Izraeli dyshohet se ka ngritur një rrjet të fshehtë ushtarak dhe njësie inteligjence në disa vende përreth Iranit, përfshirë Azerbajxhanin, Irakun dhe Somalilandin, me qëllim mbikëqyrjen e aktiviteteve iraniane dhe përgatitjen për operacione të mundshme ushtarake.
Sipas raportimeve të mediave ndërkombëtare, forca elitare të ushtrisë izraelite dhe agjentë të Mossadit kanë qenë të dislokuar në zona pranë kufirit mes Azerbajxhanit dhe Iranit para dhe gjatë konfliktit të fundit mes dy vendeve.
Burimet bëjnë të ditur se dhjetëra ushtarë dhe agjentë izraelitë kanë operuar në pika të ndryshme përgjatë kufirit, veçanërisht në afërsi të qytetit iranian të Tabrizit. Fillimisht, misioni i tyre ishte të ndihmonin pilotët izraelitë në rast se avionët e tyre rrëzoheshin gjatë operacioneve ajrore. Më vonë, ata u angazhuan në mbledhjen e informacioneve dhe monitorimin e objektivave iraniane, duke përdorur teknologji të avancuar dhe dronë.
Rrjeti i inteligjencës ishte aktiv edhe gjatë periudhës së protestave të mëdha kundër regjimit iranian. Një nga operacionet më të rëndësishme të lidhura me këtë aktivitet ishte eliminimi i Rahman Moqadamit, komandant i operacioneve speciale të Gardës Revolucionare Islamike. Ai konsiderohej një figurë kyçe në rekrutimin dhe trajnimin e agjentëve të ngarkuar me mbledhjen e informacioneve mbi objektivat izraelite dhe perëndimore.
Pas këtij operacioni, situata në rajon u tensionua më tej. Një sulm me dronë goditi aeroportin në enklavën azere të Nakhçivanit, duke shkaktuar dëme materiale dhe të plagosur. Autoritetet e Azerbajxhanit akuzuan Iranin për sulmin, ndërsa Teherani mohoi çdo përfshirje.
Më 6 mars, shërbimet e sigurisë së Azerbajxhanit njoftuan se kishin zbuluar dhe parandaluar një plan të Gardës Revolucionare për të sulmuar infrastrukturë kritike, si dhe objektiva izraelite dhe hebraike në territorin e vendit. Më vonë, Izraeli konfirmoi se operacioni ishte realizuar në bashkëpunim mes Mossadit, ushtrisë izraelite dhe shërbimit të sigurisë Shin Bet.
Azerbajxhani mban marrëdhënie të rëndësishme si me Izraelin ashtu edhe me Iranin. Bakuja është një furnizues i rëndësishëm i naftës për Izraelin dhe një blerës i madh i armëve izraelite, përfshirë sistemin e mbrojtjes ajrore Iron Dome. Në të njëjtën kohë, Azerbajxhani ruan lidhje ekonomike dhe tregtare me Iranin, megjithëse afërsia e tij me Izraelin dhe Turqinë ka shkaktuar shpesh shqetësime në Teheran.
Rajoni kufitar mes Iranit dhe Azerbajxhanit ka qenë në qendër të vëmendjes edhe për shkak të aksidentit fatal ajror që i mori jetën ish-presidentit iranian Ebrahim Raisi në maj të vitit 2024. Helikopteri i tij u rrëzua në zonën malore pranë kufirit gjatë kthimit nga një ceremoni inaugurimi e një projekti të përbashkët mes dy vendeve.
Zhvillimet e fundit tregojnë se rivaliteti mes Izraelit dhe Iranit vazhdon të shtrihet përtej kufijve të tyre, duke përfshirë vende të tjera të rajonit në një përballje të ndërlikuar gjeopolitike dhe të inteligjencës./mxh