Më 20 maj, pamjet dhe britmat e policëve izraelitë që godisnin aktivistët perëndimorë të flotiljes për Gazën, të detyruar të uleshin në gjunjë dhe të tërhiqeshin zvarrë në tokë, si dhe klithmat e një gruaje që lutej, që policët t’i lironin prangat, bënë xhiron e botës.
I pranishëm aty, ministri i Sigurisë, Itamar Ben-Gvir, u tha forcave të tij: “Mos u tronditni nga këto britma”. Dhe iu drejtua aktivistëve: “Mirë se vini në Izrael. Zotëruesit jemi ne!”
Të nesërmen, kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu qortoi ministrin e tij, i cili, sipas tij, kishte shfaqur një fytyrë të shtetit hebre “jo në përputhje me vlerat dhe standardet e tij”.
Ministri i Jashtëm Gideon Sa’ar deklaroi se Ben-Gvir “nuk përfaqëson Izraelin”.
Deri më sot, ai vazhdon të jetë ministër i Policisë dhe mund të flejë i qetë. Zemërimi publik i Netanyahut nuk është veçse një episod i përkohshëm. “Vlerat dhe standardet” e përmendura ekzistojnë vetëm në “hasbara”, propagandën zyrtare shtetërore.
Qëllimi ishte të qetësohej zemërimi i perëndimorëve, të cilët së shpejti do ta harrojnë çështjen. Për pjesën tjetër, përveç organizatave izraelite për mbrojtjen e të drejtave të njeriut që zhvillojnë një betejë të izoluar në një atmosferë shumë të rënduar, kush në Izrael shqetësohet për fatin e palestinezëve, këtyre “kafshëve njerëzore”?
Raporti që lidh Netanyahun me Ben-Gvir, liderin e fraksionit mesianik fashist izraelit, është njëkohësisht i qartë dhe ambivalent. Për kryeministrin, Ben-Gvir, “huligani”, bën punën e pistë. Ai është ai që e ankoron shoqërinë në pranimin e veprimeve më të rënda. Ai është gjithashtu ai për të cilin drejtuesit lënë të kuptohet, kur është e nevojshme, se “nuk përfaqëson Izraelin”. Ben-Gvir, nga ana e tij, e pranon këtë rol. Ai e di se pa të, Netanyahu do të humbiste shumicën parlamentare. Prandaj kërcënimet nuk e shqetësojnë shumë. Dhe mbi të gjitha, Netanyahu, një neokonservator cinik i pastër, nuk është aq larg nga Ben-Gvir, mesianiku brutal. Të dy ëndërrojnë të mos shohin më asnjë palestinez “mes detit dhe lumit Jordan”. Për të përmbushur këtë ambicie, Ben-Gvir është shumë i dobishëm për “bosin”. Por ai gjithashtu shpreson t’ia marrë atij vendin së shpejti. Ata mbahen nga njëri-tjetri…
Mesianikët në veprim
Një javë para çështjes së flotiljes, më 14 maj, në “Ditën e Jerusalemit”, dhjetëra mijëra të rinj izraelitë të rrymës mesianike marshuan në qytetin e vjetër arab, duke brohoritur slogane si “Vdekje arabëve”, “Qofshin djegur fshatrat tuaja” dhe thirrje të tjera të ngjashme. Ata sulmuan gjithashtu disa gazetarë dhe shkatërruan dyqane palestineze. “Tregtarët hebrenj, dyqanet e të cilëve ndodheshin përgjatë rrugës, kishin vendosur tabela për të mbrojtur pronën e tyre nga vandalizmi i ultranacionalistëve” hebrenj. Në krye të tyre ishin drejtues të partisë Otzma Yehudit (Fuqi Hebraike), mes tyre edhe Ben-Gvir, ndërsa policia e tij ishte përgjegjëse për ruajtjen e rendit.
Formalisht, kjo “Ditë e Jerusalemit” përkujton marrjen nga ushtria izraelite në qershor 1967 të Murit të Lotëve, një mbetje e Tempullit të Dytë hebre. Për kujtesë, Izraeli dhe Jordania kishin që nga viti 1924 një marrëveshje që u jepte besimtarëve hebrenj hapësirën poshtë murit, ndërsa Esplanada e Xhamive u takonte besimtarëve palestinezë. Një organ jordanez mbikëqyr vendet e shenjta myslimane. Por që nga fillimi i viteve 2000, kjo marrëveshje historike është shkelur gjithnjë e më shumë nga mesianikët hebrenj.
Atë ditë, Ben-Gvir dhe ndjekësit e tij u shfrenuan. Policia nuk ndërhyri, sepse, si në dramën e Bertolt Brecht “Ngjitja e rezistueshme e Arturo Ui”, huligani ishte bërë shefi i policisë. Pasi brohoriti slogane me përmbajtje gjenocidale në rrugë, Ben-Gvir ngriti flamurin izraelit mbi Esplanadë. “Mali i Tempullit është në duart tona”, deklaroi ai. Deputeti i partisë së tij, Yitzhak Kroizer, shkroi në Facebook: “Ka ardhur koha të heqim qafe të gjitha xhamitë dhe të punojmë për rindërtimin e Tempullit.” Nuk u dëgjua asnjë reagim nga Netanyahu apo anëtarët e kabinetit të tij ndaj këtyre deklaratave…
Sapo Netanyahu denoncoi publikisht “mënyrën si ministri Ben-Gvir trajtoi aktivistët e flotiljes”, sipas deputetit palestinez në Knesset Ahmad Tibi në një artikull në Haaretz, “sistemi i mohimit u vu në lëvizje”. Ky mohim është kthyer në sistem në shoqërinë izraelite. Sa herë që një çështje e pakëndshme nuk mund të anashkalohet, ajo relativizohet duke u thënë se nuk përfaqëson “vlerat dhe standardet e Izraelit”, për t’u harruar më pas.
Rritja e mesianizmit
Mesianizmi fetar ka ekzistuar brenda lëvizjes sioniste pothuajse që në fillimet e saj, por për një kohë të gjatë pati ndikim të kufizuar. Ai filloi të forcohej pas fitores së vitit 1967. Atëherë u shfaq lëvizja për “Izraelin e Madh”, që promovonte kolonizimin e territoreve të pushtuara. Me ardhjen e së djathtës në pushtet në vitin 1977, kjo rrymë u forcua dhe u zgjerua vazhdimisht.
Sot ajo ka fituar betejën kulturore. Edhe pse në zgjedhjet e vitit 2022 mori vetëm 11% të votave (14 vende në Knesset), ndikimi i saj politik dhe shoqëror është shumë më i madh dhe ka depërtuar thellë në të djathtën izraelite, përfshirë Likudin dhe partitë fetare.
Kjo rrymë ka synuar dy fusha kryesore: ushtrinë dhe arsimin publik. Sot ajo ka arritur rezultate të dukshme: nga 3 akademi fetare ushtarake në vitin 1967, sot janë 90. Ushtarët që dalin prej tyre janë shpesh të përfshirë në sjellje të rënda ndaj palestinezëve. Media “Haaretz” ka dokumentuar raste të shumta abuzimesh në Gaza.
Shumë figura politike izraelite kanë bërë deklarata me përmbajtje raciste apo gjenocidale, ndërsa sondazhet tregojnë rritje të ndikimit të kahanizmit, veçanërisht te të rinjtë nën 25 vjeç.
Kahanizmi, shkolla e Ben-Gvir
Shprehja e preferuar e Itamar Ben-Gvir është: “t’u tregojmë kush është shefi”. Ky mendim vjen nga mësuesi i tij, rabini Meir Kahane, themelues i një lëvizjeje ultra-raciste që mbronte përjashtimin e arabëve nga territori.
Kahane u bë deputet në vitin 1984, por u ndalua për racizëm dhe u vra më vonë në SHBA. Një nga ndjekësit e tij kreu masakrën e Hebronit në vitin 1994, duke vrarë 29 palestinezë.
Ben-Gvir është rritur në këtë mjedis ideologjik dhe ka një histori të gjatë me ekstremizmin e dhunshëm. Më vonë u bë avokat i kolonëve dhe një figurë qendrore e ringritjes së kahanizmit në politikën izraelite.
Smotrich dhe plani i tij
Betzalel Smotrich, aleati i Ben-Gvir, përfaqëson një formë më “strategjike” të së njëjtës ideologji. Ai ka propozuar zhdukjen graduale të shtetit palestinez përmes fragmentimit territorial dhe zgjerimit të kolonizimit.
Në vitin 2024 dhe 2025 ai ka bërë deklarata për “shkatërrim total” të zonave palestineze dhe ka prezantuar një plan për “mbytjen ekonomike” të Autoritetit Palestinez duke bllokuar të ardhurat e tij. Kjo politikë ka çuar në kolaps të sektorëve jetikë në Bregun Perëndimor.
Dënimi me vdekje për “terroristët”
Një nga arritjet e krahut të Ben-Gvir është miratimi i ligjit për dënimin me vdekje për “terroristët”, i cili në praktikë zbatohet vetëm ndaj palestinezëve. Amnesty International e ka kritikuar ashpër këtë ligj si shkelje të parimeve bazë të procesit të drejtë./mxh