Qoftë në politikën e brendshme apo në arenën ndërkombëtare, modeli është i njëjtë: shmangia e debateve të vështira dhe quajtja e kësaj qasjeje “pragmatizëm”.
Rafael Behr
Vjen një moment në karrierën e çdo kryeministri kur udhëtimet jashtë vendit ofrojnë një arratisje nga telashet e brendshme. Edhe kur marrëdhëniet me vendin pritës janë të ndërlikuara – siç janë ato të Britanisë me Kinën – protokollet dinjitoze të diplomacisë shtetërore e bëjnë një politikan të rrethuar nga problemet të ndihet i vlerësuar.
Pastaj vjen faza tjetër, kur misionet jashtë vendit duken të rrezikshme, sepse komplotistët mund të organizohen më hapur kundër një lideri që mungon.
Keir Starmer ndodhet në tranzit mes këtyre dy zonave të rënies. Pozicioni i tij ende nuk është vënë në rrezik nga përplasja mbi ambicien e bllokuar të Andy Burnham-it për të kandiduar në zgjedhjet e pjesshme në Gorton dhe Denton. Por ai me siguri do të ndihet i lehtësuar që një fluturim drejt Pekinit vendos mijëra kilometra mes tij dhe deputetëve laburistë që po kërkojnë anulimin e vendimit të komitetit ekzekutiv kombëtar të partisë kundër kandidaturës së kryebashkiakut të Mançesterit të Madh.
Starmer me të drejtë mendon se vizita e parë e një kryeministri britanik në Kinë që nga viti 2018 është më e rëndësishme sesa një histori rreth përdorimit të rregullave të partisë për të bllokuar një rival të mundshëm. Por do të ishte e pamatur të nënvlerësonte sa shumë rëndësi kanë këto gjëra brenda Laburistëve.
Ai është i pazakontë për faktin se ka arritur në krye të partisë me shumë pak përvojë të kulturës së saj, të legjendave të brendshme dhe të pasojave të paqëllimshme që mund të shpërthejnë nga luftërat procedurale.
Ka pasur mjaft manovra për të konsoliduar pozitën e Starmer-it në opozitë, duke marginalizuar të majtën dhe duke “qepur” përzgjedhjet e kandidatëve për të krijuar një brez besnikësh të ardhshëm. Por kjo u delegua te Morgan McSweeney, shefi i kabinetit të liderit.
Sapo u vendos në Downing Street nr. 10, Starmer nuk ndjeu asnjë detyrim të kujdesej për politikën e brendshme të Laburistëve. As nuk kultivoi marrëdhënie me deputetët e rinj, për të cilët supozonte se do të zbatonin me bindje politikat qeveritare.
Ministrat e rinj u zhgënjyen nga fakti se sa pak e shihnin kryeministrin. Zyrtarët janë habitur nga mungesa e interesit të tij për politikën – dhe jo vetëm sipas standardeve obsesive të Westminster-it. Thjesht nuk është fusha e tij. Ai nuk tërhiqet në diskutime idesh. Ata që janë përpjekur thonë se ai e sheh abstraksionin si një teprim; paksa “i zbrazët”.
Kjo ndihmon të shpjegohet pse Starmer shpejt filloi ta pëlqente anën e jashtme të detyrës së tij. Diplomacia ndërkombëtare e vë pragmatizmin në plan të parë. Qoftë misioni për të rivendosur marrëdhëniet me Bashkimin Evropian, për t’u treguar i sjellshëm me Donald Trump-in apo, si këtë javë, për të ndërtuar ura me Pekinin, nuk ka shumë përfitim të paraqitesh me bagazh ideologjik.
Për një njeri që e sheh veten si mjeshtër të zgjidhjes së problemeve, kaosi global i tanishëm duket si një enigmë me pjesë të mbivendosura që mund të rregullohen me qetësi dhe metodë për t’iu përshtatur interesit kombëtar.
Kjo i jep atij një përgjigje kritikëve që do të donin ta shihnin të sfidonte liderë që janë doktrinarisht kundër demokracisë, si Xi Jinping, ose që e përbuzin atë me lehtësi, si Trump. Starmer hedh poshtë thirrjet për dënime “performative” që, sipas tij, do të sillnin vetëm humbje influence ndaj një superfuqie.
Kryeministri u ndje më në fund i detyruar ta kritikonte Trump-in javën e kaluar, për kërcënimet lidhur me Groenlandën dhe për përbuzjen ndaj rolit të forcave të armatosura britanike në Afganistan. Por ai kurrë nuk i lidh këto shkelje të veçuara në një kritikë më të gjerë të axhendës autoritare të presidentit amerikan.
Po ashtu, Starmer mund të gjejë formula diplomatike që nënkuptojnë një qortim ndaj Kinës për spiunazhin, mbështetjen ndaj Vladimir Putinit, çmontimin e të drejtave civile në Hong Kong dhe shtypje të tjera, por pa tingëlluar konfrontues.
Në masën që qeveria britanike ka një doktrinë të politikës së jashtme, kjo është ajo. Përtej teatrit të luftës në Ukrainë dhe armiqësisë me Putinin, parimet shpallen, por jo si pengesa për bashkëpunimin.
Starmer e shpjegoi këtë në një fjalim dhjetorin e kaluar. Ai tha se do të përdorte angazhimin në çdo front për të maksimizuar interesat e Britanisë. Ai refuzoi të pranonte se ndonjëherë do të kishte prioritete që bien ndesh me njëra-tjetrën. “Ne nuk sakrifikojmë sigurinë në një fushë për pak më shumë akses ekonomik diku tjetër,” tha ai.
Ai vuri në dukje se pjesa tjetër e këtij shekulli do të dominohet nga “SHBA-ja, BE-ja dhe Kina, që të gjitha ndërveprojnë me njëra-tjetrën” dhe se “e ardhmja jonë do të përcaktohet nga mënyra se si ne lundrojmë në këtë dinamikë”. Por edhe këtu, ai nuk parashikoi zgjedhje të vështira apo sakrifica. Partneriteti me të gjithë do të sillte prosperitet për të gjithë.
Starmer ka këmbëngulur shpesh se Britania nuk përballet me një dilemë gjeopolitike sa i përket rreshtimit me Uashingtonin apo Brukselin. Tani ai thotë të njëjtën gjë edhe për rrezikun e pakënaqësisë amerikane ndaj afrimit të tij me Kinën. “Shpesh më ftojnë të zgjedh thjesht mes vendeve,” tha ai në një intervistë përpara udhëtimit në Pekin. “Unë nuk e bëj këtë.”
Si çdo ekuilibër, kjo funksionon derisa të ushtrohet presion nga njëra anë ose tjetra. Starmer tashmë po arrin kufirin e asaj që mund të arrihet me BE-në nga një pozicion ambivalence mes-Atlantike. Negociatat zvarriten ngadalë për tema tashmë të dakorduara në parim – bashkëpunimi në mbrojtje, importet bujqësore e kështu me radhë. Por në Bruksel nuk ka shumë durim për rregullime të vogla të marrëveshjes ekzistuese të Brexit-it dhe po venitet besimi se Starmer ka vullnetin për të shkuar më tej.
Nga ana amerikane, kërcënimi i Trump-it për tarifa si ndëshkim për mbështetjen e Danimarkës mbi Groenlandën dhe përbuzja që ai tregoi ndaj një marrëveshjeje të rënë dakord më parë për Ishujt Çagos shërbejnë si paralajmërim: frytet e servilizmit mund të hidhen poshtë me një shpërthim presidencial. Bashkëpunimi konstruktiv me Kinën është gjithmonë vetëm një skandal i madh spiunazhi larg një shkëputjeje të zemëruar.
Pragmatizmi është i domosdoshëm në ndjekjen e çdo politike. Por për Starmer-in, ai është vetë politika. Është një qëllim në vetvete – virtyti kryesor, i paraqitur si superior ndaj dogmës së ngurtë, gjë që është e drejtë, por edhe, më pak bindshëm, si përgjigje ndaj çdo kërkese për qartësi parimore ose qëllimore.
Ka një model këtu. Premtimi i Starmer-it ndaj Laburistëve kur ai kërkoi për herë të parë lidershipin ishte ekumenizmi mes fraksioneve. Ai nuk mendonte se do t’i duhej të zgjidhte mes së majtës dhe së djathtës. Vetëm kur u bind se korbinizmi ishte toksik për votuesit luhatës, ai lejoi shfarosjen e tij nga makineria e partisë. Edhe atëherë, ai nuk fitoi vërtet një debat mbi atë që ishte e drejtë në parim; e mbylli çështjen mbi bazën e asaj që ishte praktikisht e dobishme në zgjedhje.
Në fushatën e zgjedhjeve të përgjithshme të vitit 2024, Starmer u tha votuesve se mund të kishin rinovim kombëtar pa zgjedhje të dhimbshme fiskale. Pastaj kaloi një vit duke shkaktuar dhimbje, duke thënë se ishte e nevojshme, pa përshkruar një kauzë që ta bënte të dukej e justifikuar.
Kjo qasje ka dështuar në planin e brendshëm. Do t’i mbarojë rruga edhe në arenën ndërkombëtare. Në një epokë rivalitetesh mes blloqeve të fuqisë, angazhimi pragmatik në çdo drejtim është një mohim i dilemave strategjike, një shtyrje e krizave, jo shmangie e tyre. Por kjo është mënyra e Starmer-it. Ai është politikani që shmang politikën, zgjidhësi i problemeve që urren ta emërtojë një problem, lideri zgjedhja e parë e të cilit është gjithmonë të mos zgjedhë.
Rafael Behr është kolumnist i Guardian-it/ Përgatiti për botim: L.Veizi