Kryeministri i ardhshëm i mundshëm do të preferonte të ishte në Warrington sesa në Washington, por politika e jashtme do të dominojë axhendën e tij më shumë nga ç’mendon ai.
Rafael Behr
Nëse Andy Burnham do të jetë me fat, ai do të ketë pak kohë për t’u përshtatur me ritmin e jetës si kryeministër përpara se të përballet me krizën e tij të parë ndërkombëtare. Por kjo nuk do të zgjasë shumë.
Donald Trump është një motor i trazirave të vazhdueshme. Pasgoditjet nga aventura e tij e fundit ushtarake në Lindjen e Mesme do të ndihen për vite me rradhë. Asnjë nga qëllimet e shpallura të luftës nuk u arrit. Regjimi iranian nuk u përmbys. Kushtet e rëna dakord për një armëpushim i premtojnë Teheranit një lehtësim më bujar të sanksioneve dhe me më pak kushte sesa ato që u vendosën sipas marrëveshjes së frenimit bërthamor që Barack Obama nënshkroi në vitin 2015. Është një rregullim më i keq se ai që Trump e hodhi poshtë në mandatin e tij të parë si “një nga marrëveshjet më të këqija të bëra ndonjëherë”. Rezervat e municioneve të SHBA-së dhe besueshmëria e saj janë shteruar.
Ky është një gabim strategjik dhe një poshtërim për Trump-in. Duke qenë se ai është i paaftë të pranojë një gabim, lëndimi i krenarisë së tij do të ushqehet me mllef hakmarrës. Një udhëheqës autoritar i plagosur e kompenson shfaqjen e dobësisë me shfaqje gjithnjë e më agresive të forcës.
Një proces i ngjashëm po ndodh edhe në Kremlin. Vladimir Putin refuzon të pranojë se tentativa e tij për pushtimin e Ukrainës ka dështuar. Në mendjen e tij, lufta është një betejë ekzistenciale për të ruajtur nderin kombëtar rus kundër armiqësisë perëndimore. Mungesa e përparimit në vijën e frontit do të çojë në rritjen e agresivitetit diku tjetër. Aleatët e Kievit mund të presin më shumë provokime ruse – sabotazhe, inkursione dronësh, sulme kibernetike – dhe më pak mbështetje nga SHBA-ja për t’u përballur me to.
Kjo është arsyeja pse plani i investimeve në mbrojtje (Dip), i publikuar të martën, ka kaq shumë rëndësi dhe pse vonesa në përfundimin e tij ka qenë aq e turpshme për Keir Starmer-in. Menaxhimi i një situate të rrezikshme globale supozohej të ishte pika e tij e fortë. Ai preferonte diplomacinë ndaj politikës. Ai respektohej më shumë në qarqet e samiteve ndërkombëtare sesa në grupin parlamentar të Partisë Laburiste. Shërbimi i palodhur ndaj vendit ishte, sipas tij, një masë më e mirë e arritjeve në detyrë sesa rënia e vlerësimeve në sondazhe. Kjo pikëpamje ishte izolimi i tij ndaj thirrjeve për një udhëheqje të re. Por u bë e vështirë të mbahej ky qëndrim kur sekretari i mbrojtjes dha dorëheqjen, duke cituar zhgënjimin me refuzimin e kryeministrit për të liruar burimet jetike për sigurinë kombëtare.
Shefat ushtarakë duan gjithmonë më shumë para për armë. Kancelarët vënë në dyshim nëse buxhetet ekzistuese janë menaxhuar siç duhet. Rekordi i Ministrisë së Mbrojtjes në këtë drejtim është i zymtë. Ndërmjetësimi në këto mosmarrëveshje, imponimi i kompromisit dhe zgjedhja mes opsioneve të paposhtme, është një kompetencë themelore për një kryeministër. Starmer nuk donte ta bënte këtë – as në mbrojtje dhe as në raste të tjera të panumërta ku ministrat kishin kërkesa rivale që mund të zgjidheshin vetëm me ndërhyrjen nga Downing Street 10.
Burnham do të jetë i kënaqur që sherri për planin e mbrojtjes përfundoi përpara se të bëhej problemi i tij (ndonëse probleme të ngjashme do të mbërrijnë në tryezën e tij së shpejti). Ai gjithashtu nuk do ta ketë problem që Starmer të bëjë një paraqitje lamtumire në skenën ndërkombëtare në samitin e NATO-s në Ankara javën e ardhshme.
Ky do të ishte një angazhim i parë i vështirë për një kryeministër të ri me pak përvojë në punët e jashtme dhe pa asnjë rekord interesi për to. Kolegët që e njohin Burnham-in prej vitesh, duke ndarë me të tryezat e kabinetit qeveritar dhe atij në hije, shprehin injorancë të plotë për instinktet e tij në çështjet ndërkombëtare.
Aleatët e afërt thonë se ai është pro-evropian dhe dyshues ndaj kompanive të mëdha të teknologjisë amerikane, por këto nuk janë yje orientues në një konstelacion gjeopolitik. Nuk ka asnjë koncept të zhvilluar për vendin e Britanisë në botë, ekuivalent me rolin që suksesi ekonomik i Manchester-it luan në analizën e Burnham-it për sferën e brendshme.
Kjo zbrazëti do të duhet të mbushet. Kjo kërkon një përgatitje të minutës së fundit mbi politikën e jashtme dhe delegim të zgjuar. Burnham raportohet se është i etur të mbajë Jonathan Powell-in, këshilltarin e respektuar të sigurisë kombëtare të Starmer-it. Ka gjithashtu spekulime për një rol të David Miliband-it, ish-sekretarit të jashtëm, tani president i Komitetit Ndërkombëtar të Shpëtimit. Outsorcing-u (pashpërndarja) e gjeopolitikës dhe udhëtimeve rreth botës te një praktikant me përvojë është një lëvizje me tërheqje të qartë për një kryeministër që do të preferonte të ishte në Warrington sesa në Washington.
Ky mund të jetë një ambicie naive. Starmer nuk erdhi në detyrë me një dëshirë të madhe për të udhëtuar. Angazhimet ndërkombëtare ia përpinë orarin sepse bota ishte në flakë. Por ai gjithashtu e përqafoi atë anë të punës si një strehë kur doli se nuk kishte asnjë ndjesi për lojën e Westminster-it dhe asnjë prioritet të brendshëm për ta quajtur të tijin.
Starmer meriton meritë për mbajtjen e Britanisë jashtë luftës së Iranit, për mbrojtjen e palëkundur të Ukrainës dhe për ndihmën në parandalimin e tradhtisë totale të Uashingtonit ndaj Kievit. Por në një vështrim të afërt, ky rekord vështirë se tregon një histori të largpamësisë strategjike. Nuk kishte asnjë mendim afatgjatë pas vendimit për të grabitur buxhetin e ndihmës ndërkombëtare për një rregullim të shpejtë të shpenzimeve ushtarake në prag të një vizite në Shtëpinë e Bardhë, duke shkëmbyer dekada të pushtetit të butë të grumbulluar për disa orë vullneti të mirë nga Trump. Peter Mandelson, siç doli, nuk ishte një emërim aq i mprehtë ambasadorial.
Për 18 muajt e parë të kohës së tij në Downing Street, Starmer mohoi se një politikë e rreshtimit të barabartë me Uashingtonin dhe Brukselin ishte e paqëndrueshme. Ai u anua nga Evropa vetëm kur Trump kërkoi zotërimin e Grenlandës.
Starmer tregoi disa nga të njëjtat dobësi jashtë vendit që, në një formë akute, i dhanë fund karrierës së tij brenda vendit. Ai nuk mund t’i tregonte veprimet (ose mosveprimet) e tij si pjesë e një historie më të madhe. Ai bëri zgjedhje vetëm kur ato iu imponuan, kështu që ato kurrë nuk dukeshin si pjesë e një plani. Kur ai më në fund vendosi për vendime të dhimbshme buxhetore, nuk ishte në gjendje të bindte humbësit se sakrifica e tyre ishte në shërbim të ndonjë projekti kolektiv. Ai nuk mund t’i frymëzonte deputetët e tij të bënin argumentin për të, sepse edhe ata i shihnin motivet e tij si të pakuptueshme.
Burnham është tashmë më i mirë në këtë pikë. Paraqitja e tij në zgjedhjet e parakohshme në Makerfield dhe fjalimi i tij të hënën, duke shpalosur një axhendë për përtëritje kombëtare përmes rishpërndarjes së pushtetit, u ka dhënë deputetëve laburistë shpresë se udhëheqësi i tyre i ardhshëm është një përmirësim kur bëhet fjalë për bazat politike. Ai e di se çfarë po bën. Ai tingëllon sikur e ka seriozisht. Këto janë parakushte për t’u riangazhuar me një elektorat të zhgënjyer.
Por historia e Burnham-it deri më tani ndalet në det, pa asnjë pamje të botës përtej. Kjo nuk është e pazakontë për një kryeministër të ri, por kapitulli i ardhshëm do të duhet të shkruhet shpejt dhe nën një presion të jashtëzakonshëm. Kanë mbetur vetëm pak javë përpara se ai të hyjë në Downing Street. Kriza e tij e parë ndërkombëtare do të vijë pak kohë pas kësaj.
Rafael Behr është kolumnist i The Guardian