Nga Dr. Klodian Allajbeu, The Independent
Emigrantët e rinj largohen nga vendet e tyre sepse u mungojnë mundësitë për një të ardhme të begatë – ndaj Mbretëria e Bashkuar duhet të investojë për t’u dhënë një arsye që të qëndrojnë, thotë Dr. Klodian Allajbeu.
Andy Burnham ka të drejtë që e rihap debatin për Brexit-in dhe krizën e gomoneve. Rivendosja e bashkëpunimit me Europën është e rëndësishme. Por nëse Britania dëshiron të pakësojë kalimet e rrezikshme në La Mansh, duhet gjithashtu të investojë në mundësitë që u japin të rinjve një arsye për të qëndruar.
Për një kohë tepër të gjatë, debati është përqendruar te masat dekurajuese, dëbimet dhe zbatimi i ligjit në kufi, duke i kushtuar shumë pak vëmendje arsyeve që i shtyjnë njerëzit të rrezikojnë jetën për të mbërritur në Britani.
Në veri të Shqipërisë, përgjigjja mund të nisë në tryezën e kuzhinës. Një i ri fiton të drejtën për të studiuar në universitet, por nuk përballon dot tarifat. Një i afërm në Angli i premton punë. Dikush njeh një kontrabandist emigrantësh. Papritur, një kalim i rrezikshëm i La Manshit fillon të duket si një rrugë drejt një jete më të mirë.
Në vitin 2024, një i ri nga Shkodra u përball pikërisht me këtë dilemë. Ai donte të studionte, por familja e tij nuk përballonte dot tarifat apo koston e jetesës në kryeqytetin tonë, Tiranë. Vëllai i tij ishte larguar tashmë nga Shqipëria dhe edhe ai po mendonte të paguante një kontrabandist për të shkuar në Britani.
Në vend të kësaj, ai fitoi një bursë. Sot po përgatitet për provimet dhe sheh një të ardhme të begatë në vendin e vet.
Historia e tij tregon pse përballja me migracionin e parregullt duhet të nënkuptojë më shumë sesa thjesht vështirësimin e udhëtimit. Ajo duhet të nënkuptojë edhe që qëndrimi në vend të bëhet një zgjedhje realiste.
Shifrat nxjerrin në pah përmasat e sfidës. Rreth 800 shqiptarë kaluan La Manshin me gomone në vitin 2021. Në vitin 2022, kjo shifër u rrit vrullshëm në afërsisht 12 700, përpara se të binte në 927 në vitin 2023 dhe në 616 në vitin 2024.
Bashkëpunimi më i fortë mes Britanisë dhe Shqipërisë, marrëveshja e kthimit e vitit 2022 dhe veprimet kundër rrjeteve të kontrabandimit të emigrantëve kontribuuan të gjitha në këtë rënie. Bursat, të vetme, nuk ishin zgjidhja. Megjithatë, leksioni më i madh është i qartë: zbatimi i ligjit mund të rrisë koston e largimit, ndërsa arsimi dhe punësimi mund të ndryshojnë arsyet që i shtyjnë njerëzit të ikin.
Në Universitetin e Ballkanit Perëndimor, të cilin e kam themeluar, nisëm të ofronim bursa për studentë nga veriu i Shqipërisë, ku vështirësitë ekonomike dhe presioni për të emigruar janë veçanërisht të theksuara. Parimi ynë ishte i thjeshtë: talenti nuk duhet të kufizohet nga të ardhurat familjare apo vendbanimi.
Në vitin 2023, me mbështetjen e Ambasadës Britanike në Tiranë, krijuam Dhomën Britanike të Tregtisë në Shqipëri. Sekretari i atëhershëm i Jashtëm, James Cleverly, vizitoi universitetin në tetor të atij viti, duke takuar studentë përfitues të bursave dhe duke vlerësuar rëndësinë e investimit në potencialin e të rinjve.
Sot, Dhoma financon çdo vit më shumë se 150 bursa për studentë nga rajone të pazhvilluara, përfshirë 50 përmes Universitetit të Ballkanit Perëndimor. Ajo mbështet gjithashtu çdo vit katër ose pesë përfitues të bursave Chevening, krahas atyre që financohen përmes programit më të gjerë në Shqipëri, duke i ndihmuar të diplomuarit e talentuar të ndjekin studime të avancuara në Mbretërinë e Bashkuar përpara se të kthehen në atdhe.
Anëtarët e Dhomës po investojnë gjithashtu në rajone të prekura nga emigracioni drejt Britanisë. Ata kuptojnë një të vërtetë të thjeshtë: një vend pune në atdhe mund të jetë më bindës sesa një paralajmërim në kufi. Një vend në universitet mund të ofrojë diçka që kërcënimi i dëbimit nuk mund ta japë: një alternativë të besueshme.
Asgjë nga këto nuk zëvendëson kontrollet kufitare apo veprimet kundër bandave kriminale. As çdo përfitues burse nuk do të qëndrojë. Por zgjerimi i mundësive, forcimi i ekonomive vendore dhe krijimi i vendeve të punës mund të ndihmojnë që qëndrimi në atdhe të bëhet një zgjedhje e realizueshme.
Burnham ka të drejtë të vërë në pikëpyetje nëse Brexit-i e la Britaninë me mjetet e duhura për të menaxhuar migracionin. Rindërtimi i bashkëpunimit praktik me Europën duhet të jetë pjesë e përgjigjes. Po ashtu edhe investimi në vendet nga të cilat njerëzit largohen.
Universitetet mund t’u hapin dyert talenteve të lëna në hije. Bizneset mund të krijojnë vende pune atje ku mundësitë janë të pakta. Qeveritë mund të mbështesin partneritetet në arsim dhe zhvillimin ekonomik vendor. Këto masa plotësojnë zbatimin efektiv të ligjit; nuk konkurrojnë me të.
Një i ri që mund të studiojë, të gjejë punë dhe të ndërtojë një të ardhme në atdhe ka më pak arsye t’ia besojë atë të ardhme një kontrabandisti. Një familje me perspektiva reale për një jetë të sigurt ka më pak arsye ta shohë largimin si shpresën e saj të vetme.
Pyetja nuk është thjesht si ta ndalim gomonen e radhës. Është si ta bëjmë më pak të nevojshme hipjen në të.
Kjo do të thotë të rivendosim bashkëpunimin me Europën dhe të investojmë në mundësitë që u japin njerëzve një arsye për të qëndruar.