Brukseli ka bërë të ditur se po monitoron fenomenet anomale të paidentifikuara (UAP) dhe ka lënë të kuptohet se synon të përmirësojë kapacitetet në këtë fushë, sipas dokumenteve të shqyrtuara nga Euronews.
Komisioni Evropian duket se i ka monitoruar këto fenomene në heshtje, të paktën që nga viti 2023 – bazuar në një dokument të departamentit të mbrojtjes së Komisionit, të parë nga Euronews, i cili lidhet me vëzhgimet e qiellit dhe hapësirës në Malajzi, shkruan Euronews.
“Po bëhemi më të mirë në shikimin e tyre (UAP-ve) dhe në identifikimin e tyre ndërsa kapacitetet tona teknologjike përmirësohen, por duhet të bëhemi edhe më të mirë”, thuhej në letër, duke sinjalizuar se ekzekutivi i BE-së po e monitoron në mënyrë aktive fenomenin më shumë sesa është deklaruar zyrtarisht dhe duket se është i etur ta hetojë atë.
I njohur më parë si objekte fluturuese të paidentifikuara (UFO), termi UAP u prezantua nga departamenti i mbrojtjes i Shteteve të Bashkuara, Pentagoni, në gusht 2020, kur Uashingtoni krijoi Task Forcën UAP për të hetuar ngjarje të pashpjegueshme në hapësirën ajrore të kufizuar.
Tema mori një ton më serioz pasi një raport i New York Times zbuloi në vitin 2017 se dosjet e departamentit të mbrojtjes të SHBA-së përmbanin pamje të UAP-ve nga fluturimet ushtarake që Marina Amerikane kishte publikuar.
Euronews identifikoi gjithashtu një baba dhe bir nga Malajzia astronomë amatorë të njohur ndërkombëtarisht nga agjencitë hapësinore për zbulimet e tyre mbi sipërfaqen dhe aktivitetet në Hënë në vitin 2020 të cilët iu drejtuan Komisionit me një letër të titulluar “Regjistrime të UAP-ve në hapësirën ajrore dhe atë të thellë duke përdorur teleskopin tonë me rreze ultravjollcë dhe infra të kuqe” në tetor të vitit 2022.
Dyshja familjare i dërgoi Komisionit 37 imazhe dhe regjistrime të qiellit e hapësirës, përfshirë ato që dyshohet se janë UAP (Fenomene Ajrore të Paidentifikuara), dhe pyeti Presidenten Ursula von der Leyen për origjinën e tyre.
Ata vunë në dukje se “të gjitha qeveritë thjesht nuk kanë asnjë opinion” mbi këto UAP kur pyeten për to, dhe thanë se ato duket se fluturojnë “shumë pranë avionëve dhe objektivave të rëndësishme, siç janë objektet ushtarake dhe ato bërthamore”.
“Ne kemi zbuluar gjithashtu sinjale të ndryshme nga lart përmes frekuencave të rrjeteve lokale Wi-Fi,” shkroi dyshja malajziane.
Meqenëse këto UAP ishin vëzhguar mbi Malajzi, Komisioni nuk do të kishte autoritet për të hetuar çështjen, u përgjigj organi ekzekutiv i BE-së.
Megjithatë, Komisioni tha se do t’u propozonte 27 shteteve të tij anëtare që “të rrisin aftësinë për të zbuluar objekte në mjedisin hapësinor rreth Tokës”.
“Kjo bëhet pjesërisht për të na ndihmuar të identifikojmë më mirë UAP-të që keni parë dhe copëzat e shumta të mbeturinave hapësinore që rrezikojnë përdorimet e shumta të hapësirës,” tha Komisioni.
“Ne nuk pretendojmë se në të ardhmen kjo do t’i zgjidhë të gjitha rastet si ato që keni raportuar, por ndoshta disa prej tyre.”
Astronomët amatorë malajzianë iu drejtuan gjithashtu NASA-s, drejtorit të përgjithshëm të Agjencisë Bërthamore të Malajzisë, Abdul Rahim Harun, Ministrisë së Shkencës, Teknologjisë dhe Inovacionit të Malajzisë dhe Ministrisë së Mbrojtjes së Kanadasë. Të gjitha këto institucione e refuzuan me mirësjellje kërkesën e tyre.
Ish-deputeti kanadez Larry Maguire, të cilit gjithashtu iu drejtuan personalisht malajzianët, e inkurajoi dyshen.
“Dyshoj se gjithnjë e më shumë njerëz në mbarë botën do ta kthejnë vëmendjen nga qielli dhe do të mbledhin edhe më shumë të dhëna e regjistrime gjatë vitit të ardhshëm,” shkroi Maguire në një email të qershorit 2022, të parë nga Euronews.
“Në fund të fundit, qielli nuk është i klasifikuar si sekret dhe, ndërsa mblidhet më shumë informacion, kjo do të çojë në një ndërgjegjësim më të madh të publikut për këtë çështje.”
Seancë dëgjimore historike në Kongresin Amerikan
Një seancë dëgjimore historike për UAP-in në Kongresin Amerikan, e organizuar nga Nënkomiteti i Sigurisë Kombëtare i Komitetit Mbikëqyrës të Dhomës së Përfaqësuesve, u zhvillua më 26 korrik 2023. Seanca dëgjimore u përqendrua në implikimet e sigurisë kombëtare dhe akuzat shpërthyese për programe të klasifikuara qeveritare që nxjerrin dhe ri-inxhinierojnë UAP-in, sipas qeverisë amerikane.
Ndryshimi në përcaktim, nga UFO në UAP, kishte për qëllim të zhdukte stigmën e lidhur me UFO-t dhe teoritë më ekzotike që kanë qarkulluar për dekada, dhe të zgjeronte fushën e fenomeneve.
Në BE, diskutimet rreth temës mbeten të kufizuara dhe të nënshtruara ndaj stigmës. Kjo bie në kontrast të fortë me vende të tilla si SHBA-ja, e cila ka publikuar disa dosje konfidenciale vitet e fundit.
Kohët e fundit, ajo krijoi një Këshill Shkencor UAP të kryesuar nga Avi Loeb, një fizikant teorik i specializuar në astrofizikë dhe kozmologji në Universitetin e Harvardit.
Franca është i vetmi vend i BE-së që ka një qendër të dedikuar dhe të financuar nga shteti për monitorimin dhe hetimin e UAP-ve (Fenomeneve Ajrore të Paidentifikuara): Grupi i Studimit dhe Informacionit mbi Fenomenet Ajrore të Paidentifikuara, i njohur më së shumti si GEIPAN.
Që nga themelimi i tij në vitin 1977, GEIPAN ka analizuar mbi 3 300 raste të UAP-ve. Pas analizave të hollësishme, saktësisht 106 hetime janë klasifikuar si të pashpjegueshme.
Ndërkohë, 1 014 raste të tjera mbeten të pazgjidhura për shkak të të dhënave të pamjaftueshme për të kryer një hetim të duhur.
Më 29 qershor, Parlamenti Francez mbajti një diskutim të madh mbi UAP-të. Debati u përqendrua në kërkimin mbi UAP-të, punën mbi UAP-të nga GEIPAN dhe Forcat Ajrore dhe Hapësinore Franceze, dhe potencialisht në lidhjen me SHBA-në për të mbledhur “përgjigje nga autoritetet publike”.
“Ne duam të shkojmë përtej sensacionalizmit dhe fantazive dhe në vend të kësaj të adresojmë, në një mënyrë serioze dhe racionale, një çështje që po gjeneron interes të konsiderueshëm”, tha deputeti francez Arnaud Saint-Martin, i cili ka një përvojë në hapësirën ajrore dhe astronautikë, për Le Parisien.
Shqetësime për sigurinë e fluturimit
Gjatë dekadave të fundit, disa ligjvënës të BE-së e kanë pyetur Komisionin në lidhje me fenomenin, duke ngritur së fundmi shqetësime për sigurinë e fluturimit ndërsa raportet e shikimeve të pilotëve rriten.
Këto shqetësime për sigurinë fituan vrull pasi disa seanca dëgjimore të Kongresit Amerikan paraqitën dëshmi nga pilotë ushtarakë që përshkruanin sjellje fluturimi “të pashpjegueshme” që sfidonte ligjet e fizikës.
Në vitet 2025 dhe 2026, eurodeputeti Fabio De Masi (Gjermania/Jo i bashkangjitur) i kërkoi Komisionit disa herë të rishikonte dhe përditësonte sistemet e raportimit të aviacionit të BE-së për të futur një kategori të dedikuar dhe të standardizuar raportimi për incidentet e UAP-it.
Kjo do të siguronte qëndrueshmëri, integritet të të dhënave dhe standarde më të larta të sigurisë së fluturimit në të gjitha vendet e BE-së.
Kjo ankesë është ngritur edhe nga pilotët të cilët argumentojnë se mungesa e protokolleve të standardizuara të raportimit për takimet me UAP pengon mbledhjen e të dhënave dhe zbutjen e rrezikut.
Ata argumentojnë se shfaqja e papritur e UAP-ve (fenomeneve ajrore të paidentifikuara) mund të çojë në humbje të vetëdijes situacionale ose në manovra emergjente, nga frika se këto dukuri mund të shkaktojnë përkohësisht keqfunksionime në sensorët dhe sistemet e komunikimit të avionëve.
Rob Akkermans, një pilot komercial që punon për një kompani ajrore holandeze, foli për Euronews rreth përvojave të tij gjatë 35 viteve të fundit. Rasti i parë ndodhi në fillim të viteve 1990, ndërsa dy të fundit në vitet 2023 dhe 2024.
“Ne dy pilotë dhe katër anëtarë të ekuipazhit të kabinës – ishim në një fluturim në vitin 2023, nga Lindja e Mesme drejt Holandës. Për më shumë se dy orë, duke filluar rreth orës 19:30 UTC, ne ishim dëshmitarë të këtij fenomeni të çuditshëm, të cilin e konsideruam vërtet të jashtëzakonshëm,” tha Akkermans për Euronews, duke theksuar se të gjashtë anëtarët e ekuipazhit e panë skenën nga kabina e pilotit.
“Gjithçka nisi ndërsa ndodheshim në jug të Qipros. Pikërisht në një drejtim prej 300 gradësh (në raport me Veriun Magnetik) në një kënd lartësie prej rreth 25 deri në 30 gradë dhe në një lartësi shumë të madhe pamë një dritë që ndriçoi fuqishëm dhe më pas u shua ngadalë. Më pas, kjo gjë ndodhi më shpesh, shpesh e shoqëruar nga një ose dy drita të tjera që gjithashtu ndriçonin dhe shuheshin,” shpjegoi holandezi.
“Aspekti më i çuditshëm ishte se njëra nga tri dritat ndonjëherë manovronte rreth të tjerave. Dukej si një ndjekje ajo që forcat ajrore e quajnë ‘luftim ajror’ (dogfight) pas së cilës dy ose të tria ato shuheshin sërish,” tha ai.
“Fillimisht menduam se mund të ishte një mision mbi Ballkan, por sapo arritëm në Ballkan, pamë të njëjtin spektakël sërish në të njëjtin drejtim, në të njëjtin kënd dhe në një lartësi shumë të madhe. Pas orës 21:30 UTC, dritat u zhdukën papritur me një shpejtësi të jashtëzakonshme dhe nuk i pamë më,” shtoi ai.
Akkermans tregoi se të nesërmen, një nga kolegët e tij pa të njëjtën gjë nga kopshti i shtëpisë së tij në Holandë.
Piloti holandez tha se pas këtyre përvojave, ndjeu “një përzierje habie dhe surprize, sepse ajo që pashë ishte krejtësisht e pashpjegueshme”, duke shtuar se një përvojë e tillë “nuk të braktis kurrë vërtet”.
Por ai emocion shpejt u shndërrua në një burim shpërqendrimi gjatë fluturimit.
“Nga ana emocionale, pjesa shqetësuese me të cilën duhej të përballesha ishte frustrimi dhe shqetësimi lidhur me stigmën. Je i detyruar ta mbash këtë përvojë në heshtje, duke u shqetësuar shumë më tepër për pasojat profesionale të këtij tabuje sesa për rrezikun real të sigurisë që sapo kishe parë,” tha ai.
Christiaan van Heijst, 43 vjeç, kapiten i një avioni Boeing 747 me mbi 20 vite përvojë në fluturimet komerciale, ndau me Euronews katër përvoja që kishte pasur midis viteve 2005 dhe 2010. Dy prej tyre ishin veçanërisht të dukshme.
Rasti i dytë kur ai pa diçka të pazakontë ndodhi në Greqi, në vitin 2005 me gjasë në ishullin e Mikonos në orët e vona të mbrëmjes.
“Pas uljes gjatë natës, bëmë një kthesë 180 gradë në pistë dhe, gjatë kthesës, pamë një dritë të ndritshme që shfaqej në qiell, në një lartësi jashtëzakonisht të madhe. Ajo lëvizte në çast, zhdukej, shfaqej sërish, përshkonte afërsisht të njëjtën distancë dhe zhdukej sërish; kjo ndodhi rreth tri herë,” tha piloti holandez për Euronews.
“Më pas, ai u shfaq në një distancë afërsisht dyfish më të madhe dhe u largua menjëherë me një shpejtësi të menjëhershme dhe të pabesueshme, pa përshpejtim: thjesht shpejtësi e menjëhershme dhe u zhduk nga pamja.”
Van Heijst vuri në dukje se Grupi Goditës i Aeroplanmbajtëses nr. 2 të SHBA-së, me aeroplanmbajtësen USS Theodore Roosevelt, po kalonte në Mesdhe atë natë, në rrugë e sipër për në Gjirin Persik për Luftën e Dytë të Gjirit.
“Kjo ishte përmendur në njoftimet për mbylljen e hapësirës ajrore (NOTAM) (…) Nuk dihet nëse këto ngjarje janë të lidhura,” tha van Heijst.
Rasti i tij i katërt i vëzhgimit ndodhi gjatë një fluturimi me një avion 737 nga Amsterdami në Malaga, në pasditen e vonë të 23 janarit 2010.
“Vumë re një objekt të caktuar larg përpara nesh, i cili kishte formën e një drejtkëndëshi me qoshe të rrumbullakosura, sikur po shihnim pjesën e pasme të një gjurme kondensimi (contrail). Por ne po fluturonim në një lartësi prej 41,000 këmbësh dhe pothuajse nuk ka trafik komercial apo ushtarak mbi ne në këto lartësi,” tha van Heijst.
“Ndërsa po fluturonim ende mbi veriun e Spanjës, pyetëm Kontrollin e Trafikut Ajror të Madridit nëse kishte ndonjë trafik të njohur përpara dhe mbi ne. Ata na thanë se nuk kishte asnjë trafik dhe u habitën pse po pyesnim. Kështu që, u thamë se pamë një objekt mjaft të madh larg përpara nesh,” shtoi ai.
“Thjesht po pyesnim veten se çfarë mund të ishte. Ai menjëherë na kërkoi të kontaktonim frekuencën e kontrollit ushtarak të trafikut ajror dhe t’u tregonim atyre se çfarë kishim parë. Kontrolli ushtarak i trafikut ajror reagoi shpejt, u tregua i interesuar dhe mbajti shënim me seriozitet gjithçka që pamë,” vazhdoi piloti holandez.
“Kontrolli ushtarak i trafikut ajror konfirmoi se nuk kishte asnjë trafik tjetër, deri në Marok asnjë aktivitet ushtarak, asnjë trafik komercial, asnjë balonë meteorologjike, asgjë. E pamë objektin statik gjatë gjithë kohës, për të paktën një orë, derisa zbritëm në shtresën e reve mbi Málaga, larg në jug të gadishullit Iberik,” shtoi ai.
Ndërsa van Heijst tha se nuk ndjeu “asnjë reagim emocional ndaj atyre pamjeve”, ai theksoi se nëse diçka gjendet në hapësirën ajrore dhe autoritetet nuk janë në gjendje ta identifikojnë atë, atëherë “para së gjithash, kjo është një çështje sigurie dhe jo fantashkencë”.
Joachim Dekkers është themeluesi dhe kryetari i “UAP Coalition Netherlands”, një fondacion që mbështet profesionistët që kanë hasur në UAP.
Ai deklaroi se kërcënimi më i madh për sigurinë e fluturimeve në Evropë është heshtja e shkaktuar nga stigma. Kjo do të thotë se 90% e rasteve kur pilotët vëzhgojnë fenomene të tilla mbeten të pareportuara.
“Pa një kategori të dedikuar të UAP-ve në sistemet e sigurisë së aviacionit, ekuipazhet e fluturimit detyrohen të klasifikojnë gabimisht të dhënat kritike. BE-ja nuk mund të ruajë lidershipin global në sigurinë e aviacionit duke injoruar një realitet që matin fuqitë e tjera të mëdha”, tha Dekkers për Euronews.
“Ne duhet të normalizojmë raportimin e UAP-ve në të gjitha shtetet anëtare për të garantuar sovranitet të plotë dhe transparencë të hapësirës ajrore.”
Edhe pse nuk ka prova përfundimtare që lidh UAP-të me kundërshtarë të huaj, mundësia që disa UAP-ë të përfaqësojnë teknologji të përparuar spiunazhi, siç janë dronët, nuk mund të hidhet poshtë.
Por eurodeputeti De Masi e kundërshtoi këtë argument. Ai tha se as Komisioni i BE-së dhe as Këshilli nuk pretendojnë të kenë prova specifike mbi origjinën e këtyre ndërhyrjeve në hapësirën ajrore.
“Kjo është mjaft e habitshme duke pasur parasysh mbikëqyrjen e hapësirës ajrore dhe infrastrukturës kritike. Ose hapësira jonë ajrore është e cenueshme dhe kemi një rrezik të madh për sigurinë e fluturimit, ose BE-ja po mashtron opinionin publik”, tha De Masi për Euronews.
“Sidoqoftë, është e domosdoshme të krijohet më shumë transparencë dhe të hiqet stigma rreth çështjes së UAP-it dhe të ndiqen përpjekjet ndërkombëtare për të krijuar sisteme më të mira raportimi. Kjo nuk ka të bëjë me njerëzit e vegjël të gjelbër, por me sigurinë e hapësirës sonë ajrore dhe interesat e ngushta të kompleksit ushtarako-industrial dhe shërbimeve kombëtare të inteligjencës”, shtoi ai.
Boshllëk raportimi?
Pavarësisht disa thirrjeve për të përfshirë një kategori të standardizuar për raportimin e UAP-it, Agjencia Evropiane e Sigurisë së Aviacionit (EASA) tha se tashmë ofron një kornizë për raportimin e “çdo ngjarjeje që mund të ketë ndikim në sigurinë e aviacionit”, duke përfshirë UAP-të.
“Pilotët dhe personeli tjetër i aviacionit inkurajohen të raportojnë çdo gjë që ata e konsiderojnë si një rrezik potencial për sigurinë, pavarësisht nga natyra e saj”, tha EASA për Euronews. Agjencia hodhi poshtë kërkesat e pilotëve për të caktuar një kategori specifike për UAP-in, në vend të një kategorie incidentesh të ndryshme.
EASA vlerëson incidentet bazuar në provat e disponueshme dhe ndikimin e mundshëm në sigurinë e aviacionit, tha agjencia.
“Aktualisht, EASA nuk ka identifikuar prova që tregojnë se raportet e UAP-it përfaqësojnë një çështje sistemike të sigurisë së aviacionit që kërkon masa shtesë”, shtoi ajo.
Megjithatë, disa avokatë të sigurisë sugjerojnë se mungesa e provave nga EASA mund të rrjedhë nga një boshllëk raportimi dhe jo nga mungesa e ngjarjeve.
Në Holandë, Bordi Holandez i Sigurisë ka ndërhyrë për të pranuar raportet e UAP nga ekuipazhet e fluturimit sipas një kategorie të përgjithshme. Zyra Federale e Aviacionit e Gjermanisë është angazhuar gjithashtu në kërkime shkencore mbi këtë temë.
Sipas mbrojtësve të kësaj çështjeje, pa një bazë të dhënash qendrore të standardizuar, këto të dhëna të lokalizuara mbeten të fragmentuara, duke i lënë agjencisë evropiane një tablo jo të plotë të anomalive në hapësirën ajrore.
Centralet bërthamore
Situata bëhet më intriguese kur raportohet gjerësisht për UAP-të pranë objekteve bërthamore.
Një studim ekonomik francez i vitit 2015 konfirmoi se vëzhgimet e fenomeneve të pashpjegueshme në Francë lidhen me afërsinë ndaj objekteve bërthamore.
Një prej këtyre objekteve është impianti i ripërpunimit në La Hague, ku ruhen sasi të mëdha materialesh me radioaktivitet të lartë, si para ashtu edhe pas procesit të ripërpunimit.
Në të njëjtën mënyrë, incidente në Mbretërinë e Bashkuar si vëzhgimet e vitit 1993 mbi termocentralin bërthamor të Hartlepool-it dhe incidenti famëkeq i vitit 1980 në pyllin Rendlesham, pranë bunkerëve të ruajtjes së materialeve bërthamore të bazës RAF Bentwaters kanë nxitur prej kohësh spekulime në opinionin publik.
Pamjet e UAP-ve janë shoqëruar me objektet bërthamore amerikane që nga vitet 1940. Personeli ushtarak ka raportuar objekte të pashpjegueshme pranë siloseve të raketave bërthamore, vendeve të magazinimit të armëve dhe centraleve bërthamore.
Një nga rastet më të njohura ndodhi në vitin 1967 në Bazën Ajrore Malmstrom në Montana, ku ish-oficerë të Forcave Ajrore Amerikane pretenduan se një UAP u vu re pranë siloseve të raketave pak para se disa raketa bërthamore të bëheshin përkohësisht të papërdorshme.
Incidente të ngjashme janë raportuar në instalime të tjera ushtarake, duke përfshirë Bazën Ajrore Minot dhe vende në Shtetet e Bashkuara jugperëndimore.
Ndërsa shumë dëshmitarë i konsiderojnë këto ngjarje të rëndësishme, nuk janë gjetur prova bindëse për të përcaktuar origjinën ose natyrën e objekteve të përfshira. Qeveria amerikane aktualisht po heton raportet e UAP-ve, por shkaqet e këtyre incidenteve mbeten të pazgjidhura.
Paradoksi i rritjes së aftësive mbrojtëse
BE-ja aktualisht po u kërkon vendeve të BE-së të rrisin shpenzimet e mbrojtjes, të bashkëpunojnë më ngushtë dhe të investojnë së bashku në aftësitë mbrojtëse evropiane sipas objektivave të detyrueshme industriale dhe ushtarake të bllokut për të siguruar që Evropa të jetë gati për mbrojtje deri në fund të dekadës.
Por kur bëhet fjalë për UAP-të, Brukseli argumenton se kjo duhet të monitorohet në nivel kombëtar.
Euronews e pyeti Komisionin nëse po shqyrtonte ndonjë mekanizëm për ndarjen e informacionit midis SHBA-së dhe BE-së në lidhje me UAP-të, apo nëse kishte ndërmend të vepronte vetë për t’i monitoruar dhe vlerësuar ato, duke marrë parasysh ndikimet e mundshme në sigurinë e fluturimit.
“UAP-të janë përgjegjësi e shteteve anëtare të BE-së, të cilat i trajtojnë ato në përputhje me prioritetet e sigurisë kombëtare dhe të mbrojtjes,” u përgjigj një zëdhënës i Komisionit.
Akkermans i bëri thirrje BE-së që t’i trajtojë UAP-të si një realitet që lidhet me sigurinë e aviacionit, e jo si një temë tabu.
“Kemi nevojë që EASA, Komisioni Evropian dhe Parlamenti të përditësojnë zyrtarisht kuadrot tona të sigurisë së aviacionit me një kategori të standardizuar raportimi për UAP-të, duke i dhënë fund politikës së shpërfilljes ose klasifikimit të gabuar të të dhënave. Për momentin, sistemi na detyron të heshtim,” tha piloti holandez.
Për van Heijst, është thelbësore të “hiqet stigma” që rrethon temën e UAP-ve, pasi “ekziston një shqetësim real për sigurinë e fluturimeve”.
“Kjo theksohet nga tufat e dronëve (potencialisht ushtarakë rusë) që pushtuan masivisht hapësirën ajrore evropiane vitin e kaluar. Shpërfillja e këtyre dukurive bie në kundërshtim të plotë me standardet e larta të sigurisë së aviacionit në BE,” tha van Heijst./mxh