Në pranverën e vitit 537 pas Krishtit, qyteti i përjetshëm u përball me një nga provat më të rënda të historisë së tij të gjatë. Roma u rrethua nga ushtritë e Ostrogotët, të cilët synonin ta rimerrnin qytetin nga kontrolli i Perandorisë Bizantine. Në krye të mbrojtjes së qytetit qëndronte një nga strategët më të shquar të kohës, gjenerali iliro-romak Flavius Belisarius, njeriu i besuar i perandorit Justinian I.
Ky rrethim, i cili do të zgjaste rreth një vit, ishte pjesë e përpjekjes së madhe të Justinianit për të rikthyer nën sundimin e tij territoret e Perandorisë së dikurshme Romake në Perëndim.
Një qytet shumë i madh për t’u mbyllur
Roma e shekullit VI ishte ende një qytet i madh, me mure të fuqishme, por me një perimetër aq të gjerë sa ishte pothuajse e pamundur të rrethohej plotësisht. Për këtë arsye, gotët nuk u përpoqën të ndërtonin një unazë të vazhdueshme rrethimi.
Në vend të kësaj, ata ngritën shtatë kampe ushtarake në pikat kyçe përreth qytetit. Këto kampe kontrollonin rrugët kryesore të hyrjes dhe daljes nga Roma, duke izoluar gradualisht qytetin dhe duke ndërprerë furnizimet. Strategjia ishte e qartë: jo një sulm i drejtpërdrejtë, por një rrethim që do ta lodhte qytetin nga uria dhe mungesat.
Goditja më e rëndë për romakët erdhi kur ostrogotët prenë ujësjellësit që furnizonin qytetin. Kjo masë kishte pasoja të dyfishta. Përveç mungesës së ujit, ajo paralizoi edhe mullinjtë e drithit që funksiononin me forcën e rrjedhës së ujit. Pa këta mullinj, prodhimi i miellit – dhe për rrjedhojë i bukës – u ndërpre pothuajse plotësisht.
Zgjidhja e pazakontë e Belisarit
Përballë kësaj krize, Belisari tregoi aftësi të jashtëzakonshme organizative dhe shpikëse. Ai urdhëroi ndërtimin e mullinjve lundrues mbi lumin Tiber. Duke shfrytëzuar rrjedhën e lumit dhe duke i ankoruar mekanizmat pranë brigjeve, romakët arritën të vazhdonin bluarjen e drithit edhe në kushtet e rrethimit.
Ishte një zgjidhje e thjeshtë në pamje të parë, por jetike për mbijetesën e qytetit.
Megjithatë, vështirësitë nuk pushonin. Çmimet e ushqimeve rriteshin çdo ditë, ndërsa uria dhe lodhja përhapeshin mes popullsisë.
Letra e alarmit drejtuar Justinianit
Në një moment kritik, Belisari i dërgoi një letër perandorit Justinian, duke i kërkuar përforcime dhe duke e paralajmëruar për gjendjen e rëndë në qytet.
Në letër ai shkruante me tone shqetësuese:
“Banorët e Romës nuk do të hezitojnë të zgjedhin rrugën që është më e mirë për interesat e tyre… dhe romakët do të detyrohen nga uria të bëjnë shumë gjëra që do të preferonin të mos i bënin.”
Ishte një paralajmërim i qartë: nëse situata vazhdonte kështu, rreziku i një tradhtie të brendshme ishte real.
Frika nga tradhtia
Pikërisht nga kjo frikë, Belisari mori masa të ashpra sigurie.
Ai shkarkoi Papa Silveriusin, duke e akuzuar se kishte hyrë në bisedime me gotët. Papa u largua nga posti dhe u internua, një vendim që mbeti shumë i debatueshëm në histori.
Në të njëjtën kohë, gjenerali urdhëroi që:
-
çelësat e portave të qytetit të ndërroheshin dy herë në muaj,
-
patrullat e natës të shtoheshin,
-
dhe kontrolli mbi hyrjet e qytetit të bëhej edhe më i rreptë.
Roma ishte bërë një kështjellë e rrethuar nga jashtë dhe e dyshimtë nga brenda.
Fundi i rrethimit
Pas afro një viti luftimesh, mungesash dhe përpjekjesh të vazhdueshme, ostrogotët nuk arritën ta thyenin rezistencën e qytetit. Përballë presionit ushtarak bizantin dhe vështirësive të tyre logjistike, ata u detyruan të tërhiqeshin nga rrethimi.
Kështu përfundoi një nga episodet më dramatike të Luftërave Gotike, duke e konfirmuar edhe një herë reputacionin e Belisarit si një nga komandantët më të mëdhenj të kohës së tij.
Rrethimi i Romës në vitin 537 mbetet një histori strategjie, qëndrese dhe mbijetese urbane, ku një qytet i rraskapitur nga uria dhe një gjeneral me vendosmëri të hekurt arritën të përballojnë një nga sfidat më të mëdha të Mesjetës së hershme.
Përgatiti për botim: L. Veizi