Nga Leonard Veizi
Të lexosh Oriana Fallacin nuk do të thotë të ndjekësh rrëfimet e një gazetareje të famshme, por të përballesh me një mendje të lirë, të mprehtë dhe shpesh të pamëshirshme, që nuk pranonte përgjigje të gatshme dhe nuk i druhej askujt. Në librat dhe intervistat e saj gjen guximin për të pyetur aty ku të tjerët heshtnin, pasionin për të kërkuar të vërtetën dhe aftësinë për ta shndërruar gazetarinë në letërsi. Fallaci të sfidon të mendosh, të kundërshtosh dhe të mos kënaqesh kurrë me sipërfaqen e gjërave. Pikërisht për këtë arsye, ta lexosh është një ushtrim i vazhdueshëm për mendimin kritik dhe për lirinë intelektuale…
…“Të thuash atë që mendon është të bësh politikë. Të thuash atë që ndjen është të bësh letërsi.” Ky citim, që thuhet se është ndoshta më i famshmi thënë prej saj, ishte si një pasqyrë e shpirtit të zjarrtë, që jehon si një testament i jetës së saj tokësore…
Vdekja
Më 15 shtator 2006, bota humbi zërin e gruas që nuk e njohu kurrë frikën. Në moshën 77-vjeçare, në Firencen e saj të dashur, ajo mbylli sytë, duke lënë pas një boshllëk të madh. Me fjalën e saj të mprehtë dhe guximin e saj legjendar, ajo bëri të dridheshin diktatorë, presidentë dhe vetë ideologjitë. Ajo ishte ndërgjegjja e botës, një zë që refuzoi të mbulohej nga heshtja, edhe kur heshtja do të kishte qenë më e lehtë, më e sigurt. Vdekja e saj nuk shënoi vetëm humbjen e një shkrimtareje, por të një luftëtareje të së vërtetës, fryma e së cilës do të jetojë përgjithmonë në faqet e librave të saj.
Lindja
Lindi më 29 qershor 1929, në Firence, Itali. Që në moshë të vogël, u përfshi në lëvizjen antifashiste gjatë Luftës së Dytë Botërore, së bashku me babanë e saj. Ky kontakt i hershëm me idealet e rezistencës dhe lirisë do të ndikonte thellë në gjithë jetën dhe veprën e saj si gazetare dhe shkrimtare.
Karriera
Filloi si korrespondente lufte në vitet ’50 dhe ’60, duke raportuar nga zonat më të nxehta të botës: Vietnami, Lindja e Mesme, India, Pakistani dhe Amerika Latine.
Punoi për gazetat më të njohura italiane, përfshirë L’Europeo dhe Corriere della Sera.
Gjatë gjithë karrierës së saj, shkrimet e Fallaci-t kanë nxitur debate mbi çështjet e pushtetit, identitetit dhe gjendjes njerëzore, duke e bërë atë një figurë polarizuese në diskursin bashkëkohor.
Intervistuesja
Oriana nuk ishte thjesht gazetare. Ajo ishte një ndër intervistueset më të frikshme dhe më të respektuara të shekullit XX.
Stili i saj ishte i drejtëpërdrejtë, shpesh provokues, dhe nuk pranonte përgjigje të vakëta. Intervistat e saj ishin më shumë ballafaqime – duela mes mendimit të lirë dhe pushtetit.
Ajo intervistoi disa nga figurat më të fuqishme të kohës, përfshirë:
-Henry Kissinger, i cili më vonë e quajti intervistën me të “gabimin më të madh të karrierës”.
-Golda Meir, kryeministren e Izraelit.
-Yasser Arafat, liderin palestinez.
-Willy Brandt, kancelarin gjerman.
-Ayatollah Khomeini, të cilit, gjatë intervistës, i hoqi shaminë tradicionale për ta sfiduar mbi rolin e gruas në Iran.
-Muammar Gaddafi, Indira Gandhi, Ariel Sharon, Federico Fellini, dhe shumë të tjerë.
E kontestuar
Përveç gazetarisë, Fallaci shkroi disa libra me ndikim të madh, si:
“Lettere a un bambino mai nato” (Letër një fëmije që nuk lindi) – një reflektim i thellë mbi nënësinë, abortin dhe jetën.
“Un uomo” – roman kushtuar dashurisë së saj, Aleks Panagulis, disidentit grek që ishte aktiv në luftën kundër Regjimit të Kolonelëve, i cili u torturua për përpjekjen për të vrarë diktatorin Georgios Papadopulos.
“La rabbia e l’orgoglio” (Zemërimi dhe Krenaria, 2001) – një libër që ndezi debat të gjerë për qëndrimet e saj kundër islamizmit radikal dhe multikulturalizmit në Evropë.
Kjo vepër e fundit, e shkruar pas sulmeve të 11 Shtatorit 2001, ndau opinionin publik: për disa, ajo ishte një profete që paralajmëroi për rreziqet e fundamentalizmit; për të tjerë, një zë që ushqente frikë dhe paragjykim.
Fundi
E sëmurë nga kanceri, Oriana Fallaci kaloi vitet e fundit të jetës në izolim të vetëzgjedhur, larg vëmendjes publike, por jo pa shkruar. Ajo refuzoi të kërkonte falje për qëndrimet e saj dhe mbeti besnike ndaj bindjeve deri në fund.
Oriana Fallaci mbetet një figurë që nuk mund të klasifikohet lehtë. Ajo ishte një luftëtare e fjalës së lirë, një feministe e pavarur, një kritike e heshtjes intelektuale, dhe një shkrimtare e guximit dhe ndjeshmërisë. Për disa, ajo mbetet heroina e lirisë së shprehjes; për të tjerë, një figurë kontestuese, që sfidoi me vetëdije kufijtë e korrektësisë politike.
Por një gjë është e padiskutueshme: ajo nuk kaloi në këtë botë pa lënë gjurmë.