Inteligjenca Artificiale prej vitesh po transformon industri të ndryshme, nga zhvillimi i programeve kompjuterike te shërbimi ndaj klientit. Tashmë, ajo po nis të ndryshojë edhe mënyrën se si zhvillohen ndërhyrjet në sallat e operacionit.
Për herë të parë në historinë e dokumentuar të mjekësisë, një robot humanoid ka asistuar në heqjen e fshikëzës së tëmthit nga një pacient i gjallë, si pjesë e një serie procedurash kirurgjikale të realizuara nga studiuesit e Universitetit të Kalifornisë në San Diego. Testimet u zhvilluan në fillim të korrikut 2026, në Laboratorin e Robotikës së Avancuar dhe Kontrollit të UC San Diego, dhe përfshinë shtatë procedura mjekësore, nga ekzaminime fizike rutinë deri te ndërhyrje më komplekse kirurgjikale.
Ky zhvillim ofron një panoramë të asaj se si robotët humanoidë mund të përdoren në të ardhmen për të mbështetur kirurgët, veçanërisht në procedura që kërkojnë saktësi të lartë ose operim nga distanca. Ekipi kërkimor përdori robotë humanoidë Unitree G1, të kontrolluar plotësisht nga operatorë njerëzorë përmes teknologjisë së kapjes së lëvizjeve, pedaleve dhe sistemeve të gjurmimit. Sistemi u mundësoi robotëve të koordinonin njëkohësisht të dy krahët dhe të realizonin veprime delikate, si mbajtja e indeve me njërën dorë dhe prerja me tjetrën, duke imituar në mënyrë të afërt lëvizjet e një kirurgu.
Projekti u drejtua nga profesori Michael Yip, në bashkëpunim me kirurgët Charles Goldberg dhe Preetham Suresh nga Shkolla e Mjekësisë e UC San Diego. Studiuesit theksuan se procedurat nuk ishin autonome. Çdo lëvizje e robotit drejtohej në kohë reale nga një kirurg. Pra, roboti humanoid funksiononte si një zgjatim i duarve të kirurgut dhe nuk merrte vendime mjekësore në mënyrë të pavarur. Demonstrimet e suksesshme përfaqësojnë një hap të rëndësishëm drejt zgjerimit të përdorimit të robotikës në kujdesin shëndetësor. Kjo teknologji mund të jetë veçanërisht e dobishme në rastet kur kirurgët duhet të kryejnë operacione nga distanca ose të realizojnë procedura me nivel shumë të lartë kontrolli dhe saktësie.
Ndërkohë që UC San Diego po eksperimenton me robotë humanoidë për ndërhyrjet kirurgjikale, institucione të tjera po ndjekin qasje të ndryshme. Universiteti Johns Hopkins, për shembull, po zhvillon sisteme autonome kirurgjikale të bazuara në platforma robotike jo-humanoide. Kjo tregon se nuk ekziston vetëm një rrugë drejt së ardhmes së kirurgjisë së asistuar nga robotët.
Qasja e UC San Diego është e veçantë, sepse përdor robotë humanoidë të projektuar për të funksionuar në mjedise të ndërtuara për njerëzit. Ndryshe nga sistemet e specializuara robotike, të cilat mund të kërkojnë pajisje të dedikuara ose ndryshime në infrastrukturën spitalore, robotët humanoidë mund të integrohen potencialisht në sallat ekzistuese të operacionit me më pak përshtatje. Kjo mund ta bëjë përdorimin e tyre më praktik dhe më të lehtë për t’u zbatuar në të ardhmen. Megjithatë, përdorimi i gjerë klinik i kësaj teknologjie mbetet ende larg. Procedurat u zhvilluan në një mjedis të kontrolluar kërkimor dhe futja e robotëve humanoidë në spitale do të kërkojë prova të gjera klinike, miratime rregullatore dhe vlerësime rigoroze të sigurisë.
Sistemet shëndetësore do të duhet gjithashtu të përcaktojnë standarde të reja për trajnimin e personelit, përgjegjësinë ligjore dhe sigurimet, përpara se kirurgjia e asistuar nga robotët humanoidë të bëhet pjesë e praktikës së zakonshme mjekësore./ad