Forca e udhëhequr nga SHBA-të ka vepruar në Irak për 12 vjet për të çmontuar rrjetet e ISIS-it, të cilat kishin kërcënuar të merrnin kontrollin e rajonit dhe ta zhytnin atë në paqëndrueshmëri.
Një koalicion i udhëhequr nga SHBA-të, i vendosur në Irak më shumë se një dekadë më parë për të luftuar xhihadistët, përfundoi misionin e tij të mërkurën, një veprim i festuar nga udhëheqësit e vendit dhe Presidenti i SHBA-së Donald Trump, pavarësisht frikës nga fraksionet e armatosura pro-iraniane të guximshme.
Trupat e koalicionit u vendosën në Irak dhe Siri në vitin 2014 për të luftuar grupin e Shtetit Islamik në Irak dhe Siri – i njohur edhe me akronimet e tij IS, ISIS ose ISIL – i cili kishte pushtuar sipërfaqe të mëdha territori, kishte kryer masakra dhe kishte detyruar mijëra gra dhe fëmijë të bëheshin skllevër.
Grupi u mund në Irak në vitin 2017 dhe në Siri në vitin 2019, por forcat e koalicionit qëndruan për të luftuar mbetjet e tij.
Shtetet e Bashkuara dhe Iraku ranë dakord në vitin 2024 për të shkurtuar misionin dhe trupat amerikane u tërhoqën gradualisht nga bazat në të gjithë vendin, duke kufizuar praninë e tyre në rajonin autonom të Kurdistanit verior.
“Kjo Ditë është një fitore për Shtetet e Bashkuara, një fitore për Irakun dhe një fitore vendimtare ndaj ISIS-it”, shkroi Trump në një postim në rrjetet sociale.
“Kisha një zgjedhje: të qëndroja ose të largohesha, dhe ndjeva, pa dyshim, se kishte ardhur koha që Amerika të shkonte në shtëpi!” shtoi ai.
Koalicioni i udhëhequr nga SHBA-të nuk e mposhti ISIS-in i vetëm, pasi u ndihmua shumë nga luftëtarët kurdë Peshmerga, të cilët luajtën një rol të rëndësishëm, ashtu si edhe fraksionet e fuqishme irakiane, përfshirë grupet pro-iraniane që ende nuk janë çarmatosur.
Qeveria irakiane beson se kjo do t’i privojë fraksionet e mbështetura nga Irani nga justifikimi që kanë përdorur për të ruajtur arsenalin e tyre. Por shumë njerëz kanë frikë se tërheqja mund të forcojë fraksionet pro-Iran dhe ta fusë vendin më thellë në luftën e Lindjes së Mesme.
Orë pasi SHBA-të njoftuan përfundimin e tërheqjes, mbështetësit e këtyre grupeve u mblodhën në një hapësirë publike të rrethuar me flamuj për të festuar, me fjalime të mbajtura nga një skenë e zbukuruar me dronë modele.
Duke folur në këtë aktivitet, një zëdhënës ushtarak i Kataeb Hezbollah tha se fraksionet kishin qenë në bisedime për “rregullimin” e armëve të tyre, por “ende nuk kanë marrë një përgjigje nga qeveria irakiane”.
Si të tillë, ata “nuk ishin të detyruar nga asnjë afat kohor apo marrëveshje” për të dorëzuar armët e tyre, shtoi ai, dhe ruajtën “të drejtën për t’iu përgjigjur drejtpërdrejt çdo shkeljeje amerikane ose sioniste të sovranitetit të Irakut”.
Kryeministri irakian Ali al-Zaidi tha se “ka filluar një fazë e re, e përcaktuar nga sovraniteti i Irakut, forca e institucioneve të tij dhe gatishmëria e forcave të tij”.
Zaidi, i cili erdhi në pushtet këtë vit me bekimin e SHBA-së, është zotuar të sigurojë që fraksionet e armatosura të dorëzojnë armët e tyre. Qeveria e tij caktoi 30 shtatorin si afatin e fundit për fraksionet që të çarmatosen, por më vonë e tërhoqi afatin ndërsa bisedimet që synonin “rregullimin” e armëve vazhduan.
Me disa grupe të mbështetura nga Irani që refuzojnë të çarmatosen, politikanë të lartë tani shpresojnë të gjejnë një kompromis. Fraksionet kanë paraqitur kushte që përfshijnë jo vetëm tërheqjen e trupave të huaja, por edhe fundin e ndërhyrjes politike dhe ekonomike amerikane.
Kataeb Hezbollah ka thënë se tërheqja e “forcave pushtuese… është një fillim drejt arritjes së sovranitetit të plotë”, por grupi gjithashtu kërcënoi qeverinë e Zaidit.
“Një qeveri që nuk punon për të mirën e popullit të saj do të rrëzohet me të gjitha mjetet e mundshme”, tha ajo.
Grupet pro-Iraniane kanë kërkuar prej kohësh tërheqjen e trupave amerikane, duke i shënjestruar ato me dronë dhe raketa, dhe duke shkaktuar sulme hakmarrëse të SHBA-së që vranë disa komandantë fraksionesh gjatë viteve.
Gjatë luftës në Lindjen e Mesme që filloi me sulmet SHBA-Izrael ndaj Iranit, Teherani dhe fraksionet aleate intensifikuan sulmet e tyre në Irak, duke synuar trupat e udhëhequra nga SHBA-të në rajonin e Kurdistanit./ad