Spanja i ka kërkuar Bashkimit Evropian ta kthejë përshtatjen ndaj ndryshimeve klimatike në një politikë të detyrueshme dhe të financuar, duke propozuar edhe burime të reja të ardhurash, përfshirë një taksë mbi fitimet e kompanive të naftës dhe gazit.
Madrid po i bën thirrje Komisionit Evropian që ndryshimet klimatike t’i trajtojë si një çështje kryesore ekonomike dhe sigurie, pasi valët e të nxehtit, zjarret, thatësirat dhe fenomenet e tjera ekstreme po bëhen më të shpeshta dhe më të kushtueshme.
Kërkesa vjen ndërsa Brukseli po përgatit një strategji të re për rezistencën klimatike, që pritet të prezantohet deri në fund të vitit. Spanja argumenton se kjo strategji duhet të jetë më detyruese, veçanërisht pas një vere të rëndë të shënuar nga temperatura ekstreme, zjarre masive dhe thatësira.
Në të njëjtën kohë, Madridi kërkon të ndikojë në negociatat për buxhetin shumëvjeçar të BE-së për periudhën 2028–2034. Spanja propozon krijimin e një Fondi Evropian për Përshtatjen Klimatike, ndërsa sugjeron edhe burime të reja financimi në nivel evropian, përfshirë një taksë mbi fitimet e naftës dhe gazit. Madridi nuk përjashton as përdorimin e instrumenteve të përbashkëta të borxhit. “Propozimi ynë parashikon një qasje gjithëpërfshirëse për parashikimin dhe vlerësimin e rreziqeve klimatike, integrimin e rezistencës klimatike në planifikim dhe investime, forcimin e reagimit tonë kolektiv ndaj emergjencave dhe krijimin e kushteve të nevojshme financiare për të nxitur përshtatjen në të gjithë Evropën”, thuhet në një letër që Spanja i ka dërguar Komisionerit Evropian për Klimën, Wopke Hoekstra.
Pasojat e mosveprimit janë ndjerë rëndë në të gjithë Evropën. Sipas të dhënave shëndetësore evropiane dhe platformës EuroMOMO, rreth 30 mijë vdekje të parakohshme janë lidhur me valët e të nxehtit. Ndërkohë, sipas Komisionit Evropian, më shumë se 600 mijë hektarë tokë janë djegur në BE këtë vit, mbi dyfishin e mesatares afatgjatë të dy dekadave të fundit.
Thatësira në Danub shkaktoi probleme për funksionimin e centraleve bërthamore në Hungari dhe Rumani, ndërsa nivelet e ulëta të ujit në Rhine penguan transportin dhe tregtinë.
Ministrja spanjolle për Tranzicionin Ekologjik dhe Sfidën Demografike, Sara Aagesen, tha se Evropa duhet të kalojë nga reagimi ndaj katastrofave te parandalimi i tyre.
“Ne kemi nevojë për një qasje gjithëpërfshirëse për të parashikuar dhe vlerësuar këto rreziqe, për hir të brezave të sotëm dhe të ardhshëm”, tha ajo.
Spanja kërkon që rreziqet klimatike të merren parasysh në mënyrë sistematike në investimet publike, infrastrukturë dhe planifikim, dhe jo vetëm të vlerësohen pasi vendimet të jenë marrë.
Madridi propozon gjithashtu vendosjen e objektivave detyruese të BE-së për përshtatjen klimatike, fillimisht në sektorë si uji, shëndetësia, infrastruktura, bujqësia dhe biodiversiteti.
Një mekanizëm i përhershëm evropian për emergjencat klimatike
Spanja kërkon që BE-ja të forcojë edhe kapacitetet e saj për reagimin ndaj katastrofave. Madridi propozon që mekanizmi ekzistues evropian i mbrojtjes civile, rescEU, të shndërrohet në një mekanizëm të përhershëm për emergjencat klimatike.
Kjo mund të përfshijë një flotë të përbashkët evropiane për shuarjen e zjarreve, pajisje të përbashkëta për reagimin ndaj katastrofave, sisteme të koordinuara të të dhënave dhe protokolle të përbashkëta emergjence.
Por çështja më e vështirë mbetet financimi. Organizatat mjedisore kanë kritikuar vendimin e Komisionit Evropian për të shkurtuar fondet e mëparshme për natyrën përmes programit LIFE dhe për të përdorur në vend të tyre fonde nga Fondi Evropian për Konkurrueshmërinë.
Spanja argumenton se rezistenca ndaj ndryshimeve klimatike nuk duhet parë vetëm si një çështje mjedisore, por edhe si çështje sigurie dhe konkurrueshmërie ekonomike. Sipas Komisionerit Hoekstra, dëmet ekonomike nga zjarret në Evropë mund të arrijnë në 50 deri në 70 miliardë euro, ose edhe më shumë.
Presidenca irlandeze e BE-së pritet të paraqesë një tekst të ri kompromisi për buxhetin shumëvjeçar deri në mesin e tetorit, përpara samitit të liderëve evropianë në Bruksel. Për miratimin e buxhetit kërkohet dakordësia e të gjitha 27 vendeve anëtare dhe më pas mbështetja e Parlamentit Evropian.