Last Updated on 09/02/2026 by Leonard
Në fillim të viteve ’30, Ballkani mbetej një hapësirë e trazuar, e mbushur me plagë të hapura nga Lufta e Parë Botërore dhe me tensione të vazhdueshme kufitare. Në këtë klimë pasigurie politike dhe frike nga ndryshimet territoriale, katër shtete të rajonit vendosën të ndërmarrin një hap të përbashkët diplomatik për të mbrojtur rendin ekzistues.
Më 9 shkurt 1934, në Athinë, Greqia, Turqia, Rumania dhe Jugosllavia nënshkruan zyrtarisht Paktin e Ballkanit, një traktat që synonte ruajtjen e status quo-së gjeopolitike të krijuar pas përfundimit të Luftës së Parë Botërore. Thelbi i marrëveshjes ishte angazhimi reciprok për të respektuar kufijtë ekzistues dhe për të bashkëpunuar kundër çdo përpjekjeje që do të synonte ndryshimin e tyre me forcë.
Ky pakt kishte edhe një dimension më të gjerë strategjik. Ai u konceptua si një barrierë diplomatike ndaj rrymave revizioniste që po forcoheshin në Evropë, veçanërisht ndaj shteteve që kërkonin rishikimin e traktateve të paqes. Në këtë kuptim, marrëveshja përfaqësonte përpjekjen e vendeve nënshkruese për të krijuar një front stabiliteti në juglindje të kontinentit, në një kohë kur sistemi ndërkombëtar i pasluftës po fillonte të lëkundej.
Megjithatë, jo të gjitha vendet e rajonit iu bashkuan kësaj nisme. Bullgaria dhe Shqipëria zgjodhën të qëndronin jashtë paktit. Qëndrimi bullgar lidhej kryesisht me pakënaqësitë territoriale të trashëguara nga traktatet e paqes, ndërsa Shqipëria, e vendosur në një pozitë të ndërlikuar politike dhe diplomatike, preferoi të mos përfshihej në një aleancë që mund të kufizonte manovrën e saj ndërkombëtare.
Pakti hyri në fuqi menjëherë në ditën e nënshkrimit dhe më 1 tetor 1934 u regjistrua në Serinë e Traktateve të Lidhjes së Kombeve, duke marrë kështu njohje ndërkombëtare formale. Në planin afatshkurtër, ai kontribuoi në një stabilitet relativ rajonal, por zhvillimet e mëvonshme në Evropë – rritja e nacionalizmave, dobësimi i Lidhjes së Kombeve dhe shpërthimi i Luftës së Dytë Botërore – do ta bënin këtë ekuilibër tepër të brishtë.
Sot, Pakti i Ballkanit i vitit 1934 mbetet një episod domethënës i historisë diplomatike të rajonit: një përpjekje për paqe dhe stabilitet në një kohë kur retë e një konflikti tjetër botëror po mblidheshin sërish mbi Evropë.