Në fillim të vitit 1941, vëmendja e botës ishte e përqendruar në Evropë, por në bririn e Afrikës po luhej një nga kapitujt më përcaktues për fatin e kontrollit britanik mbi Detin e Kuq dhe rrugët furnizuese drejt Indisë. Beteja e Kerenit nuk ishte thjesht një përplasje ushtarake; ishte testi suprem i qëndrueshmërisë në një nga terrenet më armiqësore në planet.
Kështjella natyrore e Kerenit
Keren nuk ishte një qytet i zakonshëm. I rrethuar nga një kurorë malesh të larta dhe të thepisura, ai shërbente si një “portë” natyrore që bllokonte rrugën drejt kryeqytetit të Eritresë, Asmarës. Për forcat italiane, ky qytet ishte vija e fundit e mbrojtjes.
Terreni: Majat si Mount Sanchil dhe Brig’s Peak dominonin luginën, duke u dhënë italianëve një pamje të qartë dhe fushë zjarri mbi çdo lëvizje të aleatëve.
Strategjia: Kush kontrollonte lartësitë, kontrollonte fatin e Afrikës Lindore Italiane.
Shkurt – Mars 1941: Përballja e Titanëve
Ofensiva britanike filloi në shkurt, por ajo që u mendua si një përparim i shpejtë, u shndërrua në një luftë rrënimi. Forcat e Komonuelthit — ku përfshiheshin divizione indiane, sudaneze dhe trupa të “Francës së Lirë” — u gjendën përballë një rezistence të papritur.
Mbrojtësit italianë, veçanërisht Grenadierët e Savojës dhe njësitë elitë Alpini, luftuan me një trimëri që befasoi komandantët britanikë. Së bashku me ushtarët vendas eritreanë (Askari), të cilët njiheshin për besnikërinë dhe njohjen e shkëlqyer të terrenit, ata arritën të zmbrapsnin sulme të njëpasnjëshme përgjatë Grykës së Dongolaas.
Shënim historik: Luftimet ishin aq të afërta sa shpesh përfundonin në përleshje brutale me bajoneta dhe granata dore nëpër shpate ku as kafshët e ngarkesës nuk ngjiteshin dot.
Bilanci dhe thyerja e mbrojtjes
Pas javësh bombardimesh të rënda dhe manovrash të guximshme anësore, britanikët arritën të shpërthenin bllokadën italiane në fund të marsit 1941. Kostoja ishte e lartë për të dyja palët:
Të vrarë / Të plagosur (përafërsisht)
Forcat Britanike & Aleatët 3,800 total (1,000 të vrarë)
Forcat Italiane & Askari12,000 total (mbi 2,000 të vrarë)
Humbja italiane nuk erdhi vetëm nga mungesa e trimërisë, por nga izolimi. Pa mbështetje ajrore dhe me rezerva municioni që po shteroheshin, garnizoni i Kerenit nuk mund të përballonte më makinerinë logjistike britanike.
Rënia e një perandorie
Rënia e Kerenit më 27 mars 1941, shkaktoi një efekt domino. Me marrjen e kësaj nyjeje, rruga drejt Asmarës dhe portit të rëndësishëm të Massawa-s ishte e hapur.
Siguria Detare: Fitorja eliminoi kërcënimin italian ndaj flotës aleate në Detin e Kuq, duke siguruar furnizimet për fushatën e Afrikës Veriore.
Fundi i AOI: Ishte fillimi i fundit për Africa Orientale Italiana. Brenda pak muajsh, prania italiane në Afrikën Lindore u shpërbë pothuajse plotësisht.
Sot, Keren kujtohet si vendi ku u zhvillua një nga betejat më të “pastra” ushtarakisht, por edhe më të përgjakshmet e asaj fronti, duke u konsideruar shpesh si “Monte Cassino e Afrikës”.
Përgatiti: L.Veizi