Nga Leonard Veizi
Në verën e vitit 1462, Perandoria Osmane dukej e pandalshme. Nëntë vjet më parë, më 1453, sulltan Mehmeti II kishte pushtuar Kostandinopojën, duke i dhënë fund Perandorisë Bizantine dhe duke shpallur ambicien e tij për ta shtrirë sundimin osman në gjithë Evropën Juglindore.
Por ndërsa sulltani ëndërronte perandori të reja, në kufijtë veriorë dhe perëndimorë po ngriheshin kundërshtarë që nuk pranonin të nënshtroheshin.
Njëri prej tyre ishte Gjergj Kastrioti Skënderbeu në Arbëri. Tjetri ishte Vlad III i Vllahisë, i njohur në histori si Vlad Drakula.
Skënderbeu prej më shumë se një dekade po i mbante të bllokuara ushtritë osmane në malet shqiptare. Ai kishte bashkuar princat arbërorë nën Besëlidhjen e Lezhës dhe ishte shndërruar në simbolin më të fuqishëm të rezistencës kundër Perandorisë Osmane. Çdo ekspeditë e dërguar kundër tij kërkonte njerëz, para dhe kohë, duke i penguar planet e mëdha të Mehmetit.
Ndërkohë, në veri të Danubit, Vlad III po ndiqte të njëjtën rrugë. Ai refuzoi të pranonte vartësinë e plotë ndaj Portës së Lartë dhe kundërshtoi pagesën e haraçit që osmanët kërkonin nga principatat e krishtera. Konflikti nuk kishte të bënte vetëm me taksat. Në lojë ishte kontrolli i Danubit, rruga strategjike që lidhte Ballkanin me Evropën Qendrore dhe që Mehmeti e konsideronte jetike për fushatat e ardhshme kundër Mbretërisë së Hungarisë dhe Perandorisë së Shenjtë Romake.
Për të nënshtruar Vllahinë, sulltani marshoi personalisht me një ushtri gjigante, që sipas kronikave të kohës numëronte dhjetëra mijëra ushtarë. Vladi e dinte se nuk mund ta mposhtte në një betejë të hapur. Ai përdori taktikat që edhe Skënderbeu i kishte kthyer në art: goditje të befasishme, prita, shkatërrim furnizimesh dhe luftë psikologjike.
Kulmi erdhi natën e 17 qershorit 1462.
Nën errësirën e plotë, Vlad Drakula udhëhoqi një sulm të guximshëm drejt kampit osman. Objektivi ishte i qartë: të depërtonte deri te çadra e sulltanit dhe ta vriste Mehmetin II. Sulmuesit kaluan mes rojeve osmane, përhapën panik dhe goditën në zemër të kampit. Për orë të tëra mbretëroi kaosi. Ushtarët osmanë, të zgjuar në errësirë, shpesh nuk arrinin të dallonin mikun nga armiku.
Megjithëse Vladi nuk arriti të vriste sulltanin, sulmi tronditi rëndë ushtrinë osmane. Humbjet ishin të mëdha dhe morali i trupave u godit rëndë. Kur Mehmeti vazhdoi marshimin drejt kryeqytetit të Vllahisë, Târgovişte, ai u përball me një skenë makabre që do të hynte në histori: mijëra kufoma ushtarësh osmanë të ngulura në hunj, një pyll i tërë vdekjeje i ngritur nga Vladi për të terrorizuar pushtuesit.
Kronikanët osmanë dhe evropianë shkruajnë se edhe vetë sulltani mbeti i tronditur nga ajo pamje. Fushata, e menduar si një marshim triumfal, u shndërrua në një ndërmarrje të kushtueshme dhe demoralizuese.
Në të njëjtën kohë, Skënderbeu vazhdonte të rezistonte në Arbëri. Për Mehmetin II, këta dy sundimtarë përfaqësonin të njëjtin problem: kufijtë e perandorisë nuk mund të siguroheshin plotësisht sa kohë ekzistonin prijës të gatshëm të sakrifikonin gjithçka për lirinë e vendit të tyre.
Historia i ka kujtuar ndryshe. Skënderbeu mbeti simboli i qëndresës shqiptare dhe një nga strategët më të mëdhenj ushtarakë të Mesjetës. Vlad Drakula hyri në legjendë për ashpërsinë dhe metodat e tij të tmerrshme, duke frymëzuar shekuj më vonë figurën letrare të Drakulës.
Por në qershorin e vitit 1462 ata ishin pjesë e së njëjtës histori: historia e kufirit evropian që refuzonte të dorëzohej përballë një prej perandorive më të fuqishme të kohës.