Last Updated on 01/07/2026 by Leonard
Gottfried Wilhelm Leibniz, i konsideruar shpesh si gjeniu i fundit universal, ishte një nga mendjet më të ndritura të njerëzimit. Kontributi i tij shtrihet në një pafundësi fushash, duke filluar nga matematika dhe filozofia, e deri te gjuhësia dhe albanologjia. Ai shpiku të paktën dy elemente që janë thelbësore për botën tonë moderne: kalkulusin (pavarësisht nga Isak Njutoni) dhe aritmetikën binare. Duke krijuar sistemin binar, Leibniz hodhi bazat e matematikës moderne dhe shkencës kompjuterike, pasi ky sistem shërben si baza logjike për thuajse të gjithë kompjuterët e sotëm.
Revolucioni
Si gjuhëtar vizionar, ai solli një revolucion në klasifikimin e gjuhëve. Leibniz ishte i pari që përcaktoi me saktësi se:
Gjuhët semite (si hebraishtja dhe arabishtja)
Gjuhët Finno-Ugric (si finlandishtja dhe hungarishtja)
nuk i përkisnin të njëjtës familje gjuhësore si shumica e gjuhëve të tjera të Evropës (gjuhët indoevropiane).
Kontributi në albanologji
Në dhjetë vitet e fundit të jetës së tij, një nga përkushtimet më të mëdha të Leibnizit u bë gjuha shqipe, duke u shndërruar kështu në një nga pionierët që hapi shtegun për studimet e mirëfillta albanologjike.
Në një kohë kur mungonin studimet e thelluara, Leibnizi bëri një spastrim të rëndësishëm të mendimeve të turbullta të kohës. Ai rrëzoi me argumente dy nga mitet më të mëdha të asaj periudhe:
Mitin sllav: Ideja se shqipja, meqenëse flitej në Ballkan, bënte medoemos pjesë në grupin e gjuhëve sllave.
Mitin greko-latin: Teoria se ajo rridhte drejtpërdrejt nga greqishtja ose latinishtja.
Përfundimi i tij gjenial
Leibniz shprehu bindjen e plotë se gjuha shqipe ishte ilirishte. Më tej, ai vuri re se ajo kishte lidhje me gjermanishten dhe këtë ngjashmëri të hershme strukturore e kërkoi te keltishtja e lashtë, duke i dhënë shqipes një vend unikal dhe dinjitoz në hartën gjuhësore të Evropës.
Përgatiti: L.Veizi