Last Updated on 10/09/2026 by EL
Komisioni Evropian po përgatit një rishikim të rëndësishëm të rregullave të Bashkimit Evropian për energjinë e rinovueshme pas vitit 2030, me fokus më të madh te investimet në rrjetet elektrike, ruajtja e energjisë dhe fleksibiliteti i sistemit.
Sipas një projekt-vlerësimi të ndikimit të parë nga Euronews, kuadri aktual ligjor nuk është më i mjaftueshëm për të përmbushur objektivin klimatik të BE-së për vitin 2040, që parashikon uljen e emetimeve neto të gazeve serrë me 90% krahasuar me vitin 1990.
Komisioni pritet të paraqesë deri në fund të këtij viti një propozim të ri për rishikimin e kuadrit të energjisë së rinovueshme, në mënyrë që politikat pas vitit 2030 të jenë në përputhje me objektivin e neutralitetit klimatik të BE-së deri në vitin 2050.
Në vitin 2025, energjia e pastër përbënte 26.2% të konsumit përfundimtar të energjisë në BE. Planet kombëtare aktuale e vendosin bllokun në rrugën drejt rreth 41% deri në vitin 2030, nën objektivin detyrues prej 42.5%. Komisioni paralajmëron se edhe kjo shifër mund të jetë e vështirë për t’u arritur me ritmin aktual të zbatimit në vendet anëtare.
Megjithatë, Brukseli nuk duket se dëshiron ta zgjidhë problemin thjesht duke vendosur objektiva të rinj të detyrueshëm. Dokumenti thekson se stabiliteti rregullator është i rëndësishëm dhe se një nga problemet kryesore mbetet zbatimi i pamjaftueshëm i rregullave ekzistuese.
Rrjetet elektrike, pengesa kryesore
Ndërsa BE-ja po shton kapacitetet e energjisë së rinovueshme, rrjetet elektrike nuk po arrijnë të përballojnë me të njëjtin ritëm energjinë e prodhuar.
Energjia elektrike nga burimet e rinovueshme arriti pothuajse 50% të prodhimit të energjisë në BE në vitin 2025. Por mungesa e kapacitetit të rrjeteve, e magazinimit të energjisë dhe e fleksibilitetit të kërkesës po shkakton gjithnjë e më shumë çmime negative dhe kufizim të prodhimit të energjisë së rinovueshme.
Vetëm në vitin 2024, më shumë se 10 TWh energji e rinovueshme nuk mundën të përdoreshin për shkak të mbingarkesës së rrjeteve dhe kapaciteteve të pamjaftueshme ndërkufitare. Kjo sasi do të mjaftonte për të furnizuar rreth 2.85 milionë familje evropiane për një vit.
Një tjetër problem është kostoja e redispatch, procesit përmes të cilit aktivizohet prodhimi më i shtrenjtë i energjisë, kur energjia e lirë nga burimet e rinovueshme nuk mund të transportohet te konsumatorët. Kostoja e këtij mekanizmi ishte rreth 4.3 miliardë euro në vitin 2024 dhe, pa ndërhyrje, Komisioni vlerëson se mund të arrijë në 26 miliardë euro në vit deri në 2030.
Për këtë arsye, Komisioni po shqyrton masa për monitorim më të mirë të energjisë së kufizuar, rregulla më të qarta për projektet që kombinojnë burimet e rinovueshme me magazinimin, stimuj më të fortë për fleksibilitetin e sistemit dhe përdorim më të madh të automjeteve elektrike dhe karikimit inteligjent.
Përplasje për kontrollin e rrjeteve
Në të njëjtën kohë, Parlamenti Evropian po avancon me një tjetër pjesë të reformës së rrjeteve energjetike. Komiteti i industrisë në Parlament mbështeti një raport për të ardhmen e qeverisjes së rrjetit elektrik evropian, duke i hapur rrugë votimit në seancë plenare dhe më pas negociatave me Këshillin e BE-së.
Propozimet synojnë t’i japin Komisionit Evropian një rol më të madh në planifikimin strategjik të infrastrukturës energjetike, ndërsa ACER, agjencia e BE-së për rregullatorët e energjisë, do të ketë rol më të fortë në mbikëqyrjen e pavarur.
Parlamenti kërkon një pamje të përbashkët të nevojave të ardhshme të Evropës për energji, duke identifikuar pengesat kryesore, korridoret strategjike, përforcimet e rrjetit dhe investimet që do të nevojiten deri në vitet 2040 dhe 2050.
Por kjo qasje mund të përballet me rezistencë nga Këshilli, pasi disa vende anëtare kundërshtojnë një rol të centralizuar të Komisionit në planifikimin e infrastrukturës, duke argumentuar se kjo mund të cenojë kompetencat kombëtare.
Ndërkohë, një tjetër dosje legjislative për rregullat e lejeve të ndërtimit, pjesë e paketës së rrjeteve energjetike, është tashmë në proces dhe negociatat zyrtare pritet të nisin në tetor.