Larg kontinentit dhe turmave të verës, këta pesë ishuj më pak të njohur ofrojnë një arratisje ndryshe.
Ishujt e Europës i kanë joshur prej kohësh udhëtarët, që nga udhëtimet e Odiseut të Homerit nëpër ishujt e Mesdheut, deri te një ishull i largët skocez që thuhet se frymëzoi klasikun e shekullit XIX të Robert Louis Stevenson, “Ishulli i Thesarit”. Një shkëputje nga kontinenti premton arratisje dhe zbulime të reja.
Edhe pse turizmi modern ka sjellë turma që në kohën e Stevensonit do të ishin të paimagjinueshme, ende ka ishuj të pazbuluar për t’u eksploruar.
Nga një parajsë italiane e verës te një arkipelag i qetë skandinav, këta janë pesë nga ishujt sekretë më të mirë të Europës.
1. Pantelleria, Itali
E vendosur mes Siçilisë dhe bregdetit tunizian, Pantelleria njihet si “Perla e Zezë e Mesdheut” falë peizazhit të saj vullkanik. Pozicioni strategjik e ka bërë ishullin objekt përplasjesh mes fenikasve, bizantinëve, arabëve dhe spanjollëve. Sot, ai ofron qetësi, me gjire të fshehura, porte peshkimi, vreshta dhe shtëpi karakteristike prej guri vullkanik, të quajtura dammuso, disa prej të cilave janë kthyer në hotele butik.
Kultivimi i rrushit nisi kur fenikasit sollën në ishull varietetin aromatik zibibbo, i cili u përshtat me tokën e pasur me minerale. Sot prodhohen verëra të bardha të thata dhe vera e ëmbël passito, ndërsa vreshtarët përdorin metodën tradicionale vite ad alberello, të mbrojtur nga UNESCO.
Shumë kantina ofrojnë mundësinë për të marrë pjesë në vjeljen e rrushit gjatë gushtit dhe shtatorit, me rezervim paraprak, si dhe degustime e ture gjatë gjithë verës. Veçanërisht piktoreske është kantina Donnafugata në fshatin Khamma, në verilindje, ku vreshtat shtrihen mbi tarraca vullkanike që zbresin drejt detit.
Si të shkoni: Gjatë verës ka fluturime për në Pantelleria nga Roma dhe Milano, ndërsa nga aeroportet e Palermos dhe Trapanit në Siçili operohen fluturime gjatë gjithë vitit. Tragete nisen nga Trapani, me udhëtimin më të shpejtë direkt që zgjat rreth dy orë e gjysmë.
2. Barra, Skoci
Mbërritja në Barra është një aventurë më vete, pasi pista e aeroportit shtrihet mbi rërën e bardhë të plazhit Traigh Mhòr. Brigjet me ujëra ngjyrë bruz shpesh krahasohen me destinacione tropikale, por era e freskët e Atlantikut të kujton menjëherë se ndodhesh në Hebridet e Jashtme. Megjithatë, klima nuk e pengon jetën e egër, pasi ky ishull ku flitet edhe gjuha gaelike është ndër vendet më të mira në Mbretërinë e Bashkuar për të parë gjitarë detarë dhe shpendë.
Barra është pjesë e shtegut “Outer Hebrides Birds of Prey Trail”, i cili kalon mes fshatrave bujqësore dhe fushave të mbuluara me shqopë. Në qiell mund të shihen shqiponja të arta dhe shqiponja bishtbardha. Shtegu vazhdon drejt ishullit fqinj Eriskay, rreth 40 minuta larg me traget. Gjatë udhëtimit mund të dallohen skifterë shtegtarë dhe një grup delfinësh hundëshishe, të njohur nga vendasit si “Barra Boys”.
Në zona të tjera të ishullit mund të shihni foka gri dhe foka të zakonshme në Seal Bay, ose të merrni pjesë në një safari detar përgjatë brigjeve jugore. Këtu jetojnë zogjtë puffin, ndërsa nga qershori deri në shtator mund të shihen edhe balena minke gjatë migrimit.
Si të shkoni: Tragete nisen çdo ditë nga Oban drejt Barrës, me udhëtimin më të shpejtë që zgjat më pak se pesë orë. Një alternativë janë fluturimet mes Glasgow-t dhe Barrës, të cilat operojnë çdo ditë gjatë gushtit dhe shtatorit dhe më rrallë gjatë pjesës tjetër të vitit.
3. Serifos, Greqi
Teksa trageti hyn ngadalë në portin e fshatit Livadi, është e vështirë të mos ndiesh menjëherë qetësi përballë plazheve me rërë e guralecë dhe tavernave të bardha të Serifosit.
Pa zinxhirë të mëdhenj resortesh dhe pa aeroport, ky ishull në Cikladet perëndimore ka mbetur relativisht i paprekur nga turizmi masiv. Në vend të turmave, këtu vijnë athinasit për t’u larguar nga zhurma e qytetit dhe artistët për të gjetur qetësi.
Ishulli njihet për rreth 40 plazhet e tij, megjithëse vendasit thonë se numri i tyre është edhe më i madh.
Një makinë është mënyra më e mirë për të eksploruar terrenin shkëmbor të ishullit, i cili, sipas mitologjisë greke, u krijua kur Perseu u kthye në Serifos me kokën e Meduzës dhe e ktheu peizazhin në gur.
Përveç Livadit, vizitorët zakonisht qëndrojnë në ose pranë qytetit Chora, të ngritur mbi kodër. Rrugicat e bardha, kisha me kupolë dhe mullinjtë e erës përfaqësojnë hijeshinë tipike të Cikladeve.
Koha më e bukur për ta shijuar Chorën është gjatë perëndimit, në një nga baret mbi çati, si Gaidaros, ndërsa drita portokalli e diellit humbet mbi detin Egje.
Si të shkoni: Tragete nisen disa herë në ditë nga Athina drejt Serifosit, ndërsa udhëtimi më i shpejtë zgjat rreth dy orë.
4. El Hierro, Spanjë
Me Atlantikun e egër në njërën anë dhe brigjet e Afrikës në tjetrën, El Hierro duket si një nga skajet e fundit të Europës. Ishulli i dytë më i vogël i Kanarieve ka disa nga brigjet më të egra dhe më të bukura të kontinentit. I shpallur Rezervë Botërore e Biosferës nga UNESCO, ai u formua nga një shpërthim vullkanik më shumë se një milion vjet më parë, duke krijuar peizazhe pothuajse mitike, ideale për eksplorim larg rrugëve turistike.
Në perëndim, shtegu 7.5 kilometra i La Llanía kalon përmes pyjeve me dafina të mbuluara nga mjegulla e Atlantikut, përpara se të arrijë në El Golfo, një amfiteatër natyror rreth 15 kilometra i gjerë, i krijuar nga një rrëshqitje gjigante prehistorike e tokës.
Më tej mund të shëtisni mes dëllinjave të lashta dhe të përthyera të El Sabinarit, të formësuara nga erërat e oqeanit, ose të shkoni në jug drejt terrenit hënor të fushës së lavës El Lajial.
Në skajin jugor të ishullit ndodhen ujërat e kristalta të Rezervatit Detar Mar de las Calmas, një botë nënujore po aq mbresëlënëse sa peizazhi në tokë. Me një operator të licencuar, mund të zhyteni mes maleve nënujore, kullave vullkanike, breshkave dhe rajave.
Si të shkoni: Fluturime nga Tenerife drejt aeroportit të El Hierros operojnë disa herë në ditë, gjatë gjithë vitit.
5. Fasta Åland, Finlandë
I vendosur pak më pranë Suedisë sesa Finlandës, në Gjirin e Bothnias në Detin Baltik, arkipelagu Åland përbëhet nga rreth 6,700 ishuj graniti, të mbuluar me pyje halore, fshatra me shtëpi druri dhe gjire shkëmbore. Ishulli kryesor, Fasta Åland, është pika ideale e nisjes për ta eksploruar zonën.
Kultura skandinave e saunës është shumë e përhapur këtu dhe shumë shtëpi pushimi kanë saunën e tyre. Përndryshe, mund të provoni një saunë tradicionale finlandeze me tym në resortin Ekströms Stugor, ose të lundroni në arkipelagun e brendshëm me një trap-saunë të marrë me qira në Mariehamn.
Kajaku është një tjetër mënyrë e qetë për të zbuluar qoshet e fshehura të ishujve. Më pas mund të freskoheni në plazhin Degersand, në ishullin fqinj Eckerö.
Për një shkëputje të plotë, mund të kaloni një natë në një “kasolle eremiti” në Sviskär. Kabina prej druri nuk ka energji elektrike, por ka saunë me dru dhe një vijë bregdetare të shkretë, ideale për të parë perëndimin e diellit nën dritën e qirinjve.
Si të shkoni: Ka fluturime nga Stokholmi dhe Helsinki drejt Fasta Åland. Një alternativë është trageti nga Grisslehamn në Suedi, me udhëtimin më të shpejtë që zgjat rreth dy orë./National Geographic-ad