Rritja e çmimeve të energjisë dhe plehrave kimike pritet të vazhdojë të ushqejë inflacionin e produkteve ushqimore në mbarë botën, paralajmëroi OKB-ja në raportin e saj më të fundit. Kjo, nga ana tjetër, mund të rrisë koston e një ushqyerjeje të shëndetshme dhe të rrezikojë përparimin në luftën kundër urisë globale.
Konfliktet dhe ndërprerjet në tregjet globale të energjisë mund të shtyjnë miliona njerëz drejt urisë, duke rritur kostot e karburantit, plehrave kimike dhe ushqimeve, paralajmëroi kreu i Fondit Ndërkombëtar për Zhvillimin Bujqësor, me seli në Romë. Paralajmërimi vjen ndërsa një raport i ri i Kombeve të Bashkuara tregon se përparimi global në luftën kundër urisë mbetet i brishtë.
Raporti i OKB-së për sigurinë ushqimore, i publikuar të martën, konstatoi se uria globale është zbutur lehtë vitet e fundit, por parashikon se më shumë se 500 milionë njerëz mund të vazhdojnë të përballen me uri kronike deri në vitin 2030.
Afrika pritet të mbajë peshën më të madhe të kësaj krize.
Në një intervistë për Associated Press këtë muaj, presidenti i IFAD-it, Alvaro Lario, tha se tensionet gjeopolitike dhe ndërprerjet e mundshme në transportin detar dhe furnizimet me energji, përfshirë pasigurinë rreth Ngushticës së Hormuzit gjatë luftës në Iran, mund të lënë edhe 9 deri në 18 milionë njerëz të tjerë përballë urisë, nëse këto tronditje vazhdojnë.
“Po jetojmë në një periudhë kur numri i konflikteve është në nivelin më të lartë dhe vazhdon të rritet,” tha Lario, duke shtuar se “sa herë që ka konflikt, rriten edhe uria, zhvendosja e popullsisë dhe numri i refugjatëve”.
Konfliktet po nxisin rritjen e çmimeve të energjisë dhe plehrave kimike
Sipas Larios, konfliktet e vazhdueshme, si lufta në Iran dhe pushtimi rus i Ukrainës, janë faktorët kryesorë që po rrisin çmimet e energjisë dhe plehrave kimike.
Duke ndërprerë transportin detar dhe furnizimet me inpute bujqësore dhe energji, këto konflikte po shkaktojnë një tjetër goditje inflacioniste për sistemet ushqimore në mbarë botën. Ndikimi është veçanërisht i madh te fermerët e vegjël, shumë prej të cilëve varen nga nafta për të pompuar ujin, për të korrur të mbjellat dhe për t’i transportuar produktet në treg.
Kjo është veçanërisht shqetësuese, pasi kostoja e një diete të shëndetshme në mbarë botën tashmë po rritet.
Sipas raportit të OKB-së, kostoja mesatare globale e një diete të shëndetshme u rrit në 4.28 dollarë sipas barazisë së fuqisë blerëse për person në ditë, nga 3.44 dollarë në vitin 2021.
Amerika Latine dhe Karaibet regjistruan kostot më të larta, me 4.91 dollarë sipas barazisë së fuqisë blerëse.
Kostoja e një diete të shëndetshme ndryshonte ndjeshëm nga një rajon në tjetrin, në varësi të dallimeve në sistemet agro-ushqimore. Produktet me origjinë shtazore, perimet dhe frutat përbënin pjesën më të madhe të kostos, krahasuar me ushqimet bazë me përmbajtje niseshteje.
Edhe veprimtaritë pas daljes së produkteve nga ferma, si përpunimi, logjistika dhe tregtia me shumicë, përbënin 40 për qind të kostos totale.
Meqë këto veprimtari janë veçanërisht të cenueshme ndaj ndërprerjeve të zinxhirit të furnizimit të shkaktuara nga konfliktet, është edhe më e rëndësishme të ndërtohen sisteme më efikase dhe më të qëndrueshme në këto fusha, sidomos për të ulur kostot e ushqimeve që prishen shpejt.
Në mënyrë të ngjashme, nevojiten më shumë investime në infrastrukturë, zhvillim, kërkim shkencor, ujitje dhe zinxhirë frigoriferikë, për të ulur koston e një diete të shëndetshme. Edhe reformat në subvencione dhe kuadrin rregullator, së bashku me lehtësimin e tregtisë, mund të ndihmojnë në arritjen e këtij objektivi.
Lario theksoi gjithashtu se uria dhe konfliktet shpesh ushqejnë njëra-tjetrën, duke krijuar një cikël që është i vështirë të prishet pa më shumë stabilitet.
“Dhënia fund e urisë dhe bërja e dietave të shëndetshme të përballueshme kërkojnë angazhim politik, investime të qëndrueshme dhe politika mbështetëse,” tha Qu Dongyu, drejtor i përgjithshëm i FAO-s.
“Krizat e fundit — nga fatkeqësitë natyrore, si pandemia e COVID-19, te fatkeqësitë e shkaktuara nga njeriu, si vatrat e konflikteve, lufta në Ukrainë, kriza në Gazë dhe ndërprerja e fundit në Ngushticën e Hormuzit — kanë treguar si qëndrueshmërinë e sistemeve agro-ushqimore, ashtu edhe nevojën për t’i forcuar më tej, në mënyrë që t’u shërbejnë më mirë njerëzve më të cenueshëm në botë, fermerëve dhe konsumatorëve,” shtoi Dongyu.
Goditjet klimatike shtojnë presionin
Raporti i ri e identifikon përballueshmërinë si një nga sfidat më të mëdha të sigurisë ushqimore në botë. Edhe pse prodhimi ushqimor vazhdon të rritet, rreth një e treta e popullsisë globale ende nuk mund ta përballojë një dietë të shëndetshme. Sipas Larios, në vendet me të ardhura të ulëta, kjo shifër arrin në rreth 77 për qind.
“Sfida më e madhe nuk është më thjesht prodhimi i mjaftueshëm i ushqimit, por bërja e dietave të shëndetshme të përballueshme,” tha ai.
Ndryshimet klimatike po ushtrojnë presion të mëtejshëm mbi sistemet ushqimore dhe jetesën në zonat rurale.
Lario vuri në dukje se përmbytjet, thatësirat e zgjatura dhe temperaturat ekstreme po prishin gjithnjë e më shumë bujqësinë në mbarë botën dhe janë bërë një realitet i zakonshëm për shumë komunitete.
Sipas tij, qeveritë duhet të përqendrohen te qëndrueshmëria dhe përshtatja përpara se të godasin fatkeqësitë, në vend që të mbështeten vetëm te reagimet emergjente pas tyre.
“Kjo po bëhet thjesht normaliteti i ri,” tha Lario. “Po shohim përmbytje në shumë vende. Po vazhdojmë të shohim edhe thatësira që janë zgjatur për katër ose pesë vjet.”
Fondi po rrit investimet në programe për përshtatjen ndaj klimës, të cilat synojnë të ndihmojnë komunitetet rurale t’u rezistojnë përmbytjeve, thatësirave dhe temperaturave ekstreme, tha ai. Sipas tij, mbështetja është urgjentisht e nevojshme për miliona fermerë të vegjël që prodhojnë një pjesë të madhe të furnizimit ushqimor në botë.
Afrika shfaqet si epiqendra
Raporti e veçon Afrikën si sfidën më urgjente në botë për sigurinë ushqimore.
Për herë të parë, kontinenti ka kaluar Azinë si rajoni me numrin më të madh të njerëzve që vuajnë nga uria, ndërsa deri në vitin 2030 atje mund të jetojë gati 60 për qind e njerëzve të kequshqyer kronikisht në botë.
Lario ia atribuoi këtë ndryshim pjesërisht rritjes së shpejtë të popullsisë dhe përparimit më të ngadaltë ekonomik krahasuar me disa pjesë të Azisë. Ai bëri thirrje për më shumë investime në bujqësi, infrastrukturë dhe sisteme ushqimore.
Sipas tij, vendet afrikane importojnë aktualisht ushqime me vlerë gati 100 miliardë dollarë, ose 87.7 miliardë euro, çdo vit. Kjo nënvizon nevojën për prodhim vendor më të fortë, kapacitete më të mira magazinimi dhe shpërndarjeje, si dhe rrjete më të zhvilluara të tregtisë rajonale.
Konfliktet, ndërprerjet në tregjet e energjisë dhe ekstremet klimatike rrezikojnë ta nxjerrin progresin nga shinat, nëse qeveritë nuk investojnë në sisteme ushqimore më të qëndrueshme, tha Lario./ Euronews-ad