do të përsëriten.
Ekziston një precedent për këtë.
Monitoruesit e të drejtave të njeriut në Ukrainë dokumentuan 31 raste dhune seksuale nga forcat ukrainase – përfshirë rrahje në organet gjenitale, goditje elektrike dhe zhveshje të detyruar.
Pas këtyre akuzave, Ukraina vazhdoi t’u lejonte monitoruesve të OKB-së qasje në terren, po përballet me krimet e saj dhe ka ndërmarrë hapa për të forcuar ligjet dhe institucionet.
Nëse Izraeli nuk ka asgjë për të fshehur – siç këmbëngul vetë – atëherë duhet t’u japë hetuesve qasje të pakufizuar në burgje.
Pyes veten nëse Yousef, me të cilin humba kontaktet shumë vite më parë, do ta shihte këtë dokumentim zyrtar të dhimbjes së tij si një fitore.
Për të mbijetuar si ai, kjo do të thotë se tashmë ekziston një arkiv zyrtar që ruan dëshmitë e tyre, duke pritur ditën kur bota do të ketë vullnetin politik për të vepruar.
Unë besoj se ai do të kërkonte më shumë se kaq.
Për ne që punojmë në fushën e përgjegjshmërisë, kjo listë e zezë është një sinjal se ka dëshmitarë. Bota po vëzhgon. Bota e di.
Pyetja tani është nëse bota do të bëjë ndonjëherë më shumë sesa thjesht të qëndrojë mënjanë dhe të shikojë.
Burimi: theguardian.com/ Përgatiti: L.Veizi