Nga Leonard Veizi
Shtatori i vitit 1928 nuk kishte asgjë që ta dallonte nga ditët e tjera të Londrës. Në laboratorin e St. Mary’s, Aleksander Fleming merrej me kulturat bakteriale që studionte prej vitesh. Por në një nga enët e lëna mënjanë kishte ndodhur diçka që nuk duhej të ndodhte. Një myk ishte shfaqur mbi kulturën bakteriale dhe, rreth tij, bakteret kishin pushuar së rrituri. Fleming nuk kishte përpara një eksperiment të përfunduar. Kishte një anomali. Dhe ndonjëherë shkenca nis pikërisht aty: jo nga ajo që kërkon, por nga ajo që të detyron të pyesësh pse ka ndodhur.
Menjëherë sytë i ranë mbi pjatalarët e qelqta. Kolonitë e baktereve stafilokoke që kishte lënë të kultivoheshin dukeshin të zakonshme – por një detaj tërhoqi vëmendjen e tij.
Aksidenti laboratorik
Një njollë e bardhë myku, e vetme në mesin e qyteteve mikroskopike të baktereve, kishte krijuar rreth vetes një hapësirë të zbrazët, të pastër. Një vakuum i çuditshëm ku bakteret ishin zhdukur, si të ishin shkrirë në ajër.
Fleming ndjeu një dridhje të fshehtë. Një çast i tillë – një aksident i thjeshtë i laboratorit – dukej se po shndërrohej në mrekulli. Në atë kohë, bota trembej nga çdo prerje e vogël; një infeksion mund të ishte dënim me vdekje. Dhe tani, para tij, qëndronte një shpresë e gjallë.
Ai studioi me kujdes mykun dhe e identifikoi si Penicillium notatum. Ishte e thjeshtë, pothuaj e parëndësishme për syrin e paditur, por prodhonte një substancë që shkatërronte bakteret. Një “helm për mikrobet” që mund të fitonte beteja ku shpresa e njerëzimit ishte thuajse zero: pneumonia, meningjiti, sifilizi, gonorrea – të gjitha sëmundje që shtrinin dorën e tyre të ftohtë mbi jetën e njerëzve.
Thesari i fshehur
Por zbulimi nuk ishte fundi. Për Flemingun, penicilina ishte një lëng i papërpunuar, i paqëndrueshëm dhe i ndjeshëm ndaj çdo prekjeje të gabuar. Në laboratorin e tij modest, pa pajisjet kimike dhe ekspertizën përkatëse, ajo nuk mund të bëhej ilaç i përdorshëm. Ai e quajti penicilinën një “anti-septik lokal” – mrekullisht i fuqishëm në petat laboratorike, por i pafuqishëm të shpëtonte jetë në botën reale.
Shumë vite kaluan. Thesari i madh shkencor që Fleming kishte zbuluar mbeti i fshehur, duke pritur dikë tjetër me vizion dhe këmbëngulje për ta ringjallur. Dhe kur dikush tjetër do ta bënte, penicilina do të kthehej në një revolucion që do të shpëtonte miliona jetë dhe do të shkruante një kapitull të ri në historinë e mjekësisë.