Në një vend ku “pub”-i nuk është thjesht një lokal, por një institucion shoqëror, një vend ku rrëfehen histori dhe ku tymi i duhanit kishte qenë për dekada pjesë e atmosferës, vendimi i 29 marsit 2004 tingëlloi si një revolucion i heshtur. Republika e Irlandës u bë vendi i parë në botë që ndaloi pirjen e duhanit në të gjitha vendet e punës, duke përfshirë edhe baret dhe restorantet.
Ishte një hap i guximshëm, madje për shumëkënd i paimagjinueshëm. Në atë kohë, ideja për të ndaluar cigaren në një pub irlandez dukej si një ndërhyrje në vetë identitetin kulturor të vendit. Por pas këtij vendimi nuk qëndronte moralizimi, por një alarm shëndetësor.
Autoritetet irlandeze kishin dalë në përfundimin se punonjësit e bareve dhe restoranteve ishin ndër më të ekspozuarit ndaj tymit pasiv – një rrezik i padukshëm, por vdekjeprurës. Studimet tregonin lidhjen e drejtpërdrejtë mes tymit të duhanit dhe sëmundjeve të zemrës, kancerit të mushkërive dhe problemeve të frymëmarrjes. Ligji i ri nuk synonte vetëm konsumatorin, por mbi të gjitha mbrojtjen e punëtorit.
Reagimet fillestare ishin të forta. Pronarë pub-esh paralajmëronin falimentime, ndërsa duhanpirësit e konsideronin një kufizim të lirisë personale. Megjithatë, realiteti pas hyrjes në fuqi të ligjit tregoi një histori tjetër. Brenda pak muajsh, ambientet u pastruan nga tymi, ajri u bë më i lehtë dhe, në mënyrë të papritur për skeptikët, bizneset vazhduan të funksiononin.
Irlanda nuk kishte ndryshuar vetëm një rregull; ajo kishte ndryshuar një normë shoqërore. Ajo që dikur ishte e zakonshme, u bë e papranueshme. Ky transformim u bë model për shumë vende të tjera. Brenda pak vitesh, ndalime të ngjashme u përhapën në Europë dhe më gjerë, duke krijuar një standard të ri global për hapësirat publike.
29 marsi i vitit 2004 nuk mbetet thjesht si data e një ligji. Ai është momenti kur një vend vendosi të sfidojë zakonin për hir të shëndetit publik, duke treguar se edhe traditat më të forta mund të ndryshojnë, kur përballen me të vërteta më të mëdha.
Përgatiti: L.Veizi