Last Updated on 08/08/2025 by adminfjala
Më 2 gusht 1990, forcat irakiane nën urdhrat e presidentit Saddam Hussein pushtuan papritur Kuvajtin, një shtet i vogël por jashtëzakonisht i pasur me naftë në Gjirin Persik. Brenda pak orësh, rreth 100,000 trupa irakiane përparuan drejt kryeqytetit Kuvajt City dhe morën nën kontroll vendin pa ndonjë rezistencë të organizuar.
Shkaqet e pushtimit
Pushtimi u justifikua nga Bagdadi me pretendimin se Kuvajti ishte një “krahinë historike” e Irakut dhe se qeveria kuvajtiane po zhvillonte “luftë ekonomike” kundër Irakut, përmes tejprodhimit të naftës që ulte çmimet në tregun botëror, duke dëmtuar rëndë ekonominë e Irakut të lodhur nga Lufta Iran-Irak (1980–1988). Sipas analistëve, synimi i vërtetë i Saddamit ishte kontrolli mbi rezervat e mëdha të naftës së Kuvajtit dhe forcimi i pozitës rajonale të Irakut.
Reagimi ndërkombëtar dhe krijimi i koalicionit
Pushtimi shkaktoi një tronditje të madhe në mbarë botën. Kombet e Bashkuara e dënuan menjëherë aktin e agresionit dhe miratuan disa rezoluta që kërkonin tërheqjen e menjëhershme të Irakut nga Kuvajti. Këshilli i Sigurimit miratoi sanksione të ashpra ekonomike ndaj Irakut dhe i dha afat Saddamit deri më 15 janar 1991 për tërheqjen e trupave.
Ndërkohë, një koalicion ndërkombëtar prej mbi 30 vendesh, i udhëhequr nga Shtetet e Bashkuara dhe presidenti George H. W. Bush, filloi përgatitjet për një ndërhyrje ushtarake. Trupat amerikane dhe aleate u dislokuan në Arabinë Saudite në kuadër të operacionit “Desert Shield” (Mburoja e Shkretëtirës).
Lufta e Gjirit (1991)
Me mbarimin e ultimatumit, më 17 janar 1991 nisi ofensiva ajrore “Desert Storm” (Stuhia e Shkretëtirës), një bombardim i ashpër që zgjati mbi një muaj dhe shkatërroi infrastrukturën ushtarake dhe industriale të Irakut. Pas kësaj, më 24 shkurt nisi sulmi tokësor, i cili zgjati vetëm 100 orë.
Më 27 shkurt, trupat irakiane u dëbuan nga Kuvajti dhe Saddam Hussein dha urdhër për tërheqje. Ndërkohë, forcat irakiane dogjën qindra puse nafte në tërheqje, duke shkaktuar një katastrofë mjedisore.
Pasojat
Lufta e Gjirit ishte një sukses ushtarak i shpejtë dhe i vendosur për koalicionin, por la shumë pasoja afatgjata. Regjimi i Saddamit u dobësua por mbeti në pushtet. Zona të ndaluara për fluturime u vendosën mbi Irak për të mbrojtur pakicat shiite dhe kurde, ndërsa vendi mbeti nën sanksione të rënda për vite me radhë.
Për herë të parë në histori, një luftë transmetohej drejtpërdrejt në televizion, kryesisht nga rrjeti amerikan CNN, i cili vendosi një standard të ri për gazetarinë e luftës. Pamjet nga bombardimet, shpërthimet dhe konferencat e përditshme të shtypit e kthyen konfliktin në një spektakël global.
Në retrospektivë, pushtimi i Kuvajtit dhe Lufta e Gjirit e vitit 1991 shënuan një pikë kthese në rendin botëror pas Luftës së Ftohtë, duke konfirmuar rolin dominues të SHBA-së në çështjet ndërkombëtare dhe fillimin e një epoke të re ndërhyrjesh të armatosura për mbrojtjen e rendit ndërkombëtar.
Përgatiti: L.Veizi